Hành trình đưa hạt gạo xanh ra quốc tế: Khát vọng từ Vinaseed

Trong hành trình phát triển một nền nông nghiệp xanh, thông minh và bền vững, Vinaseed không chỉ là một doanh nghiệp giống cây trồng hàng đầu, mà còn là biểu tượng của sự đổi mới khoa học kết hợp với tư duy thị trường hiện đại. Từ phòng thí nghiệm đến cánh đồng, từ quốc nội ra quốc tế, Vinaseed đang từng bước khẳng định vai trò tiên phong của mình trong hệ sinh thái giống cây trồng Việt Nam và khu vực.

Từ một giống lúa mang hơi thở của đồng bằng, Đài Thơm 8, thành quả nghiên cứu của Vinaseed đã vươn xa, góp phần thay đổi diện mạo ngành lúa gạo Việt Nam. Với bà Bạch Thị Vững, người được ví như “mẹ đẻ” của giống lúa này, đó là điểm khởi đầu cho một hành trình dài và đầy khát vọng: Đưa hạt gạo xanh chinh phục thế giới.

Ra đời gần một thập kỷ trước, giống lúa Đài Thơm 8 do bà Bạch Thị Vững cùng đội ngũ nghiên cứu tại Vinaseed phát triển đã nhanh chóng trở thành cái tên quen thuộc của hàng triệu nông dân miền Tây Nam Bộ. Với diện tích gieo trồng hiện lên tới 1 triệu ha, chiếm gần 30% diện tích lúa Đồng bằng sông Cửu Long, Đài Thơm 8 không chỉ là “giống lúa quốc dân” mà còn là một trong những đầu tàu xuất khẩu gạo thơm của Việt Nam, đóng góp hơn 1 tỷ USD vào kim ngạch quốc gia.

Hình ảnh những bao giống lúa ghi tên “Đài Thơm 8” theo xuồng ra đồng, từ Cần Thơ đến Kiên Giang, Bạc Liêu… với bà Vững, đó là niềm tự hào không gì sánh được. “Tôi không nghĩ gì khác ngoài hai chữ: Hạnh phúc,” bà chia sẻ khi nhắc đến khoảnh khắc ấy.

Đài Thơm 8 đã là một câu chuyện thành công. Nhưng với bà Bạch Thị Vững và Vinaseed, điều đó chưa đủ. Khát vọng đưa hạt gạo xanh Việt Nam ra thế giới không chỉ là tham vọng doanh nghiệp, mà là trách nhiệm của người làm khoa học.

Tư duy quốc tế, công nghệ tiên phong

Đưa hạt gạo Việt Nam vươn ra thế giới đòi hỏi tư duy quốc tế và năng lực công nghệ vượt trội. Bà Vững chia sẻ: Trong kỷ nguyên mới, không thể làm nông nghiệp kiểu cũ. Vinaseed hiện đang đẩy mạnh hợp tác với các viện nghiên cứu quốc tế, như IRRI (Philippines), viện nghiên cứu giống cây trồng Trung Quốc… để ứng dụng marker sinh học, phân tích gen, số hóa và trí tuệ nhân tạo (AI) trong quy trình chọn tạo giống.

Tại trung tâm nghiên cứu và dữ liệu AI Cần Thơ (VRDC), nơi bà đang phụ trách, công nghệ đã trở thành trụ cột quan trọng. “Chúng tôi nuôi cấy vi khuẩn, xác định gen kháng mặn, phân tích khoảng cách di truyền để tối ưu ưu thế lai…”, bà kể. Đây là bước chuyển từ tư duy “nông dân truyền thống” sang “nhà khoa học, những nông dân thế hệ mới”, như cách bà vẫn cười gọi chính mình.

Sau Đài Thơm 8, hai giống mới: Lúa tím Cô Son 99: thuộc dòng thực dưỡng, nhắm đến phân khúc tiêu dùng khỏe mạnh, hiện đại và giống Nếp MN 25-2: cải tiến từ giống IR4625 cũ, được bổ sung gen kháng bạc lá do bà Vững nghiên cứu kỳ vọng trở thành lựa chọn mới trong phân khúc gạo nếp miền Nam.

Sự kết hợp giữa giống tốt, công nghệ cao, chiến lược toàn cầu chính là con đường để hạt gạo Việt thoát khỏi “thân phận hàng hóa thô”, tiến tới những thị trường cao cấp, đòi hỏi tiêu chuẩn chất lượng nghiêm ngặt.

Tầm nhìn đưa sản phẩm nông nghiệp Việt vươn xa

Với tầm nhìn đưa sản phẩm nông nghiệp Việt vươn xa, Vinaseed đặt mục tiêu không cạnh tranh bằng số lượng, mà bằng chất lượng. Họ đã thành công khi xuất khẩu vào các thị trường như Nhật Bản, EU, Mỹ, những nơi có yêu cầu khắt khe về chất lượng, an toàn và truy xuất nguồn gốc.​

Chinh phục được thị trường Nhật vốn nổi tiếng là “nghiêm khắc bậc nhất” là một dấu mốc quan trọng, chứng minh năng lực của Vinaseed. Điều này cũng mở đường cho hạt gạo Việt, đặc biệt là các giống gạo “hạt ngọc xanh” không chỉ thơm ngon mà còn đáp ứng tiêu chuẩn sạch, an toàn, hữu cơ tiếp tục có mặt tại siêu thị ở các quốc gia phát triển.

Bà Nguyễn Thi Trà My, Chủ tịch Vinaseed chia sẻ: “Chúng tôi không chỉ xuất khẩu hàng hóa, mà còn xuất khẩu uy tín và thương hiệu của quốc gia.” Khi tiếp nhận Vinaseed, một doanh nghiệp giống cây trồng có bề dày truyền thống, bà Trà My cùng đội ngũ Tập đoàn PAN không chọn con đường tăng trưởng nóng, mà tái cấu trúc từ gốc rễ: con người, hệ thống, văn hoá, trân trọng giá trị cũ nhưng thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chú trọng vào nghiên cứu phát triển (R&D) và đầu tư cho khoa học kỹ thuật là bước đi quyết định để thay đổi cục diện ngành giống cây trồng và từ đó lan toả ra cả chuỗi giá trị nông nghiệp.

Với triết lý “go green” phát triển bền vững, bà Trà My đã định hướng Vinaseed trở thành ngọn cờ đầu trong việc quảng bá sản phẩm có giá trị cao của Việt Nam tới những thị trường khó tính như Nhật Bản, EU và Mỹ.

Tư duy hiện đại kết hợp với tôn trọng truyền thống giúp Vinaseed cùng PAN xuất khẩu tới hơn 50% doanh thu sang các thị trường đòi hỏi nghiêm ngặt về chất lượng và truy xuất nguồn gốc. Bà nhấn mạnh: “Chỉ cần chinh phục được Nhật Bản, chúng tôi có thể xuất khẩu gạo tới mọi ngóc ngách toàn cầu".

R&D, xương sống của nông nghiệp tương lai

Với quan điểm R&D là xương sống phát triển của nông nghiệp, Vinaseed đã được phát triển thành trung tâm đổi mới với R&D là trọng tâm: phòng thí nghiệm công nghệ sinh học: phân tích gen kháng mặn, xác định ưu thế lai, cấy vi khuẩn, Hội đồng khoa học cấp cao: tập hợp các chuyên gia trong và ngoài nước để đặt nền móng cho giống thích ứng biến đổi khí hậu. Kết nối nhà khoa học và người nông dân: từ nhà tuyển chọn giống trẻ đến “nhà khoa học không bằng cấp” trên đồng ruộng, tất cả đều được trân trọng và phát huy năng lực.

Năm 2025, doanh nghiệp thu về 2.299 tỷ đồng và lợi nhuận trước thuế đạt 275 tỷ đồng, hoàn thành lần lượt 83% và 88% kế hoạch năm.

Năm 2026, Vinaseed dự kiến đặt kế hoạch doanh thu với 2.850 tỷ đồng và 315 tỷ đồng lợi nhuận trước thuế, tăng lần lượt 24% và 14% so với thực hiện của năm 2025. Năm nay, doanh nghiệp cũng dự kiến chia cổ tức với tỷ lệ 40%.

Năm 2026, Chủ tịch Tập đoàn VINASEED đã đưa ra định hướng xuyên suốt cho toàn hệ thống: Lấy khách hàng làm trung tâm, chuyển đổi số để quản trị hiệu quả và bền vững.

Bà Nguyễn Thị Trà My, chủ tịch Vinaseed luôn nhấn mạnh: “Chúng tôi không cạnh tranh bằng số lượng, mà cạnh tranh bằng chất lượng.” Mục tiêu là đưa sản phẩm Made in Việt Nam lên quầy kệ các siêu thị cao cấp quốc tế bằng uy tín và niềm tin.

“Go Green”, Tư duy xanh cho tương lai bền vững

Với hơn 30 năm kinh nghiệm trong ngành, xuất phát điểm từ tập đoàn đa quốc gia châu Âu, bà Trà My mang tư duy hiện đại vào nông nghiệp Việt Nam. Với bà, nông nghiệp không chỉ là mồ hôi ngoài đồng mà là ngành cần công nghệ cao, sáng tạo không ngừng, tầm nhìn dài hạn và cả… sự tự hào.

Nông dân Việt hôm nay không còn chỉ là người “trông trời trông đất”, mà có thể là những nhà khoa học không bằng cấp, những người trực tiếp nghiên cứu giống, ghi nhận đặc tính, cải tiến phương pháp trồng trọt. Tại Vinaseed, vai trò của R&D được đặt lên hàng đầu, đi cùng là sự kết nối mạnh mẽ với giới khoa học trong và ngoài nước thông qua các hội thảo quốc tế, các hội đồng khoa học chuyên sâu.

Vina Sheed đã xây dựng các vùng sản xuất quy mô lớn chuẩn hóa theo tiêu chuẩn Global GAP, liên kết chặt chẽ với hợp tác xã, doanh nghiệp và tạo nên chuỗi giá trị từ giống, canh tác, thu mua, chế biến, xuất khẩu. Bà cũng là người thực hiện chiến lược “phân khúc giống”: đưa từng giống lúa vào thị trường phù hợp, không cạnh tranh mà bổ sung, tạo nên một hệ sinh thái giống linh hoạt, bền vững.