Thông tin mới nhất từ Trung tâm Chống độc (Bệnh viện Bạch Mai) cho biết, đến ngày 27-3-2014 đã có bốn bệnh nhân tử vong do ngộ độc nấm. Trong vòng hơn một tuần, bắt đầu từ ngày 19-3, Trung tâm liên tục tiếp nhận các bệnh nhân ngộ độc nặng do ăn nấm thuộc các tỉnh Thái Nguyên, Tuyên Quang chuyển xuống. Vụ ngộ độc nấm ngày 8-3-2014 vừa qua ở huyện Võ Nhai (Thái Nguyên) khiến hai nạn nhân là em Lý Minh Khôi (13 tuổi) và bà Vũ Thị Hồi (60 tuổi) tử vong, ba bệnh nhân khác đang trong tình trạng nguy kịch. Dư luận còn chưa hết bàng hoàng, thì lại xuất hiện thêm một gia đình khác phải nhập viện vì ngộ độc do ăn nấm rừng. Tính đến thời điểm này, Trung tâm đã tiếp nhận điều trị 14 bệnh nhân.
Theo Giám đốc Trung tâm Chống độc PGS, TS Phạm Duệ, tuy những năm trước cùng có nhiều trường hợp bị ngộ độc do ăn phải nấm độc, nhưng năm nay đặc biệt hơn là xuất hiện chùm bệnh nhân do nhiều người cùng trong một gia đình ăn phải nấm độc. Những bệnh nhân này đều ăn phải loại nấm tán trắng, thịt mềm, mùi thơm, rất ngọt, gần giống nấm thường nhưng độc tính cao, tác dụng chậm. Bệnh nhân ăn sau 58 giờ mới được đưa đến viện, cho nên tình trạng bệnh rất nặng, suy gan, tiên lượng bệnh rất xấu. Trước tình trạng ngộ độc nấm gia tăng, Trung tâm Chống độc đã huy động mọi nguồn lực, mượn thêm máy lọc huyết tương, đưa ra những phác đồ điều trị tích cực nhất.
Chi phí điều trị cho các bệnh nhân bị ngộ độc nấm cũng đã lên tới 1,6 tỷ đồng, nhưng khả năng tử vong vẫn rất cao.
Ðược biết, mặc dù các bác sĩ đã nỗ lực can thiệp rất tích cực nhưng cũng chỉ làm cho quá trình xảy ra chậm hơn chứ chưa đủ sức để ngăn chặn. Vì quá trình điều trị còn phụ thuộc vào việc bệnh nhân ăn nhiều nấm độc hay ít, đến sớm hay đến muộn. Hơn nữa, cho đến thời điểm hiện tại vẫn chưa có thuốc giải độc đặc hiệu.
Theo lời kể của người nhà bệnh nhân Nông Thị Phiến, xã Phi Hài (Quảng Uyên, Cao Bằng), nhập viện ngày 19-3-2014 cho biết: "Ngày 15-3-2014, sau khi ăn nấm hái trên rừng, gia đình tôi có mẹ và chị gái bị ngộ độc. Nhưng mẹ tôi bị nhẹ do ăn ít, còn chị gái, sau khi ăn nấm bị tiêu chảy và nôn. Từ hôm nhập viện cho đến nay, chị Nông Thị Phiến vẫn bị hôn mê sâu". Còn những trường hợp bị ngộ độc nấm cùng ở Võ Nhai (Thái Nguyên), gia đình các nạn nhân này cho hay, tuy chỉ cách nhau hơn chục km, nhưng hằng ngày chỉ biết cặm cụi làm nương rẫy, chuyện năm người ở xã bên bị ngộ độc nấm trước đó vài ngày không ai biết, chỉ đến khi xuống bệnh viện cấp cứu, ở cùng phòng với nhau mới biết là đồng hương và đồng cảnh ngộ.
Hiện nay, do khí hậu thời tiết ẩm ở nhiều địa phương phía bắc khiến các loại nấm rất phát triển. Trong khi đó, các vùng núi phía bắc và khu vực Tây Nguyên, đồng bào dân tộc thiểu số lại có thói quen thu hái và sử dụng các loại nấm tự nhiên để làm thực phẩm. Ðây chính là yếu tố làm gia tăng nguy cơ ngộ độc, gây ảnh hưởng tới sức khỏe và tính mạng. Theo thống kê của cơ quan chức năng, từ năm 2003-2011, các ca nhiễm độc do nấm ở các tỉnh này là hơn 90 vụ, với gần 350 người mắc, trong đó 55 trường hợp tử vong. Ðịa bàn có số bệnh nhân nhiễm độc cao nhất qua các năm chủ yếu là các tỉnh miền núi phía bắc như: Thái Nguyên, Cao Bằng, Bắc Cạn, Lào Cai... Từ năm 2012-2013, số nạn nhân ngộ độc do ăn phải nấm dại đã giảm đi, nhưng đến đầu năm nay, lại bùng phát trở lại. Ðiều này cho thấy, mặc dù đã nhiều lần phát động, tuyên truyền về tác hại của việc ăn nấm dại nhưng kết quả vẫn chưa thật sự khả quan. Theo nhận định của các chuyên gia, so với các loại ngộ độc khác thì ngộ độc nấm xảy ra ít hơn về số ca, nhưng tỷ lệ tử vong lại rất cao. Nguyên nhân là do nhiều người dân không biết cách nhận biết các loại nấm độc mọc ở quanh vườn nhà, ở rừng cho nên hái về ăn, dẫn đến tình trạng trên. Vì thế, số vụ ngộ độc chủ yếu xảy ra ở những khu vực này, thậm chí ngay cả trong một đám nấm mọc ở rừng vẫn lẫn lộn nấm lành và nấm độc, vì bào tử nấm trôi theo gió, nước và đọng lại.
Nấm đã là một loại thực phẩm ngon, bổ dưỡng, nhưng chỉ đối với người biết cách sử dụng. Còn ngược lại, nó sẽ là "tử thần". Ðể phòng ngừa khẩn cấp ngộ độc do nấm độc tán trắng, ngày 17-3-2014 Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm đã có Công điện số 01/CÐ-ATTP về việc "Tăng cường triển khai công tác phòng chống ngộ độc do nấm độc". Trong đó, nêu rõ, cần tăng cường công tác thông tin, tuyên truyền phòng, chống ngộ độc thực phẩm do nấm độc đến tận hộ gia đình bằng mọi hình thức và bằng các phương tiện truyền thông trên địa bàn với các vật liệu truyền thông bằng cả tiếng Kinh và tiếng dân tộc thiểu số; truyền thông qua các trưởng tộc, trưởng họ, trưởng bản để đến những người ở trên nương rẫy, ở sâu trong rừng; kết hợp tuyên truyền cho học sinh ở các trường học để mọi người dân tuyệt đối không thu hái, không chế biến và không ăn nấm mọc hoang dại. Các cơ sở y tế tăng cường công tác giám sát phát hiện sớm ca bệnh, cấp cứu và điều trị kịp thời, đúng phác đồ, chú ý sử dụng than hoạt tính và thuốc nhuận tràng cho bệnh nhân và cả ca bệnh nghi ngờ...
Ðể những vụ ngộ độc thực phẩm thương tâm không tái diễn, ở mỗi địa phương nên củng cố, phát triển trung tâm khuyến nông, tăng cường tổ chức các lớp tập huấn nâng cao chuyên môn, nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ y tế về công tác an toàn thực phẩm. Bản thân mỗi người dân cần nâng cao ý thức, tránh sử dụng thực phẩm độc hại, gây thiệt hại đến tính mạng của chính mình và cả cộng đồng.
Các biện pháp phòng, chống ngộ độc nấm
Người dân tuyệt đối không được ăn nấm lạ, không ăn thử nấm. Khi bị ngộ độc do ăn phải nấm độc, trước hết cần gây nôn (bằng biện pháp cơ học); cho bệnh nhân uống than hoạt tính: liều 1 gam/kg cân nặng người bệnh; cho bệnh nhân uống đủ nước, tốt nhất là dùng oresol, đồng thời nhanh chóng đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất.
PGS, TS PHẠM DUỆ, Giám đốc Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai
Cần kiểm soát việc kinh doanh nấm
"Hầu hết các chợ trên địa bàn Hà Nội đều bán tràn lan các loại nấm ăn không rõ nguồn gốc. Các ngành chức năng cần có biện pháp tuyên truyền, khuyến cáo người tiêu dùng không nên mua những loại nấm không rõ hoặc còn nghi ngờ về nguồn gốc; chỉ nên mua và sử dụng những nấm có địa chỉ rõ ràng".
THU HÀ (Phường Mai Dịch, quận Cầu Giấy, Hà Nội)
