Mới đây, Báo Nhân Dân tổ chức tọa đàm với chủ đề “Xác lập thể chế đặc thù, vượt trội để phát triển Thủ đô trong kỷ nguyên mới”, làm rõ những điểm mới trong dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi).
Tháo gỡ “điểm nghẽn” trong quản trị, điều hành
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Bùi Thị An, Chủ tịch Hội Nữ trí thức Thành phố Hà Nội, nguyên đại biểu Quốc hội khóa XIII nhấn mạnh, nội dung cốt lõi của Luật Thủ đô (sửa đổi) là tháo gỡ “điểm nghẽn” về thể chế. Thực tiễn phát triển cho thấy, nhiều vướng mắc của Hà Nội bắt nguồn từ những hạn chế khuôn khổ pháp lý. Điểm đột phá của dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) lần này là trao quyền thực chất hơn cho chính quyền Thủ đô, đồng thời bổ sung các công cụ đặc thù trong các lĩnh vực như tài chính, quy hoạch, đất đai...
Ông Nguyễn Quốc Hoàn, Vụ trưởng Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật (Bộ Tư pháp) cho biết, mục tiêu của việc sửa đổi Luật Thủ đô là thiết lập nền tảng thể chế mới, đáp ứng yêu cầu phát triển dài hạn của Hà Nội. Thủ đô đang hướng tới mục tiêu trở thành thành phố toàn cầu vào năm 2065, do đó cần một khuôn khổ pháp lý đủ mạnh, đủ linh hoạt. Dự thảo Luật thể hiện sự chuyển đổi từ mô hình “chính quyền thực thi chính sách” sang “chính quyền kiến tạo chính sách”, tạo dư địa cho tăng trưởng kinh tế ở mức cao.
Ở góc độ thực thi chính sách tài chính, Phó Giám đốc Sở Tài chính Hà Nội Lê Trung Hiếu cho rằng, dự thảo Luật Thủ đô lần này trao cho Hà Nội quyền rất lớn trong việc ban hành các văn bản quy phạm pháp luật, qua đó tạo sự linh hoạt trong điều hành, nhất là điều hành tài chính. Nhiều cơ chế mới được bổ sung như cho phép sử dụng tài sản công để góp vốn, liên doanh, liên kết; mở rộng các hình thức hợp tác công tư (PPP); xây dựng đơn giá, định mức phù hợp với thực tiễn biến động kinh tế... Cùng với việc mở rộng quyền hạn, yêu cầu kiểm soát quyền lực cũng được đặt ra.
Trong lĩnh vực tài chính-ngân sách, một trong những giải pháp là kiểm soát thông qua kế hoạch đầu tư công trung hạn, bảo đảm chi tiêu không vượt hạn mức đã được phê duyệt; đồng thời, tăng cường ứng dụng công nghệ, xây dựng các cổng thông tin để công khai hoạt động đầu tư, cho phép người dân tham gia giám sát. Ông Lê Trung Hiếu cho biết: “Các chính sách tài chính trước đây là kiểm soát từng khoản mục chi, nhưng nay được thiết kế theo tinh thần mới của Luật Thủ đô là kiểm soát kết quả đầu ra. Thay vì tiền kiểm, sẽ thực hiện hậu kiểm theo định kỳ và đột xuất để kịp thời phát hiện, điều chỉnh những bất cập”.
Cần cơ chế huy động nguồn lực xã hội
Trong số 9 chương, 36 điều của Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi), Chương VI, Nguồn lực phát triển Thủ đô gồm 7 điều, từ Điều 21 đến Điều 27, quy định về quản lý, sử dụng nguồn tài chính, ngân sách; thẩm quyền về đầu tư; quản lý, sử dụng, khai thác tài sản công, tài sản kết cấu hạ tầng; quản lý, bảo vệ, sử dụng tài nguyên; thu hút, trọng dụng và phát triển nguồn nhân lực; thu hút đầu tư, ưu đãi, hỗ trợ đầu tư... cho thấy tư duy phát triển của Hà Nội đang chuyển từ phụ thuộc vào đầu tư công sang huy động mạnh mẽ các nguồn lực của xã hội.
Theo Phó Giám đốc Sở Tài chính Hà Nội, quan điểm “cái gì tư nhân làm được thì để tư nhân làm” được thể hiện rõ trong dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi), cùng với các cơ chế mở rộng hợp tác công-tư, khai thác hiệu quả tài sản công và quỹ đất... Nhiều công cụ tài chính mới cũng được đề xuất như phát hành trái phiếu địa phương, trái phiếu công trình, tín chỉ xanh, hay khai thác giá trị gia tăng từ quỹ đất hình thành sau đầu tư hạ tầng. Những cơ chế này nếu được triển khai hiệu quả sẽ tạo nguồn lực rất lớn cho phát triển.
Để bảo đảm triển khai hiệu quả ngay sau khi luật được thông qua, Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội đã chủ động chuẩn bị các điều kiện cần thiết. Thành phố đã xây dựng đề cương chi tiết cho 113 nội dung quy phạm pháp luật cần ban hành, đồng thời tổ chức tập huấn về công tác xây dựng văn bản pháp luật và bố trí kinh phí thực hiện trong năm 2026. Trong thời gian tới, Hà Nội sẽ thành lập tổ công tác để chỉ đạo, theo dõi và giám sát việc triển khai thi hành Luật Thủ đô (sửa đổi), bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất và hiệu quả.
Các chuyên gia thống nhất rằng, để Luật Thủ đô (sửa đổi) thật sự tạo đột phá, cần đồng bộ nhiều yếu tố từ thể chế, tổ chức thực thi đến nguồn lực và con người. Phó Giáo sư, Tiến sĩ Bùi Thị An nhấn mạnh vai trò then chốt của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, những người trực tiếp đưa chính sách vào cuộc sống. Đội ngũ công chức Thủ đô phải có đủ năng lực, bản lĩnh và trách nhiệm, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.
Với những đổi mới mang tính đột phá, dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) được kỳ vọng sẽ tạo không gian pháp lý đủ mạnh để Hà Nội phát triển nhanh, bền vững, nâng cao chất lượng sống của người dân và từng bước trở thành thành phố kết nối toàn cầu vào năm 2065.
