Điều này thể hiện tập trung ở những nội dung cơ bản của đạo đức cách mạng như: Trung với nước, hiếu với dân, yêu thương con người, cần kiệm liêm chính, chí công vô tư, tinh thần quốc tế trong sáng.
Sự gần gũi và tác động mạnh mẽ ấy không chỉ ở mỗi câu văn, mỗi bài viết và mỗi lời nói của Chủ tịch Hồ Chí Minh, mà cao hơn, giá trị hơn là ở những câu văn, bài viết, lời nói ấy được thể hiện bằng hành động cách mạng trong hoạt động thực tiễn phong phú, đa dạng của Người. Hoạt động đa dạng ấy, được bao hàm trong mối quan hệ giữa Người với nước, với dân, với Ðảng, với các địa phương, cơ quan, đơn vị và với bạn bè quốc tế.
Vì thế, nó lắng đọng lâu dài trong mỗi con người, được nhân dân ta và bạn bè trên thế giới ngưỡng mộ, suy tôn. Có thể nói rằng, một trong những vấn đề lớn, bao trùm, xuyên suốt trong tư tưởng và tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh là "suốt đời phấn đấu quên mình vì nước, vì dân", được gắn liền với tiến trình và thắng lợi của cách mạng nước ta.
Ðau xót trước cảnh đất nước bị cai trị bởi phong kiến, đế quốc, nhân dân bị áp bức, bóc lột, không có tự do, Người đã không sợ gian khổ, hy sinh, kể cả hy sinh tính mạng, bôn ba đi tìm đường cứu nước hàng chục năm trời, không ngần ngại làm bất cứ nghề gì nặng nhọc. Ðó là tấm gương sáng ngời vì nước, vì dân quên thân mình của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Người viết: "Tôi chỉ có một sự ham muốn, ham muốn tột bậc, là làm sao cho nước ta được hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ta ai cũng có cơm ăn áo mặc, ai cũng được học hành"(1). Và trong quá trình tìm đường cứu nước đã đưa Chủ tịch Hồ Chí Minh đến với cách mạng, đến với Chủ nghĩa Mác - Lê-nin.
Chủ tịch Hồ Chí Minh nói về đạo đức cách mạng, về sự phấn đấu quên mình vì nước, vì dân một cách rất cụ thể và luôn được thể hiện bằng hành động của mình. Người viết, đạo đức cách mạng là trung với nước, hiếu với dân, là "ra sức phấn đấu để thực hiện mục tiêu của Ðảng, hết sức trung thành phục vụ giai cấp công nhân và nông dân lao động, tuyệt đối không thể lừng chừng"(2); là "cần kiệm liêm chính, chí công vô tư"(3); là "vô luận lúc nào, vô luận việc gì, đảng viên... phải đặt lợi ích của Ðảng ra trước, lợi ích của cá nhân lại sau"(4); là gắn bó mật thiết với nhân dân, luôn lấy dân làm gốc, vừa là người lãnh đạo vừa là người đầy tớ thật trung thành của nhân dân.
Người luôn nhấn mạnh, ở mọi lúc mọi nơi phải thể hiện đạo đức bằng hành động cách mạng trong công việc, trong cơ quan, đơn vị, địa phương, trong cuộc sống hằng ngày và trong phong trào thi đua yêu nước. Người đảng viên cộng sản phải "là người lãnh đạo, là người đầy tớ thật trung thành của nhân dân"(5). Lãnh đạo nhân dân thực hiện nhiệm vụ cách mạng, cán bộ, đảng viên không được mị dân, theo đuôi quần chúng lạc hậu, cũng không được có ý nghĩ mình là "quan" của dân, mà phải "một lòng một dạ phục vụ nhân dân, phải là người đầy tớ hết sức trung thành của nhân dân"(6); đối với kẻ thù phải kiên cường, bất khuất, quyết thắng bất kỳ kẻ thù nào; đối với gian khổ, hiểm nguy không một chút sờn lòng; đối với nhân dân "sẵn sàng vui vẻ làm trâu ngựa, làm tôi tớ trung thành của nhân dân"(7).
Những phẩm chất đạo đức vì nước, vì dân nêu trên lại được thể hiện tập trung và rõ nhất ở thái độ và cách giải quyết bằng hành động thực tế của cán bộ, đảng viên về mối quan hệ giữa lợi ích của đất nước, của Ðảng, của nhân dân với lợi ích cá nhân. Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ ra cho cán bộ, đảng viên, rằng: "Ngoài lợi ích của Tổ quốc, của giai cấp, của dân tộc, Ðảng ta không có lợi ích nào khác"(8). Mỗi cán bộ, đảng viên phải gương mẫu về đạo đức, lối sống, về học tập, công tác, về quan hệ với nhân dân, phải là người "khổ trước, sướng sau", "lo trước thiên hạ, vui sau thiên hạ".
Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn đi đầu, gương mẫu thực hiện điều đó, lãnh đạo toàn Ðảng, toàn dân, giáo dục cán bộ, đảng viên thực hiện điều đó. Những việc làm cụ thể của Người được cán bộ, đảng viên và nhân dân ghi sâu và suy tôn, trở thành sức mạnh to lớn cuốn hút cán bộ, đảng viên và nhân dân làm theo. Ðể phẩm chất đạo đức ấy thấm sâu và trở thành hành động cách mạng của mỗi cán bộ, đảng viên cần thực hiện tốt những nội dung chủ yếu sau đây:
Thứ nhất, mỗi cán bộ, đảng viên cần nhận thức sâu sắc về phẩm chất đạo đức "suốt đời phấn đấu quên mình vì nước, vì dân" của Chủ tịch Hồ Chí Minh, đề cao trách nhiệm, có quyết tâm cao, tự giác rèn luyện và thể hiện bằng hành động cách mạng trong học tập công tác và trong cuộc sống.
Từ tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh và từ những gương sáng của cán bộ, đảng viên, có thể nói rằng, để phẩm chất đạo đức "suốt đời phấn đấu quên mình vì nước, vì dân" của Chủ tịch Hồ Chí Minh thấm sâu và trở thành hành động cách mạng của mỗi cán bộ, đảng viên trong điều kiện hiện nay cần: tích cực thực hiện một cách nghiêm túc Cuộc vận động "Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh"; nhận thức sâu sắc những nội dung và nhất là những việc làm thể hiện phẩm chất đạo đức "suốt đời phấn đấu quên mình vì nước, vì dân" của Người; kiên định mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội; nhất trí cao và có niềm tin sắt đá vào đường lối, nghị quyết và sự lãnh đạo của Ðảng, vào sự tất thắng của sự nghiệp đổi mới đất nước...
Ðồng thời, cần thấy rõ vinh dự và trách nhiệm của mỗi cán bộ, đảng viên trước vận mệnh của đất nước, của nhân dân; phải giải quyết đúng đắn mối quan hệ giữa các lợi ích, đặt lợi ích của đất nước, của tập thể lên trên lợi ích cá nhân, tự giác tu dưỡng, rèn luyện đạo đức cách mạng, thể hiện đạo đức cách mạng bằng hành động cách mạng, cùng toàn Ðảng, toàn dân thực hiện thắng lợi mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh, đưa đất nước vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội.
Thứ hai, rèn luyện bản lĩnh chính trị, nâng cao nhiệt tình cách mạng gắn liền với việc tích cực học tập nâng cao trình độ của mỗi cán bộ, đảng viên. Ðể phẩm chất đạo đức "suốt đời phấn đấu quên mình vì nước, vì dân" của Chủ tịch Hồ Chí Minh trở thành hành động cách mạng trong điều kiện hiện nay, mỗi cán bộ, đảng viên cần có bản lĩnh chính trị vững vàng theo đường lối, quan điểm của Ðảng, có nhãn quan chính trị sắc sảo theo quan điểm mác-xít, có phương pháp phân tích tình hình một cách khoa học, tỉnh táo phát hiện những lệch lạc trong đời sống xã hội, nhất là trong các quan hệ kinh tế, phát hiện và đấu tranh không khoan nhượng với những luận điệu xuyên tạc, sai trái của các thế lực thù địch.
Cùng với việc rèn luyện bản lĩnh chính trị, cán bộ, đảng viên còn phải nâng cao nhiệt tình cách mạng, đó là động lực thôi thúc, cổ vũ, động viên cán bộ, đảng viên vượt qua khó khăn, gian khổ, thách thức quyết liệt, thắng không kiêu, bại không nản trong hoạt động thực tiễn, hành động quên mình vì nước, vì dân.
Ðể có được hành động cách mạng "quên mình vì nước, vì dân", mỗi cán bộ, đảng viên phải có trình độ trí tuệ, có hiểu biết sâu về chủ nghĩa Mác- Lê-nin, khoa học xã hội- nhân văn, khoa học-kỹ thuật, về kinh tế thị trường, về luật pháp...
Bản lĩnh chính trị, nhiệt tình cách mạng và trình độ trí tuệ có được phụ thuộc và được quyết định chủ yếu bởi sự rèn luyện, phấn đấu của mỗi cán bộ, đảng viên. Ðồng thời, sự giáo dục rèn luyện và tạo điều kiện thuận lợi của cấp ủy, tổ chức đảng và hệ thống chính trị các cấp, nhất là ở địa phương và cơ sở có vai trò rất quan trọng.
Thứ ba, thường xuyên rèn luyện bền bỉ, phát triển và củng cố trong thực tiễn phẩm chất đạo đức cách mạng. Thực tiễn học tập, công tác và cuộc sống là môi trường tốt nhất để cán bộ, đảng viên rèn luyện phẩm chất đạo đức cách mạng, là nơi để cán bộ, đảng viên thể hiện hành động cách mạng vì nước, vì dân; đó cũng là nơi kiểm nghiệm tốt nhất và khẳng định sự đúng đắn các hành động của cán bộ, đảng viên, nơi phát triển củng cố trên thực tế phẩm chất đạo đức cách mạng của mỗi người.
Cán bộ, đảng viên không được tự bằng lòng, tự mãn với những kết quả đã đạt được. Nếu không luôn luôn chú ý đến điều này thì sẽ không được nhân dân tin cậy, quý mến. Ðiều này đã được Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: "Một dân tộc, một đảng và mỗi con người, ngày hôm qua là vĩ đại, có sức hấp dẫn lớn, không nhất định hôm nay và ngày mai vẫn được mọi người yêu mến và ca ngợi, nếu lòng dạ không trong sáng nữa, nếu sa vào chủ nghĩa cá nhân"(9).
Thứ tư, xây dựng tổ chức cơ sở đảng trong sạch, vững mạnh, phát động và duy trì phong trào cách mạng của quần chúng, đồng thời hoàn thiện hệ thống pháp luật, tạo thời cơ và điều kiện thuận lợi để cán bộ, đảng viên thể hiện bằng hành động phẩm chất đạo đức "phấn đấu quên mình vì nước, vì dân".
Công cuộc đổi mới, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước đòi hỏi mỗi cán bộ, đảng viên phải vươn lên mạnh mẽ về mọi mặt. Trong đó, việc rèn luyện đạo đức cách mạng, suốt đời phấn đấu quên mình vì độc lập tự do của Tổ quốc, vì hạnh phúc của nhân dân, vì chủ nghĩa xã hội, phải trở thành phương hướng hành động, mục tiêu phấn đấu và thể hiện bằng hành động thực tiễn của mỗi cán bộ, đảng viên.
PGS, TS ÐỖ NGỌC NINH
(Học viện Chính trị - Hành chính
quốc gia Hồ Chí Minh)
----------------------
(1) Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 4, Nxb CTQG, Hà Nội, 2000; tr 161.
(2) Sđd; tập 9; tr.286.
(3) Sđd; tập 7; tr.19.
(4) Sđd; tập 5; tr.251
(5) Sđd; tập 12; tr.510
(6) Sđd; tập 10; tr.337
(7) Sđd; tập 6; tr.185
(8) Sđd; tập 9; tr.555
(9) Sđd; tập 12; tr.557-558.
