Hạt Kiểm lâm Tương Dương quản lý hơn 240 ha rừng, địa bàn trải dài trên 9 xã, nơi đây được xem là “chảo lửa” xứ Nghệ khi bước vào mùa nắng nóng. Với 15 cán bộ kiểm lâm, trung bình mỗi cán bộ chịu trách nhiệm quản lý hơn 16 ha rừng. Trong điều kiện địa hình chia cắt, hiểm trở, nếu chỉ dựa vào sức người và phương thức thủ công thì rất khó để quản lý. Việc áp dụng công nghệ thông tin, nhất là sử dụng các phần mềm chuyên dụng như Vtools trở thành công cụ đắc lực cho lực lượng kiểm lâm trước biến động rừng cũng như nguy cơ cháy rừng trên địa bàn.
Ông Nguyễn Hải Âu, Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm Tương Dương chia sẻ: Khi sử dụng ứng dụng Vtools Mobile, cán bộ kiểm lâm có thể dễ dàng khoanh vẽ, xác định chính xác các điểm biến động diện tích rừng, thay thế hoàn toàn cho phương pháp sử dụng bản đồ giấy truyền thống. Bên cạnh đó, nhằm bảo đảm tính kịp thời và tối ưu hóa thời gian thực (real-time), Kiểm lâm Tương Dương còn tăng cường sử dụng thiết bị flycam. Thiết bị này cho phép tổ chức tuần tra trên diện rộng, tiếp cận các khu vực hiểm trở khó đi lại, từ đó phát hiện sớm và ngăn chặn kịp thời các hành vi xâm hại rừng ngay khi mới phát sinh.
Tại xã Quan Thành, Ban Quản lý rừng phòng hộ Bắc Nghệ An vừa triển khai lắp đặt thêm hệ thống camera giám sát ở độ cao 30m trị giá hơn 500 triệu đồng tại xóm Bùi Sơn. Hệ thống này giúp quan sát bao quát trên diện rộng hơn 1.000 ha rừng thuộc địa bàn hai xã Quan Thành và Quan Đồng. Thiết bị camera được trang bị hiện đại với khả năng quay 360 độ, tầm nhìn xa lên tới 10 km và hoạt động liên tục 24/24 giờ. Toàn bộ hình ảnh từ camera được truyền trực tiếp về trung tâm điều hành đặt tại Ban Quản lý rừng phòng hộ bắc Nghệ An.
Ông Trần Văn Trọng, Trạm trưởng Trạm Quản lý và Bảo vệ rừng Yên Thành chia sẻ: Với địa bàn rộng, việc quản lý rừng vào mùa nắng nóng gặp nhiều khó khăn. Tuy nhiên, từ khi có hệ thống camera giám sát đã hỗ trợ rất nhiều trong công tác quản lý, bảo vệ rừng nhất là công tác phòng, chống cháy rừng. Khi xảy ra dấu hiệu bất thường như khói, lửa hay những tác động có nguy cơ dẫn đến cháy rừng tín hiệu sẽ báo về trung tâm điều hành để lực lượng chức năng can thiệp kịp thời, hạn chế thấp nhất thiệt hại.
Ban quản lý rừng phòng hộ Nghi Lộc hiện đang quản lý khoảng 3.600 ha rừng thông, tập trung tại các xã Văn Kiều, Phúc Lộc, Thần Lĩnh, Hải Lộc và Trung Lộc. Đến nay, năm mắt camera đã được lắp đặt và đưa vào vận hành tại các khu vực trọng điểm, góp phần nâng cao hiệu quả giám sát, bảo vệ rừng trong mùa nắng nóng. Ông Nguyễn Công Sơn, Trưởng Ban quản lý rừng phòng hộ Nghi Lộc cho biết: Việc ứng dụng công nghệ không chỉ giúp tăng cường khả năng quan sát mà còn giảm áp lực cho lực lượng kiểm lâm trong bối cảnh diện tích rừng lớn, địa hình phức tạp. Song song với việc ứng dụng công nghệ, công tác tuyên truyền nâng cao nhận thức cho người dân cũng được đẩy mạnh.
Hiện nay, toàn tỉnh Nghệ An có 173 khu rừng trọng điểm, trong đó có hơn 15.000 ha rừng thông nhựa, 720 ha rừng hỗn giao bạch đàn, hơn 42.900 ha rừng tre nứa và gần 174.000 ha rừng hỗn giao gỗ, tre nứa. Việc đưa camera vào giám sát đã góp phần giảm áp lực cho lực lượng chức năng trong công tác trực gác, đặc biệt trong điều kiện thời tiết nắng nóng kéo dài, nguy cơ cháy rừng luôn ở mức cao. Toàn tỉnh đã đưa vào hoạt động 37 mắt camera giám sát tại các khu vực rừng trọng điểm cùng bảy thiết bị flycam phục vụ công tác tuần tra, theo dõi.
Ông Nguyễn Quốc Minh, Trưởng phòng Quản lý bảo vệ rừng và Bảo tồn thiên nhiên, Chi cục Kiểm lâm tỉnh cho biết, Nghệ An là địa phương có diện tích rừng lớn, với gần một triệu héc-ta. Địa hình rộng lớn, chia cắt phức tạp, hiểm trở, trong khi lực lượng mỏng, cho nên việc ứng dụng công nghệ số được xác định là giải pháp then chốt trong việc quản lý và phòng cháy, chữa cháy rừng. Do đó, ngành lâm nghiệp tỉnh đã triển khai và làm chủ nhiều hệ thống phần mềm chuyên dụng đem lại hiệu quả rõ rệt. Ở khâu giám sát từ xa, việc khai thác ảnh vệ tinh có độ phân giải đa dạng như MODIS, LANDSAT, SENTINEL, SPOT6/7 giúp lực lượng chức năng kịp thời phát hiện sớm các điểm cháy và biến động rừng.
Song song với đó, công tác số hóa hiện trường cũng ghi nhận bước tiến lớn khi các cán bộ kiểm lâm chủ động sử dụng ứng dụng Vtools Mobile cài trên điện thoại thông minh để khoanh vẽ, xác định tọa độ biến động thay cho bản đồ giấy. Toàn bộ dữ liệu sau đó được đồng bộ tập trung qua phần mềm FMRS, minh bạch hóa thông tin đến từng thửa đất, từ tên chủ rừng, loại cây đến trữ lượng, giúp rút ngắn tối đa thời gian khi có sự cố cháy rừng xảy ra.
Dù đạt được nhiều kết quả tích cực, quá trình chuyển đổi số của lực lượng Kiểm lâm Nghệ An vẫn đối mặt với không ít rào cản. Nhất là việc trang thiết bị công nghệ chuyên dụng và máy bay không người lái (Drone) chưa được đầu tư đồng bộ. Nguồn kinh phí dành cho hạ tầng viễn thám, duy trì cơ sở dữ liệu cũng như công tác tập huấn nâng cao nghiệp vụ cho lực lượng chuyên trách vẫn còn hạn chế.
Để khắc phục khó khăn, tỉnh Nghệ An đang tập trung các nguồn lực đẩy mạnh hoàn thiện hạ tầng công nghệ thông tin. Trong thời gian tới, địa phương sẽ ưu tiên đầu tư mới trang thiết bị giám sát, xây dựng hệ thống cảnh báo cháy sớm, tích hợp sâu nền tảng công nghệ GIS, ảnh vệ tinh chất lượng cao và trí tuệ nhân tạo (AI), ông Minh thông tin.
