Xây dựng vùng nguyên liệu bền vững
Tận dụng nguồn nguyên liệu tại chỗ, nhất là đặc sản vốn có ở vùng trung du Tiên Phước, năm 2013, Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp kinh doanh tổng hợp Nhật Linh ở xã Thạnh Bình, thành phố Đà Nẵng được thành lập, chuyên thu mua, chế biến quả lòn bon (còn gọi là bòn bon), tiêu, trầm hương để đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng.
Từ đây, các sản phẩm Tiêu Tiên Phước, Rượu lòn bon Tiên Phước, Trầm hương Tiên Phước… lần lượt hình thành, trong đó, Rượu lòn bon Tiên Phước được xếp hạng 4 sao OCOP cấp tỉnh.
Giám đốc Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp kinh doanh tổng hợp Nhật Linh Nguyễn Văn Nhật cho biết, ngoài các sản phẩm từ địa phương, Trầm hương Tiên Phước hiện đang là sản phẩm chủ lực của hợp tác xã, đem lại lợi nhuận cao. Tuy nhiên, hiện các sản phẩm từ trầm hương không thể xuất khẩu sang thị trường Hoa Kỳ do không nằm trong danh mục quy định của Bộ Công thương.
“Chúng tôi hiện đang mở rộng vùng trồng cây dó bầu để có vùng nguyên liệu lớn. Nhưng, hiện cây keo đang chiếm diện tích quá lớn, do vậy thành phố Đà Nẵng cần có chính sách để hạn chế. Đồng thời, Bộ Công thương nên sớm đưa các sản phẩm từ cây dó bầu vào danh mục được xuất khẩu để nâng cao giá trị”, ông Nhật nói.
Tương tự, Giám đốc Công ty Trách nhiệm hữu hạn Thực phẩm Mẹ Mít Hội An ở phường Hội An Tây, thành phố Đà Nẵng Thái Thị Nhị chia sẻ, các sản phẩm OCOP ngày càng tạo được niềm tin cho người tiêu dùng, dần khẳng định được chất lượng.
Nhưng khó khăn lớn nhất của các chủ thể OCOP là vùng nguyên liệu chưa ổn định, quy mô nhỏ, khiến chi phí sản xuất cao và phải cạnh tranh trực tiếp về giá với hàng công nghiệp vốn được sản xuất hàng loạt. Chính điều này khiến không ít doanh nghiệp dù có sản phẩm tốt, nhưng vẫn chật vật khi đưa hàng vào hệ thống phân phối hiện đại như siêu thị.
Theo Giám đốc Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp Hà Quang Minh, phường Quảng Phú, thành phố Đà Nẵng Lê Thị Hà, đối với các sản phẩm OCOP truyền thống như: Mỳ quảng khô, phở khô, bột bánh xèo… yếu tố quyết định đến sự thành bại, sống còn của chủ thể là nguồn nguyên liệu.
Hiện Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp Hà Quang Minh đang đối diện với khó khăn khi phải phụ thuộc vào nguồn gạo nhập từ bên ngoài, dẫn đến khó kiểm soát chất lượng, truy xuất nguồn gốc và hơn hết là không bảo đảm tính ổn định.
“Chúng tôi mong muốn thành phố sớm có cơ chế, chính sách bố trí quỹ đất hoặc cho thuê đất lâu dài, từ đó, có thể xây dựng, tạo ra vùng nguyên liệu bảo đảm đạt chuẩn. Đồng thời, có sự hướng dẫn, liên kết, cân đối từ nhà sản xuất đến nhà thương mại, bởi vùng nguyên liệu tốt, nhưng không có đầu ra hoặc ngược lại sẽ dẫn đến sự thất bại”, bà Hà nói.
Cần cơ chế để sản phẩm OCOP được xuất khẩu
Thống kê của Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Đà Nẵng, tính đến tháng 12/2025, thành phố có 552 sản phẩm OCOP còn thời hạn công nhận.
Trong đó, nhóm thực phẩm có 396 sản phẩm, chiếm 72,10%; nhóm đồ uống có 46 sản phẩm, chiếm 8,33%; nhóm dược liệu, sản phẩm từ dược có 33 sản phẩm, chiếm 5,98%; nhóm thủ công mỹ nghệ có 72 sản phẩm, chiếm 13,04%; nhóm sản phẩm dịch vụ-du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái và điểm du lịch có 3 sản phẩm, chiếm 0,54%. Đặc biệt, trong số các sản phẩm còn thời hạn có 2 sản phẩm đạt 5 sao, 96 sản phẩm đạt 4 sao, 454 sản phẩm 3 sao.
Trong giai đoạn 2021-2025, tổng nguồn vốn huy động để triển khai Chương trình OCOP ước khoảng hơn 200 tỷ đồng, trong đó, ngân sách Nhà nước phân bổ trực tiếp 77,77 tỷ đồng; nguồn vốn lồng ghép từ các chương trình, dự án như:
Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững, phát triển kinh tế tập thể… khoảng 50 tỷ đồng; nguồn huy động xã hội hóa từ các doanh nghiệp, tổ chức kinh tế, hợp tác xã, chủ thể sản xuất OCOP khoảng 80 tỷ đồng.
Để Chương trình OCOP phát triển và tạo hành lang pháp lý, động lực giúp các chủ thể nâng cao chất lượng, mở rộng thị trường và liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị, Nghị quyết số 23/2025/NQ-HĐND ngày 11/12/2025 của Hội đồng nhân dân thành phố Đà Nẵng đã ban hành, trong đó có quy định ngân sách thành phố bố trí tối thiểu 25 tỷ đồng để thực hiện Chương trình OCOP giai đoạn 2026-2030.
Theo Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Đà Nẵng Vũ Thị Bích Hậu, trong định hướng phát triển giai đoạn 2026-2030, để tạo sự đột phá, sức sống mới, góp phần nâng cao giá trị, hình ảnh và thương hiệu OCOP, thành phố sẽ tập trung xây dựng vùng nguyên liệu địa phương ổn định theo quy hoạch, đạt chuẩn.
Tăng cường nâng cao chất lượng sản phẩm theo hướng thân thiện môi trường, phát triển xanh và bền vững; Xây dựng và phát triển thương hiệu cho sản phẩm OCOP có uy tín trong nước và xuất khẩu. Đồng thời, đẩy mạnh hoạt động xúc tiến thương mại sản phẩm OCOP gắn với thị trường trong nước và quốc tế.
