Khoảng giữa năm 2006, vườn nhãn rộng gần 2ha của gia đình ông Hai Chìa bỗng xuất hiện đàn vạc vài chục con đến trú đậu. Lúc đầu, ông nghĩ chúng chỉ đến trú tạm nhưng ông vẫn luôn canh giữ không cho ai săn bắt. Thế rồi, đàn chim vạc đến trú ngụ ngày càng nhiều hơn và không ngừng sinh sôi nảy nở.
Cứ khoảng 5-6 giờ chiều hằng ngày, ở khu vườn nhà ông Hai Chìa, từng đàn vạc, chim, cò… bay về. Mỗi đàn vài chục đến cả trăm con làm xao động cả một vùng quê. Chúng dừng cánh trên những cây nhãn, đủng đỉnh, bời lời… làm cho vườn nhà ông Hai Chìa như một khu bảo tồn động vật hoang dã.
Với tấm lòng yêu thương động vật hoang dã, gia đình ông Hai Chìa quyết định “gắn bó” với đàn chim trời này. Ông “chấp nhận” để chim làm tổ, trú ngụ trên cây nhãn dù ảnh hưởng lớn đến năng suất vườn cây đang độ sung sức. Nhiều đọt nhãn bị cong vênh, chết khô vì chim làm tổ, trú ngụ, ông cũng cho qua.
Ông Hai Chìa phiền lòng nhất là có nhiều người tìm cách xâm nhập khu vườn bắn chim, bắt chim non, phá tổ… Không ít lần đi thăm vườn, ông nhìn thấy xác của những con vạc bị gãy cánh, nằm chết rất thảm thương. Cách nay khoảng hai tuần, ông Hai Chìa rơi nước mắt khi phát hiện một con cò ốc nặng gần 2kg bị bắn chết nằm cạnh bờ rào. Ông mang xác con vật tội nghiệp này về phơi khô, gìn giữ cho nhiều người xem nhằm lên án hành vi săn bắt động vật hoang dã.
Cứ vậy, gần 20 năm qua, ngày, đêm ông Hai Chìa không ngại nắng mưa, tuổi già để canh giữ với quyết tâm bảo tồn bằng được đàn chim hoang dã...
Mới đây, Ủy ban nhân dân tỉnh Vĩnh Long đã có kế hoạch bảo vệ, nâng cấp, mở rộng vườn chim vạc ở xã Tân Mỹ, huyện Trà Ôn. Đây là niềm phấn khởi của lão nông Hai Chìa, là điều kiện thuận lợi để hàng nghìn con chim trời an toàn trú đậu, sinh sôi nảy nơi đất lành.
Theo kết quả kiểm kê, khảo sát, nghiên cứu vườn chim tại xã Tân Mỹ, huyện Trà Ôn của ngành chức năng tỉnh Vĩnh Long từ năm 2022 đã ghi nhận 33 loài thuộc 20 họ, 12 bộ. Trong đó, có 5 loài ghi nhận làm tổ và có con non là vạc, cò trắng, cò ruồi, cốc đen và hút mật họng nâu; có ít nhất 13 cá thể cò ốc, 6 cá thể quắm đen, khoảng 130 tới 135 cá thể cò ruồi, 80 tới 120 cá thể cò trắng, 90 tới 260 cá thể cốc đen, 600 tới 625 cá thể vạc…
Quy hoạch bảo tồn đa dạng sinh học tỉnh Vĩnh Long giai đoạn 2015-2020, định hướng đến năm 2030 có nội dung hỗ trợ nâng cấp vườn chim vạc ở xã Tân Mỹ, huyện Trà Ôn thành cơ sở bảo tồn chim vạc cấp tỉnh phục vụ tham quan du lịch và giáo dục môi trường cho học sinh.
Tuy nhiên, tiêu chí tiên quyết để có thể thành lập được cơ sở bảo tồn đa dạng sinh học là phải có loài thuộc danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ theo quy định tại Nghị định số 64/2019/NĐ-CP ngày 16/7/2019 sửa đổi Điều 7 Nghị định số 160/2013/NĐ-CP ngày 12/11/2013 của Chính phủ về tiêu chí xác định loài và chế độ quản lý loài thuộc danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ.
Kết quả khảo sát thực tế tại vườn chim vạc ở xã Tân Mỹ chưa ghi nhận được loài nào nằm trong các danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ. Do đó, tại thời điểm nghiên cứu, vườn chim vạc chưa đủ điều kiện để nâng cấp thành cơ sở bảo tồn đa dạng sinh học.
Ngày 4/5/2023, Ủy ban nhân dân tỉnh Vĩnh Long có quyết định ban hành kế hoạch bảo vệ, nâng cấp, mở rộng vườn chim vạc xã Tân Mỹ, huyện Trà Ôn. Diện tích vườn chim vạc được mở rộng từ khoảng 1,8ha hiện hữu lên 4-5ha nhằm duy trì, phát triển quần thể vạc và một số loài chim nước khác. Tỉnh chỉ đạo hoàn chỉnh hệ thống giao thông phục vụ phát triển du lịch nông thôn gắn với quảng bá, bảo vệ vườn chim vạc và kết nối các khu du lịch khác trên địa bàn tỉnh; tăng cường công tác quản lý, giám sát, phối hợp kịp thời xử lý nghiêm các hành vi săn bắt các loài động vật hoang dã trái phép, nhất là các loài chim hoang dã, di cư…
Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Tân Mỹ Ngô Vĩnh Tuân cho biết, xã đang tích cực phối hợp các ngành liên quan thực hiện kế hoạch của Ủy ban nhân dân tỉnh Vĩnh Long về bảo vệ đàn chim vạc của gia đình ông Hai Chìa. Xã đẩy mạnh tuyên truyền, vận động cán bộ, đảng viên, nhân dân tích cực bảo tồn, gìn giữ các loại động vật quý hiếm; tăng cường chỉ đạo lực lượng công an xã thường xuyên phối hợp tuần tra để bảo vệ vườn chim vạc; vận động người dân hiến đất làm đường bê-tông rộng 4m, dài khoảng 500m vào vườn nhà ông Hai Chìa, từng bước hình thành khu du lịch thu hút khách tham quan…
Mặc dù chưa đủ điều kiện để nâng cấp thành cơ sở bảo tồn đa dạng sinh học nhưng vườn chim vạc ở Tân Mỹ có sự hiện diện đa dạng loài chim hoang dã. Điều này có ý nghĩa lớn về môi trường, giáo dục, đóng góp quan trọng vào tính đa dạng sinh học trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long. Đây là cơ sở để xây dựng vườn chim vạc trở thành điểm đến của hoạt động du lịch phục vụ mục đích tham quan, giáo dục và nâng cao nhận thức bảo vệ thiên nhiên, bảo vệ môi trường…
