Suy ngẫm này xuất hiện khi chúng tôi đi qua nhiều làng quê hoặc vẫn là “làng nguyên” ở nông thôn hoặc đã “phường hóa” những năm qua nhưng trong tâm thức, tình cảm người dân sở tại vẫn coi đó là làng. Thí dụ như làng cốm Vòng, làng hoa Tây Tựu… trong phố Hà Nội. Với cả hai “kiểu” địa bàn cơ sở này, tình trạng thu hẹp, suy giảm và nguy cơ mất mát các không gian giàu giá trị về nhiều mặt đã hiện hữu.

Bằng sự chủ động thích ứng và tinh thần giữ nghề của người dân, các sản phẩm truyền thống ở Quảng Trị ngày càng khẳng định vị thế trên thị trường. Việc đưa máy móc hiện đại vào sản xuất kết hợp chuyển đổi số đã tiếp thêm sức bật cho làng nghề, góp phần xây dựng nông thôn mới phát triển bền vững.

Sự bùng nổ của kinh tế số, công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo và những ngành sản xuất mới khiến cho nhu cầu nhân lực liên tục thay đổi. Đứng trước thách thức đó, nhiều trường đại học và cơ sở đào tạo nghề tỉnh Phú Thọ đã điều chỉnh chương trình và phương thức đào tạo, bổ sung ngành nghề mới để thu hút người học.

Từ xa xưa, nhiều thế hệ người làng Chuông đã biết khâu nón, và những chiếc nón lá được hình thành qua bàn tay khéo léo của các nghệ nhân đã theo chân các bà, các mẹ, các chị đi muôn nơi, góp phần lan tỏa thương hiệu nón làng Chuông nổi tiếng.

Sáng 22/7, tại Đình làng Chuông (xã Thanh Oai), Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội phối hợp Ủy ban nhân dân xã Thanh Oai tổ chức ra mắt Trung tâm học tập cộng đồng điểm với chuyên đề "Nón làng Chuông-Từ di sản truyền thống đến giá trị kinh tế hiện đại".

Di sản văn hóa đang thành động lực phát triển du lịch bền vững. Nghề dệt thổ cẩm của đồng bào Thái ở Châu Tiến (Nghệ An) và không gian văn hóa Tày tại bản làng Thái Hải (Thái Nguyên) là những minh chứng rõ nét.

Những ngày giữa hè, vùng biển bãi ngang ven thành phố Huế động gió, mưa rả rích. Nhưng ở homestay giữa thôn Cương Giáng, xã Quảng Công, huyện Phong Điền cũ (nay là phường Phong Quảng), ông Trần Hoài Nam vẫn đang tỉ mẩn chuẩn bị phòng đón khách xa đã đặt lịch trước. 

Làng nghề Bối Khê từng nổi tiếng với những bức tranh sơn mài được chế tác công phu, nay đã mang một diện mạo khác khi những sản phẩm thủ công mỹ nghệ dần thay thế tranh sơn mài truyền thống. Nghề vẫn tiếp tục phát triển, nhưng sự chuyển mình ấy cũng gợi lên nhiều suy ngẫm về vị trí của tranh sơn mài truyền thống trong làng nghề.

Thời gian qua, tình trạng thiếu nguyên liệu đất sét khiến hàng loạt lò gốm ở Vĩnh Long bị gián đoạn sản xuất, doanh thu bị ảnh hưởng. Ngành chức năng địa phương đã có nhiều nỗ lực tháo gỡ nhưng vẫn chưa thể giải quyết khó khăn cho doanh nghiệp, hộ kinh doanh.

Ngày 13/5, Thành phố Hồ Chí Minh phối hợp các đơn vị tổ chức chương trình giao lưu, trưng bày ảnh “Nghề cổ, Nhịp số” nhằm giới thiệu nét đẹp làng nghề truyền thống Việt và tinh thần lao động hăng say của các nghệ nhân tài hoa.

Ở những bản làng cao hơn 1.000m ở xã Pà Cò, tỉnh Phú Thọ, nghề làm giấy giang truyền thống của đồng bào H'Mông đã âm thầm tồn tại hơn ba thế kỷ. Giữa nhịp sống hiện đại đang len lỏi đến từng nếp nhà, các nghệ nhân theo năm tháng vẫn giữ nghề, truyền dạy kỹ thuật để giấy giang hòa vào đời sống cộng đồng và du lịch trải nghiệm.

Tỉnh Điện Biên có 44 nghề và làng nghề mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc, văn hóa bản địa. Để duy trì nghề, làng nghề, đồng thời tạo đòn bẩy giúp người dân sống được với nghề, gắn bó, giữ gìn nghề, tỉnh đã quan tâm hỗ trợ bảo tồn, phục dựng và công nhận nghề, làng nghề truyền thống các dân tộc.

Nghề truyền thống ở Cần Thơ đang được khôi phục hiệu quả thông qua việc kết hợp sản xuất với du lịch trải nghiệm như: làng bánh tráng Thuận Hưng, nghề đan ở Thuận Hòa, nghề đâm cốm dẹp... Các làng nghề đang được “thắp lửa” lại nhờ nâng cao chất lượng sản phẩm, đẩy mạnh thương hiệu OCOP và hỗ trợ từ chính quyền địa phương.

Theo thông tin, lễ đón nhận bằng của UNESCO ghi danh nghề làm tranh dân gian Đông Hồ vào Danh sách di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp sẽ diễn ra vào ngày 27/3 tới đây tại tỉnh Bắc Ninh. 

Từ bao đời nay, dòng Tô Hạp chảy quanh, tưới tắm cho những vùng đất đai trù phú, cây trái sum suê; gợi cảm hứng cho những khúc sử thi Akhàt Jucar của người Ra Glai tình tứ và say đắm…

Hiệp hội Nước mắm Phan Thiết mới có đề xuất đưa “Nghề nước mắm truyền thống Phan Thiết” vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Bên cạnh đó, nước mắm còn vừa được vào siêu thị của Mỹ.

Tại Yangon, Myanmar, có một xưởng vẫn âm thầm gìn giữ nghệ thuật làm hình tượng động vật bằng giấy, thu hút sự quan tâm của thị trường quốc tế.

Giữa mầu xanh núi rừng Pà Cò (tỉnh Phú Thọ), cô gái trẻ Hàng Y Cô người H’Mông ngày ngày kiên trì nối dài mạch nghề dệt lanh, vẽ sáp ong.

Nằm ở phía nam Thủ đô Hà Nội, làng nghề mộc cao cấp Vạn Điểm (xã Phú Xuyên) được biết đến là một trung tâm sản xuất đồ gỗ lớn của miền bắc. Không chỉ chứa đựng bản sắc văn hóa đặc trưng, nghề mộc Vạn Điểm còn gắn liền với cơ hội phát triển du lịch làng nghề trên cơ sở đổi mới trong cả tư duy và cách làm…

Giữa sương sớm cao nguyên còn phảng phất hơi lạnh, nhịp sống quen thuộc của người làm sữa Mộc Châu bắt đầu. Tiếng bước chân người nông dân trên nền đất ẩm và tiếng bò gọi nhau giữa thảo nguyên xanh đã gắn bó với vùng đất này suốt gần bảy thập kỷ.

Ở nhiều bản Mường xứ Thanh, nghề dệt thổ cẩm vẫn hiện diện trong nghi lễ, phong tục và ký ức cộng đồng nhưng lại ngày càng xa rời đời sống mưu sinh của người dân. Trước sức ép của thị trường và sự thưa vắng lớp nối nghề, việc giữ thổ cẩm không chỉ dừng ở bảo tồn văn hóa, mà trở thành câu hỏi về sinh kế cho bà con.

Nghề dệt thổ cẩm Khmer tại xã An Cư (tỉnh An Giang) tồn tại qua nhiều thế hệ, là bản sắc văn hóa và niềm tự hào của người dân nơi đây. Mỗi tấm thổ cẩm là một câu chuyện kết nối giữa quá khứ với hiện tại, gửi gắm triết lý sống hài hòa với thiên nhiên và tín ngưỡng tâm linh thể hiện qua các họa tiết hoa văn trên mỗi mảnh vải.

Trên triền núi mây phủ bên dòng suối Mường Hoa, những khung cửi dệt thổ cẩm gắn với sinh kế của nhiều thế hệ phụ nữ dân tộc Giáy, H’Mông. Đã có thời, nghề truyền thống này đứng trước nguy cơ mai một khi thị trường thu hẹp, du lịch gián đoạn, đầu ra bấp bênh.

Tại vùng Đồng bằng sông Cửu Long, cây tre, biểu tượng mộc mạc của làng quê, từ lâu đã gắn bó mật thiết với đời sống của đồng bào Khmer. Từ chất liệu bình dị ấy, những sản phẩm đan đát độc đáo được hình thành qua bàn tay khéo léo của phụ nữ địa phương, vừa phục vụ nhu cầu sinh hoạt, vừa chứa đựng dấu ấn văn hóa truyền thống.

Do linh khí của trời đất tích tụ qua hàng ngàn năm mà thành, trầm hương có năng lực khai thông trí tuệ, kết nối con người với con người, con người với thế giới tâm linh. Trên thực tế, trầm hương đang hình thành dáng nét văn hóa độc đáo của người dân bản địa.

Từ những lò bánh nhỏ ẩn dưới tán dừa ven sông đến gian hàng rộn ràng ở các lễ hội, bánh dân gian Nam Bộ hiện diện như một phần của đời sống người dân phương nam, mộc mạc mà đậm đà. Mỗi loại bánh chứa đựng thành phần và lịch sử riêng, phản ánh sức sống của nghề truyền thống trong dòng chảy đương đại.

Ẩn mình trên triền núi phủ sương mờ mỗi sớm, xã Đồng Phúc (Thái Nguyên) ngân vang tiếng suối đại ngàn như gọi mời du khách. Giữa không gian nguyên sơ ấy, đồng bào Tày vẫn bền bỉ giữ nghề nấu rượu men lá cổ truyền, kết tinh kinh nghiệm hàng trăm năm.

Năm nay, tại nhiều tỉnh, thành phố khu vực Tây Nam Bộ, mực nước lũ cao hơn năm 2024. Tại tỉnh Đồng Tháp, đến tháng 11, nhiều cánh đồng trên địa bàn tỉnh vẫn còn ngập sâu, kéo dài thời gian ngập hơn so với những năm gần đây. Hoạt động sản xuất và mua bán ngư cụ phục vụ mùa nước nổi nhộn nhịp hơn.

An Phú Đông không chỉ được biết tới là căn cứ địa cách mạng, là vùng đất chiến khu đầu tiên của tỉnh Gia Định mà nơi đây còn nổi tiếng với nghề trồng mai được ví như “thủ phủ” của mai vàng ở Thành phố Hồ Chí Minh.

Trà sen Tây Hồ hay Thiên Cổ Đệ Nhất Trà để chỉ loại trà được ướp tinh xảo từ những bông sen bách diệp trồng tại hồ Tây, theo một quy trình công phu. Trải qua bao đời, trà sen Tây Hồ vẫn được những nghệ nhân làng Quảng Bá, nay là phường Tây Hồ gìn giữ và phát triển.