Thiếu phòng, giá đắt
Từ ngày nhập trường đầu tháng 9 đến nay, ngày nào Nguyễn Minh Thúy (huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định), sinh viên năm thứ nhất Trường đại học Thương mại phải dậy sớm nấu cơm, ăn sáng để kịp giờ đến giảng đường. Quãng đường từ nhà trọ của em ở phường Vĩnh Hưng (quận Hoàng Mai) đến trường dài hơn 20 km, lại đi qua nhiều tuyến đường thường xuyên xảy ra ùn tắc giao thông, nên rất dễ muộn giờ học. Nhưng vì chưa tìm được chỗ trọ học gần trường, Thúy phải ở cùng với anh trai trong căn phòng trọ gần 15 m2 có gác xép nhỏ. Đây là căn phòng anh trai Thúy đã thuê từ khi đang theo học năm thứ ba đại học. Sau khi tốt nghiệp Đại học Kinh tế quốc dân năm 2009, anh ở lại Hà Nội làm việc. Hiện tại, cuộc sống của hai anh em tạm ổn. Nhưng tháng 10 tới, anh trai Thúy sẽ lập gia đình. Mấy ngày nay, hai anh em lo tìm phòng trọ. Ký túc xá của trường đã hết chỗ.
Khu vực thị trấn Cầu Diễn (huyện Từ Liêm), cách đây vài năm còn vắng vẻ, nay trở thành điểm thu hút đông sinh viên thuê trọ. Nhiều gia đình phá bỏ vườn rau, lấp ao, thu gọn diện tích nhà ở, nhà bếp... để cải tạo, cơi nới thành phòng cho thuê. Đây trở thành nguồn thu nhập chính của nhiều hộ gia đình ở đây. Ầy vậy mà nguồn cung chẳng thấm tháp gì so nhu cầu thuê nhà đang tăng từng ngày. Bà Thuần, bán quán nước tại tổ 18 thị trấn Cầu Diễn, cho biết: "Nhà tôi có tám phòng cho thuê, đến giờ chỉ còn một phòng trống. Nhà cấp bốn, mái lợp prô xi-măng, trần nhựa, rộng 11 m2, có giường ngủ, vệ sinh chung... Một người ở giá 900 nghìn đồng, hai người ở thì một triệu đồng, nếu ba người ở giá
1,1 triệu đồng/tháng. Tiền điện ba nghìn đồng/số, tiền nước 12 nghìn/m3, thanh toán vào đầu tháng... Nếu đồng ý thì tôi dẫn vào xem. Miễn mặc cả, bởi giá cho thuê ở khu vực này đều như vậy. Nếu muốn thuê phòng rẻ hơn thì chịu khó đến Trạm Trôi, Phùng..., hằng ngày đi học bằng xe buýt".
Giá phòng trọ tăng cao so với thời điểm năm học trước. Mức tăng trung bình khoảng 10% đối với phòng cấp bốn; khoảng 15% đối với căn hộ riêng lẻ hoặc phòng trọ khép kín. Khu vực các quận nội thành hay gần các trường đại học giá tăng cao hơn các huyện ngoại thành. Giá thuê phòng cấp bốn, rộng 12 m2 là một triệu đồng/tháng, phòng khép kín rộng 15 m2, có thêm gác xép, giá từ 1,5 đến 2 triệu đồng/tháng. Đây là đợt tăng giá lần thứ hai kể từ đầu năm 2011. Lý do các chủ nhà trọ viện ra do lương tăng và giá cả mọi hàng hóa khác đều tăng.
"Cung" không đủ "cầu"
Trong vai người đi tìm phòng trọ, chúng tôi đã có dịp khảo sát tại khu vực có nhiều phòng trọ cho sinh viên như: Kim Giang, Phùng Khoang, Cầu Giấy, Phú Đô... và nhận thấy thị trường phòng trọ sinh viên hiện trong tình trạng "cung" không đáp ứng "cầu". Nhà bà Oanh ở phường Giáp Nhị (quận Hoàng Mai) trước đây có dãy nhà gồm tám phòng cho sinh viên thuê, vừa đầu tư gần một trăm triệu đồng sửa chữa, làm thêm gác xép cho các gia đình thuê. Bà Oanh cho biết: "Hằng năm, số sinh viên ra trường không trở về quê, ở lại Hà Nội làm việc rồi xây dựng gia đình rất đông. Ngoài ra, có nhiều cặp vợ chồng trẻ tại Hà Nội chưa có nhà ở, hoặc có nhà nhưng sống cùng gia đình trong điều kiện chật chội, có nhu cầu tìm chỗ ở riêng. Rất ít người có đủ tiền mua được nhà riêng, nên phần lớn vẫn phải thuê nhà khiến nhu cầu căn hộ mi-ni tăng vọt. Các đối tượng này thường có công việc, sinh hoạt ổn định, cho họ thuê nhà được giá hơn cho sinh viên thuê". Chính vì vậy, gia đình bà tận dụng mặt tiền rộng, đục tường, trổ cửa căn phòng ngoài cùng ra mặt đường, cho cửa hàng hiệu cầm đồ thuê với giá bốn triệu đồng/tháng. Bảy phòng phía trong, mỗi phòng cho thuê giá 2,5 triệu đồng/tháng. Nhiều hộ gia đình chung quanh khu vực này trước cho sinh viên thuê phòng trọ, nay đều đầu tư xây nhà cao tầng cho thuê làm văn phòng, hoặc làm chung cư mi-ni... khiến số lượng nhà trọ sinh viên ngày càng ít đi.
Tuy nhiên, nguyên nhân chủ yếu của tình trạng thiếu nghiêm trọng phòng cho sinh viên thuê là do Hà Nội là địa bàn tập trung nhiều trường đại học, cao đẳng. Các trường thường xuyên mở rộng ngành đào tạo, tăng chỉ tiêu tuyển sinh, cho nên số lượng sinh viên các tỉnh đổ về Hà Nội năm sau tăng hơn năm trước. Năm 2011, có khoảng 500 nghìn sinh viên ở Hà Nội, gấp ba lần so năm 1976. Số lượng sinh viên đông, nhưng các trường chưa chú trọng đầu tư mở rộng hệ thống ký túc xá. Ký túc xá của các trường mới đáp ứng khoảng 30% nhu cầu chỗ ở của sinh viên. Chưa kể việc phát triển quá nóng của các trường đại học ngoài công lập trên địa bàn Hà Nội, việc chậm thực hiện chủ trương di dời các trường đại học ra khỏi khu vực nội thành... tạo áp lực lớn đối với hạ tầng xã hội và hạ tầng kỹ thuật của thành phố.
Năm 2009, thành phố khởi công xây dựng hai dự án nhà ở cho sinh viên có quy mô lớn tại khu đô thị Pháp Vân - Tứ Hiệp (huyện Thanh Trì) và khu đô thị Mỹ Đình II (huyện Từ Liêm). Trong đó, dự án nhà ở sinh viên tại Khu đô thị Mỹ Đình II, gồm năm đơn nguyên cao 21 tầng, được xây dựng trên diện tích 1,69 ha, đáp ứng chỗ ở cho gần 7.400 sinh viên. Dự án nhà ở cho sinh viên tại khu đô thị Pháp Vân - Tứ Hiệp gồm sáu tòa nhà cao tầng, đáp ứng chỗ ở cho gần 22 nghìn sinh viên. Mặc dù tiến độ thi công của các dự án được đánh giá là khẩn trương, nhưng đến nay các công trình vẫn chưa đưa vào khai thác theo kế hoạch, giải quyết chỗ ở cho sinh viên. Thực trạng này chưa biết bao giờ mới khắc phục được.
