Dự án khu nhà ở Vĩnh Hoàng (ao Lò Ngói-Ngà Kéo) trên địa bàn phường Hoàng Văn Thụ và phường Vĩnh Hưng được UBND thành phố Hà Nội phê duyệt từ năm 2004, nhằm tạo quỹ nhà tái định cư phục vụ di dân giải phóng mặt bằng, công trình công cộng, dịch vụ và các nhu cầu khác của thành phố. Tổng diện tích đất thu hồi phục vụ dự án hơn 100 nghìn m2, chủ yếu là đất nông nghiệp. Cho đến nay, phần lớn các hộ dân trong diện giải phóng mặt bằng đã nhận tiền bồi thường, hỗ trợ đất bị thu hồi. 92% diện tích đất đã được giải phóng mặt bằng và bàn giao cho chủ đầu tư dự án. Tuy nhiên còn 23 hộ dân thuộc địa bàn phường Vĩnh Hưng vẫn không nhận tiền bồi thường đất, bàn giao mặt bằng, gây ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện dự án. Các hộ dân đưa ra nhiều kiến nghị về mốc giới, cơ chế chính sách bồi thường, hỗ trợ, bố trí tái định cư...
Theo tìm hiểu của chúng tôi, toàn bộ diện đất nêu trên là đất nông nghiệp, đã được người dân chuyển nhượng nhiều lần. 20 hộ dân đã dựng lều lán, nhà tạm để kinh doanh buôn bán, còn lại ba thửa đất trống, bỏ hoang nhiều năm. UBND phường Vĩnh Hưng đã nhiều lần tổ chức đối thoại công khai, giải đáp kiến nghị của người dân. UBND quận Hoàng Mai đã nhiều lần báo cáo, xin ý kiến UBND thành phố về vấn đề này. Phó Trưởng ban Bồi thường, giải phóng mặt bằng quận Hoàng Mai Nguyễn Viết Trường cho biết, các cơ quan chức năng đã áp dụng cơ chế, chính sách bồi thường cao nhất, nhưng người dân vẫn liên tục gửi đơn thư tới nhiều cấp, ngành. Mặc dù vậy, UBND quận vẫn tôn trọng kiến nghị của người dân, chờ đợi ý kiến chính thức của các đơn vị chức năng, dẫn đến kéo dài nhiều năm, gây ảnh hưởng đến tiến độ dự án.
Tương tự, dự án đầu tư xây dựng khu nhà ở tại điểm X2, phường Trần Phú được UBND thành phố Hà Nội phê duyệt từ năm 2009, liên quan đến hơn 13 nghìn m2 đất nông nghiệp của 647 hộ dân, nhưng cho đến nay vẫn còn 187 hộ chưa nhận tiền đền bù, bàn giao mặt bằng. Tổng diện tích đất nông nghiệp chưa giải phóng mặt bằng là hơn 5.300 m2, với số tiền hỗ trợ, bồi thường hơn 1,5 tỷ đồng. Còn dự án xây dựng hạ tầng kỹ thuật trong và ngoài hàng rào khu tái định cư tại phường Trần Phú, phục vụ công tác giải phóng mặt bằng Công viên Tuổi trẻ Thủ đô còn gần 100 hộ dân không đồng thuận.
Nguyên nhân dẫn đến vướng mắc trong công tác giải phóng mặt bằng tại ba dự án nêu trên là do người dân liên tục kiến nghị về giá bồi thường, hỗ trợ đất nông nghiệp (hơn 250 nghìn đồng/m2) là quá thấp. Người dân đề nghị được hỗ trợ bằng 30% giá đất ở trung bình của khu vực đối với toàn bộ diện tích đất nông nghiệp bị thu hồi, áp dụng hạn mức 450 m2 đất theo nhân khẩu... Trình tự giải quyết đơn thư, khiếu nại về đất đai, mốc giới, chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư liên quan tới nhiều cấp, ngành, dẫn đến thời gian kéo dài, chậm trễ.
Phó Chủ tịch UBND quận Hoàng Mai Nguyễn Đức Hải cho biết, trong những năm qua trên địa bàn quận Hoàng Mai thực hiện nhiều dự án thu hồi đất phục vụ các dự án. Số lượng đất thu hồi lớn, chủ yếu là đất nông nghiệp. Vì thế, một hộ dân có thể liên quan đến nhiều dự án, thu hồi đất làm nhiều lần khác nhau. Tuy nhiên, theo quy định mỗi hộ dân chỉ được tính một lần hạn mức 450 m2 đất để bồi thường bằng 30% giá đất ở trung bình của khu vực. Các hộ dân đã nhận tiền bồi thường ở mức cao tại các dự án trước, cho nên không thể tiếp tục yêu cầu bồi thường tương tự tại các dự án thực hiện sau. Quá trình thực hiện các dự án nêu trên đúng trình tự, bảo đảm quy định pháp luật và quyền lợi của người dân.
Theo Phó Trưởng Ban chỉ đạo Giải phóng mặt bằng TP Hà Nội Nguyễn Thanh Chiêu Dương, nếu các hộ gia đình, cá nhân đã được nhận đủ hạn mức hỗ trợ (450 m2) tại các dự án trước, nay Nhà nước tiếp tục thu hồi đất nông nghiệp thì không được hỗ trợ hạn mức. Cụ thể, diện tích được hỗ trợ theo diện tích đất thực tế bị thu hồi, nhưng không quá năm lần hạn mức giao đất ở mới tại địa phương và được tính cộng dồn với diện tích đất nông nghiệp đã được hỗ trợ theo các quyết định mà Nhà nước đã thu hồi đất, tính từ ngày Quyết định số 108/2009/QĐ-UBND của UBND thành phố có hiệu lực thi hành. Việc hỗ trợ theo hạn mức nêu trên được áp dụng thống nhất tại khu vực nội thành, ngoại thành và trong khu dân cư trên toàn thành phố.
Để xử lý dứt điểm công tác giải phóng mặt bằng tại ba dự án nêu trên, không để tiếp tục dây dưa, kéo dài, UBND quận Hoàng Mai đã có phương án tổ chức cưỡng chế các hộ dân cố tình chây ỳ, không bàn giao mặt bằng. Cụ thể, dự án khu nhà ở Vĩnh Hoàng, phường Vĩnh Hưng sẽ tổ chức cưỡng chế vào ngày 25-12-2014. Dự án xây dựng hạ tầng kỹ thuật trong và ngoài hàng rào khu tái định cư phục vụ giải phóng mặt bằng Công viên Tuổi trẻ Thủ đô và dự án khu nhà tại điểm X2, phường Trần Phú sẽ cưỡng chế vào ngày 15-1-2015. Tuy nhiên, từ nay cho đến ngày tổ chức cưỡng chế, UBND quận sẽ tiếp tục phối hợp với các ban, ngành vận động, thuyết phục các hộ dân nhận tiền, tự nguyện bàn giao mặt bằng, tránh thiệt hại tài sản cho người dân. Nếu các hộ dân vẫn cố tình không chấp hành thì quận sẽ tổ chức cưỡng chế theo quy định của pháp luật.
