Thực tiễn cho thấy, Huế là một trong những điển hình sinh động cho quá trình vận động, giao thoa, vừa lan tỏa văn hóa Việt ra thế giới, vừa chủ động tiếp nhận tinh hoa nhân loại trên nền tảng bản sắc vững bền.
Thế mạnh trong hội nhập văn hóa
Trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa, hội nhập quốc tế hiện nay, Việt Nam tự hào có một cố đô Huế cổ kính, nơi lưu dấu của 13 triều vua nhà Nguyễn với hệ thống di sản văn hóa đồ sộ. Năm 1993, quần thể di tích cố đô Huế được Tổ chức Giáo dục, khoa học và văn hóa của Liên hợp quốc (UNESCO) công nhận là Di sản văn hóa thế giới; 10 năm sau, nhã nhạc - âm nhạc cung đình Việt Nam - trở thành Di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại, đưa những di sản văn hóa Việt Nam từng bước hội nhập sâu rộng vào khu vực và thế giới. Đây là gạch nối quan trọng giữa quá khứ, hiện tại và tương lai của vùng đất cố đô Huế nói riêng.
Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Phan Thanh Hải cho biết: Huế còn bảo lưu được khá nguyên vẹn tổng thể kiến trúc nghệ thuật cung đình với hệ thống thành quách, cung điện, đền đài, lăng tẩm. Khi quần thể di tích cố đô Huế được UNESCO vinh danh là Di sản văn hóa thế giới đầu tiên của Việt Nam, cộng đồng quốc tế đánh giá cao giá trị, tầm vóc của kinh đô Huế trong dòng chảy văn hóa nhân loại. Với danh hiệu này, công cuộc bảo tồn, giữ gìn di sản văn hóa triều Nguyễn bước sang một giai đoạn mới, góp phần đưa Huế hội nhập với thế giới, tạo nền tảng cho phát triển kinh tế-xã hội của địa phương.
Theo ông Phan Thanh Hải, các di sản văn hóa của cố đô Huế sau khi được UNESCO ghi danh tạo cơ hội tốt để gìn giữ, bảo tồn, phục hồi và phát huy giá trị; nâng cao vị thế của Huế như một trung tâm văn hóa đặc sắc của cả nước, tạo thương hiệu mang tầm quốc tế để Huế trở thành điểm đến hấp dẫn trên bản đồ du lịch Việt Nam. Đặc biệt, sự vinh danh này giúp Huế xác định rõ con đường phát triển, xem di sản văn hóa là nền tảng, là hạt nhân cho sự phát triển toàn diện, bền vững, góp phần đưa Huế trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trên nền tảng bảo tồn, phát huy giá trị di sản cố đô và bản sắc văn hóa Huế.
Giám đốc Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế Hoàng Việt Trung cho rằng: Trải qua nhiều biến cố lịch sử, ảnh hưởng nặng nề của chiến tranh, thời tiết khắc nghiệt..., các công trình kiến trúc cung đình của cố đô Huế bị tàn phá, xuống cấp, hư hỏng nghiêm trọng. Trong bối cảnh đó, UNESCO công nhận quần thể di tích cố đô Huế là Di sản văn hóa thế giới đã mở ra dấu mốc quan trọng trong công cuộc phục hưng di sản Huế. Đến nay, hơn 200 công trình và hạng mục công trình đã được bảo tồn, trùng tu, phục hồi. Tiêu biểu như các công trình: Điện Kiến Trung, Ngọ Môn, điện Thái Hòa, Hiển Lâm Các, Thế Miếu và các lăng tẩm.
Di sản Huế cũng được xem là kênh ngoại giao văn hóa đặc sắc, cầu nối quan trọng trong thúc đẩy hợp tác hữu nghị, tăng cường hiểu biết lẫn nhau giữa Việt Nam với bạn bè quốc tế. Từ năm 2000, Festival Huế đã trở thành thương hiệu văn hóa quốc tế độc đáo. Không chỉ tái hiện không gian văn hóa cung đình, dân gian và đương đại của Việt Nam, Festival Huế còn là nơi giao lưu nghệ thuật với hàng trăm đoàn nghệ thuật đến từ nhiều quốc gia. Mỗi kỳ Festival là một “đại tiệc văn hóa” đa sắc màu. Sau 13 kỳ tổ chức Festival Huế, di sản văn hóa Huế đã được giới thiệu, quảng bá rộng rãi ra thế giới, ngày càng được nhiều người biết đến.
Giữ gìn và phát triển bền vững
Huế hiện còn lưu giữ khá phong phú những giá trị văn hóa nghệ thuật cung đình. Đó là những chuẩn mực về kiến trúc, các loại hình diễn xướng, ẩm thực, sinh hoạt hậu cung... hầu như chỉ còn ở Huế. Văn hóa cung đình Huế tồn tại không che lấp hay thủ tiêu các giá trị văn hóa dân gian. Nét nổi bật của Huế là văn hóa cung đình hòa quyện với văn hóa dân gian của xứ kinh kỳ và có tích hợp, dung hòa các yếu tố khác biệt để sáng tạo, kết tinh thành những giá trị mang bản sắc văn hóa Huế, từng bước hình thành hệ thống di sản văn hóa Huế.
Với nền tảng vốn quý đó, nhiều năm qua, Huế luôn ý thức sâu sắc việc gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa; xem văn hóa vừa là mục tiêu, vừa là động lực để phát triển bền vững. Thành phố đã tập trung nguồn lực đẩy mạnh công tác quy hoạch, bảo tồn các di tích văn hóa, di tích lịch sử-cách mạng tiêu biểu; trùng tu các công trình tại Đại Nội (Ngọ Môn, cung Trường Sanh, cung Diên Thọ, điện Thái Hòa, điện Kiến Trung), các điểm di tích thuộc quần thể di tích cố đô Huế, di tích nhà lưu niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh tại 112 Mai Thúc Loan và làng Dương Nỗ, di tích nhà lưu niệm Phan Bội Châu... Thành phố cũng di chuyển các nhà máy, xí nghiệp, công sở ra khỏi khu vực kinh thành Huế; di dời hàng nghìn dân cư sinh sống trên Thượng Thành và tái định cư dân vạn đò sông Hương để bảo đảm tính nguyên vẹn của di sản.
Theo ông Hoàng Việt Trung, trải qua thăng trầm lịch sử, quần thể di tích cố đô Huế - kinh đô của triều Nguyễn đang từng bước được hồi sinh. Với nhã nhạc, nhiều giá trị cơ bản, cốt lõi đã được nghiên cứu, phục hồi, bảo tồn và phát huy. Việc bảo tồn di sản văn hóa Huế luôn gắn với quá trình khai thác, phát huy giá trị, làm đòn bẩy quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế-xã hội của thành phố.
Khi đến Huế, ông Lazare Eloundou Assomo, Giám đốc Trung tâm di sản thế giới của UNESCO nhận định: “Công cuộc bảo tồn di sản cố đô Huế hiện đang chuyển sang giai đoạn ổn định và phát triển bền vững. Huế đã chuyển mình từ một kho báu di sản bị tàn phá, trở thành biểu tượng nổi bật của bảo tồn di sản và hợp tác quốc tế. Đây là bài học điển hình trong công tác bảo tồn và phát huy giá trị di tích cho các khu di sản thế giới khác tại Việt Nam và trong khu vực”.
Giám đốc Sở Ngoại vụ Nguyễn Văn Phúc cho biết: Đến nay, thành phố Huế đã có quan hệ hợp tác, hữu nghị, kết nghĩa với hơn 45 quốc gia, địa phương, vùng lãnh thổ. Huế đã bám sát chủ trương, đường lối đối ngoại của Đảng, định hướng của Bộ Ngoại giao, tích cực triển khai các hoạt động đối ngoại một cách toàn diện, chủ động, đa dạng, thực chất và hiệu quả trên cơ sở phát huy những tiềm năng, lợi thế của địa phương. Tương lai, di sản văn hóa Huế vẫn sẽ là nền tảng, hạt nhân cho sự phát triển toàn diện, bền vững của thành phố theo hướng “Di sản văn hóa, sinh thái, cảnh quan, thân thiện với môi trường”.
