Nhà rông văn hóa làng Kon Rơ Bang 2, xã Ngọk Bay, là công trình có lịch sử gần 110 năm, gắn bó với quá trình hình thành và phát triển của cộng đồng cư dân nơi vùng đất cực bắc Tây Nguyên.
Được xây dựng từ năm 1918, nhà rông được xem là “trái tim” của cộng đồng người Ba Na ở làng Kon Rơ Bang 2. Ngôi nhà nổi bật với mái tranh vươn cao, mang theo linh hồn của núi rừng Tây Nguyên.
Nóc nhà cao gần 20m, có kiến trúc hình chữ A, đỉnh nóc được trang trí bằng dải hoa văn độc đáo. Bốn mái nhà được lợp cỏ tranh, trong đó hai mái chính được phủ lớp đan gần kín nhằm bảo vệ công trình trước mưa gió. Sàn nhà cao khoảng 3m, có dạng hình ô-van được cắt hai đầu, mặt sàn chia dọc thành hai phần cân xứng. Không gian bên trong được nâng đỡ bởi tám trụ gỗ lớn và trang trí công phu bằng các hoa văn cùng tác phẩm điêu khắc truyền thống.
Trải qua hơn một thế kỷ, nhà rông văn hóa làng Kon Rơ Bang 2 không chỉ là công trình kiến trúc độc đáo mà còn là biểu tượng của sức mạnh đoàn kết, lưu giữ những giá trị văn hóa truyền thống quý báu của vùng cao nguyên. Làng Kon Rơ Bang 2 hiện có 219 hộ dân, chủ yếu là đồng bào dân tộc Ba Na. Nhà rông là nơi diễn ra các cuộc hội họp, giải quyết công việc chung, cũng như tổ chức lễ hội truyền thống của cộng đồng.
Nhà rông văn hóa làng Kon Rơ Bang 2 từng xuống cấp nghiêm trọng và nhiều hạng mục đã được nhiều lần tôn tạo, sửa chữa. Đầu năm 2026, chính quyền địa phương đã hoàn thành việc phục dựng nhà rông bằng các vật liệu truyền thống như gỗ, tranh, tre, nứa. Sau khi tu bổ, công trình vẫn giữ nguyên kiểu dáng và kiến trúc đặc trưng của nhà rông truyền thống dân tộc Ba Na.
Hiện nay, nơi đây thường xuyên tổ chức các hoạt động văn hóa, tín ngưỡng và sinh hoạt cộng đồng. Theo Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Ngọk Bay Nguyễn Quốc Việt, nhà rông văn hóa làng Kon Rơ Bang 2 là nơi hội tụ tinh thần đoàn kết của người dân trong làng, góp phần gìn giữ và lan tỏa những giá trị văn hóa truyền thống quý báu của dân tộc Ba Na qua nhiều thế hệ.
Theo thống kê của ngành văn hóa, khu vực phía tây tỉnh Quảng Ngãi hiện có hơn 500 làng đồng bào dân tộc thiểu số, với 479 nhà rông và nhà sàn cộng đồng. Trong đó, 221 công trình được xây dựng bằng nguyên liệu truyền thống như gỗ, tre và mái lợp tranh. Những nhà rông này đang trở thành điểm du lịch hấp dẫn, thu hút đông đảo du khách đến tìm hiểu, khám phá vùng đất và con người vùng cao Quảng Ngãi.
