Sớm khắc phục bất cập trong tái định cư thủy điện Huổi Quảng - Bản Chát

Anh Tòng Văn Pụa, Trưởng bản Khì 1, xã Phúc Than, huyện Than Uyên cho biết: 51 hộ dân đã tái định cư tại bản Khì 1, xã Phúc Than được ba năm. Hiện nay, đường ống dẫn nước cho sáu bản đã hỏng vì một số hộ dân sở tại đục phá lấy nước vào ruộng, ao của họ, cho nên nước không chảy tới khu vực tái định cư được. Người dân ở hai bản Khì phải chung nhau tiền, tự làm ống dẫn nước dài gần 1.000 m về dùng. Mới đây, Ban quản lý Dự án di dân tái định cư huyện Than Uyên đã cử cán bộ về khảo sát lại, dự định sẽ lắp đường ống nước khác, nhưng chờ mãi chưa thấy làm.

Anh Tòng Văn Pụa cho biết thêm: Khu đất dự kiến xây trường học mới san ủi xong mặt bằng, chưa xây trường học thì mưa, lũ làm sạt lở đất, đá xuống. Con em của bản phải đi học ghép với các trường sở tại.

Tìm hiểu về đất sản xuất ở bản Khì 1, chúng tôi được biết: Các hộ dân bản Khì 1 xuống Mường Than mua đất ruộng vì đất đó sản xuất được hai vụ. Hiện tại có 35 hộ trong tổng số 51 hộ đã mua được đất, trong đó có hơn 11 ha đất ruộng hai vụ và bảy ha đất trồng ngô. 16 hộ còn lại chưa mua được vì họ muốn dành tiền gửi ngân hàng lấy lãi; hoặc đầu tư kinh doanh, không làm nông nghiệp nữa. Có một số ít hộ sau khi lĩnh tiền đền bù, không mua đất ngay mà mua xe máy, chi tiêu tùy tiện, cho nên không còn khả năng mua đất canh tác.

Chính những hộ này hiểu lầm chính sách đền bù, giải phóng mặt bằng, cố tình tham gia tụ tập đông người khiếu kiện, đòi thêm tiền đền bù trong tháng 6, tháng 7 vừa qua. Khi được tỉnh, huyện, Ban quản lý Dự án di dân tái định cư và chính quyền xã giải thích rõ chính sách hỗ trợ, đền bù tái định cư thủy điện Huổi Quảng - Bản Chát thực hiện đúng theo quy định của Chính phủ, thì nhiều người dân đã nhận thức rõ. Một số đối tượng quá khích như Tòng Văn Inh, Tòng Văn Viên... đã nhận khuyết điểm.

Chủ tịch UBND huyện Than Uyên Phan Bá Quyết cho biết: Ban quản lý tái định cư của huyện chi trả trực tiếp tiền đền bù cho người dân mua đất sản xuất. Nghĩa là các hộ dân phải tự bố trí đất canh tác bằng cách mua đất của dân sở tại. Khi nào mua được đất, được UBND xã xác nhận thì Ban quản lý Dự án di dân tái định cư của huyện mới chi trả tiền đền bù. Ðó là cách giữ tiền cho dân bảo đảm ổn định cuộc sống, sản xuất lâu dài tại nơi tái định cư. Theo đồng chí Quyết, huyện Than Uyên có 2.452 hộ phải di chuyển tái định cư. Tại nhiều xã, nhân dân ở phân tán, địa hình phức tạp, việc quản lý quy hoạch và sử dụng đất đai yếu kém, cho nên công tác lập hồ sơ kiểm đếm đất đai, bồi thường rất vất vả. Huyện cũng chưa khảo sát, tổng hợp được số lượng người dân tái định cư đã mua được đất sản xuất. Tại các khu, điểm tái định cư, cơ sở hạ tầng cơ bản chưa được đầu tư đúng mức do thiếu vốn.

Tìm hiểu tại bản Tân Muôn, thị trấn Tân Uyên, huyện Tân Uyên, Trưởng bản Hoàng Văn Páo cho biết: Bản có 119 hộ, 646 khẩu, di chuyển từ bản Pắc Muôn, xã Tà Mít đến Tân Muôn. Ðây là điểm "nóng" về khiếu kiện ở huyện. Cả bản không nhận tiền đền bù chênh lệch đất và tiền hỗ trợ sản xuất. Họ cho rằng: Một số cán bộ Ban quản lý Dự án di dân, tái định cư của huyện kiểm đếm thiếu đất đai, tài sản. Hiện tại, đường ống dẫn nước ở bản đã bị hỏng, dân phải tự lo nước sinh hoạt; ruộng đền bù chỉ sản xuất được một vụ. Hằng tuần, có 50 đến 60 hộ bỏ bản mới về nơi ở cũ dựng lán trên nương canh tác, kéo theo cả con em không được đi học. Cao điểm là cuối tháng 6 vừa qua, hàng trăm người dân bản Tân Muôn kéo nhau đi khiếu kiện.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lai Châu Vương Văn Thành cho biết: Người dân tập trung khiếu kiện đông người ở các huyện Than Uyên, Tân Uyên là do hiểu lầm chính sách hỗ trợ đền bù giải phóng mặt bằng thủy điện Huổi Quảng - Bản Chát. Tỉnh đã cử nhiều đoàn công tác phối hợp huyện Than Uyên, Tân Uyên, đối thoại công khai với dân, tập trung tuyên truyền, giải thích các chế độ, chính sách của Trung ương, của tỉnh, liên quan tới công tác di dân, tái định cư dự án thủy điện trên địa bàn tỉnh. Tỉnh chỉ đạo các cơ quan chức năng kiên quyết xử lý nghiêm một số nhân viên hợp đồng tại các ban quản lý dự án di dân, tái định cư có sai phạm trong đo đạc kiểm đếm đất đai, tài sản của dân; xử lý một số đối tượng kích động gây rối trật tự công cộng. Ðến nay, việc khiếu kiện đông người đã giảm hẳn.

Trưởng ban Ban quản lý Dự án di dân tái định cư huyện Tân Uyên Lê Thanh Huy cho biết: Năm 2013, tất cả nguồn vốn đều tập trung cho việc ổn định đời sống của bà con các bản tái định cư và chưa chi trả được tiền cân đối chênh lệch đất và tiền hỗ trợ sản xuất cho dân. Ðầu năm 2014, có tiền để chi trả, thì người dân lại cho rằng tài sản của họ bị kiểm đếm thiếu nên không nhận. Trong khi bản cũ đã ngập nước, không đo đếm lại được...

TỪ những bất cập trên, tỉnh Lai Châu cần sớm chỉ đạo tiếp tục rà soát lại việc thực hiện các chính sách tái định cư cho các hộ dân bị ảnh hưởng. Các huyện Than Uyên, Tân Uyên cần tổ chức lập phương án hỗ trợ sản xuất và hướng dẫn người dân khai hoang tại nơi ở mới; kết hợp làm tốt công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng xây dựng các điểm cấp nước sinh hoạt, trường học, đường giao thông, tạo thuận lợi cho người dân ổn định đời sống, phát triển kinh tế.