“Kho báu” văn hóa sống động
Trong hành trình phát triển du lịch, vai trò của người dân ngày càng được khẳng định khi họ không chỉ trực tiếp tham gia sản xuất, cung cấp dịch vụ mà còn là chủ thể sáng tạo, gìn giữ và lan tỏa bản sắc văn hóa. Từ làng nghề truyền thống đến mô hình du lịch cộng đồng, từ những lễ hội dân gian đến các sản phẩm đặc thù, tất cả đều cho thấy người dân chính là linh hồn của du lịch.
Trong đó, các làng nghề truyền thống vốn được xem là không gian sản xuất thủ công nay đã trở thành tài nguyên văn hóa-kinh tế giàu tiềm năng. Ở đó, những nghệ nhân cao tuổi vẫn miệt mài giữ nghề như những “báu vật sống” của cộng đồng.
Hình ảnh một nghệ nhân ngoài 80 tuổi vẫn kiên trì chằm từng chiếc nón ngựa, hay người thợ dệt thổ cẩm bên khung cửi gỗ vừa gợi nhớ quá khứ, vừa khẳng định sức sống bền bỉ của di sản. Sự bền bỉ ấy đã truyền cảm hứng cho thế hệ trẻ, mở ra những hướng tiếp cận mới khi kết hợp thủ công truyền thống với thiết kế hiện đại, đưa sản phẩm làng nghề vào đời sống đương đại. Nhiều doanh nghiệp sáng tạo đã đồng hành cùng nghệ nhân, biến những đường kim mũi chỉ thành câu chuyện văn hóa trong từng sản phẩm quảng bá. Đây là cách làm mới di sản, nhưng vẫn giữ trọn giá trị cốt lõi.
Giám đốc Sáng tạo Công ty CP Nếp Việt Heritage Ngô Thảo Vương chia sẻ: “Chúng tôi tin rằng, di sản không phải là thứ nằm ở bảo tàng mà hiện diện trong từng hơi thở, bàn tay và cảm xúc của nghệ nhân. Khi đưa những chi tiết thủ công vào sản phẩm hiện đại, chúng tôi muốn lan tỏa tình yêu văn hóa đến nhiều người hơn. Điều quan trọng là giữ được tinh thần nguyên bản, nhưng đồng thời phải thổi vào đó hơi thở mới để phù hợp với đời sống hiện nay. Người trẻ có thể tìm thấy sự gần gũi, còn người lớn tuổi vẫn nhận ra bản sắc quen thuộc. Đó là sự giao thoa mà chúng tôi hướng tới”.
Không chỉ làng nghề, mô hình du lịch cộng đồng đang trở thành hướng đi nổi bật. Tại những làng biển ven Quy Nhơn hay buôn làng Tây Nguyên, người dân trực tiếp tham gia cung cấp dịch vụ từ homestay, ẩm thực, hướng dẫn trải nghiệm đến biểu diễn văn nghệ dân gian. Điểm đặc biệt là cách cộng đồng “thổi hồn” vào sản phẩm du lịch.
Du khách không chỉ ăn một bữa cơm làng biển mà còn nghe câu chuyện về nghề cá, tham gia lễ hội cầu ngư, hòa mình vào làn điệu bài chòi hay bả trạo. Ở buôn làng Tây Nguyên, khách vừa xem đánh cồng chiêng vừa trải nghiệm cùng người dân uống rượu cần, nghe kể sử thi, tham gia lễ hội mừng lúa mới. Sự tham gia trực tiếp ấy đã tạo nên sức hấp dẫn riêng, giúp nâng cao hình ảnh điểm đến và du lịch cộng đồng trở thành mô hình sinh kế bền vững.
Kết hợp bản sắc rừng và biển
Tại phía tây và vùng phụ cận ở Gia Lai hiện sở hữu hệ thống tài nguyên phong phú như: Biển Hồ, núi lửa Chư Đăng Ya, núi Hàm Rồng, Vườn quốc gia Kon Ka Kinh... Đây là những điểm đến sinh thái hấp dẫn, nơi du khách có thể hòa mình vào thiên nhiên, khám phá hệ sinh thái rừng nguyên sinh, trải nghiệm leo núi, trekking (đi bộ đường dài). Trong khi đó, tại phía đông nổi bật với lễ hội cầu ngư Nhơn Hải, chùa Hương Mai, hệ thống tháp Chăm độc đáo, trải nghiệm du lịch tâm linh đặc sắc tại các ngôi chùa cổ, dinh thờ dân gian... Những không gian này tạo nên sự đa dạng cho sản phẩm du lịch.
Sau sáp nhập, Gia Lai sở hữu nguồn lực rất lớn với hệ sinh thái biển và rừng rộng lớn, không gian văn hóa phong phú của cả hai vùng cùng nguồn nhân lực dồi dào, tạo nhiều lợi thế thu hút du khách trong và ngoài nước. Song, vấn đề đặt ra là làm thế nào các sản phẩm này được làm mới, tổ chức chuyên nghiệp và bài bản để trở thành điểm đến hấp dẫn. Do đó, yêu cầu hiện nay là cần tập trung kết nối, sắp xếp và phát huy các nguồn tài nguyên thành những mô hình sản phẩm đặc trưng, có khả năng cạnh tranh và tạo dấu ấn rõ nét. Nhất là, không thể phát triển manh mún, thiếu liên kết mà cần xây dựng hệ sinh thái du lịch đồng bộ, chuyên nghiệp.
Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Nguyễn Thị Thanh Lịch cho biết, muốn du lịch Gia Lai phát triển bền vững, không thể chỉ dừng lại ở những sản phẩm đơn lẻ. Điều cần thiết là một chiến lược liên kết toàn diện, kết nối các giá trị văn hóa ẩm thực, từ hương vị đậm đà của “xứ nẫu” miền biển đến bản sắc ẩm thực núi rừng Tây Nguyên; từ những lễ hội truyền thống, làng nghề thủ công, di sản văn hóa phi vật thể đến cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ. Tất cả phải được tổ chức, sắp xếp thành một hệ sinh thái du lịch đồng bộ, chuyên nghiệp, có khả năng cạnh tranh và tạo dấu ấn riêng biệt.
Việc xây dựng hình ảnh “Gia Lai xanh, thân thiện, bền vững” cũng đòi hỏi quản lý chặt chẽ môi trường, phát triển du lịch sinh thái, khuyến khích sử dụng năng lượng sạch, hạn chế rác thải nhựa, đồng thời nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ thiên nhiên. Khi chiến lược phát triển đồng bộ được triển khai, du lịch Gia Lai sẽ mang lại lợi ích kinh tế, góp phần bảo tồn văn hóa, lan tỏa bản sắc và khẳng định vị thế trên bản đồ du lịch Việt Nam và khu vực.
