Nức tiếng từ thế kỷ thứ 10 và từng được biểu diễn trong cung đình, nghệ thuật này nổi bật với 12 làn điệu chèo cổ riêng biệt như Ván cờ tiên, Đường trường thu không, Hề đơm...
Trong làng Khuốc hiện nay còn 4 nghệ nhân, người cao tuổi nhất là Nghệ nhân Nhân dân Bùi Văn Ro, năm nay đã hơn 70 tuổi. Xông xáo và nhiệt huyết nhất là Nghệ nhân Ưu tú Phạm Thị Cậy (64 tuổi), người đang giữ cương vị Chủ nhiệm Câu lạc bộ chèo làng Khuốc. Câu lạc bộ quy tụ được gần 40 thành viên, chủ yếu là lớp người trung niên rất yêu nghề và nỗ lực giữ nghề hát chèo cổ.
Khi được hỏi điểm khác biệt của chèo Khuốc và các làng chèo khác là gì? Bà Cậy bộc bạch: “Đó chính là 12 làn điệu chèo cổ chỉ có ở làng Khuốc, do các cụ tự sáng tác và lưu truyền đến ngày nay. Bên cạnh đó là cách hát luyến láy đặc trưng, không giống bất cứ nơi nào”.
Di sản chèo Khuốc sở hữu những nét tinh hoa riêng biệt, đậm chất dân gian, phản ánh đời sống bình dị, lao động của người nông dân nhưng cũng vô cùng tinh tế và kỹ thuật. Nghệ nhân Nhân dân Bùi Văn Ro cho hay: Trước đây, các gánh chèo Khuốc lang bạt biểu diễn quanh năm suốt tháng, nhưng hằng năm đều tụ hội về làng vào ngày giỗ Tổ 18 tháng 8 âm lịch và ngày mồng 6 Tết Nguyên đán dịp lễ hội làng.
Những ngày này, cả làng tưng bừng, rộn ràng nhịp trống phách. Các gánh chèo được phen thi tài, thu hút hàng nghìn người về tham dự, cờ hoa rợp trời. Người xem được dịp thưởng thức các làn điệu, giọng ca hay nhất của chèo, còn các diễn viên của làng thì được dịp trổ tài và cũng là dịp động viên khích lệ nhau chuẩn bị cho một mùa vụ làm ăn mới ấm no. “Chèo Khuốc độc đáo hơn cả vẫn là làn điệu "Múa trái" và "Tắm tiên" trong vở "Từ Thức du tiên" được xếp vào hàng có một không hai. Có những làn điệu dù giống nhau nhưng cách ngắt nhịp, đánh trống đế của nghệ nhân chèo Khuốc lại hoàn toàn khác bởi học hát đã khó nhưng gõ trống đế lại càng khó hơn. Cứ sau mỗi lời hát phải đế tiếng trống để nâng lời hát lên. Nếu không đánh được trống đế thì người hát cũng bằng không”, ông Ro chia sẻ.
Nghệ thuật hát chèo thường tập trung biểu diễn vào dịp có những lễ hội truyền thống. Ngày xưa, chung quanh làng Khuốc không thể thiếu các gánh chèo, có những thời điểm các gánh chèo Khuốc lớn, Khuốc con đi diễn khắp nơi cả tháng trước hội và sau hội. Xưa kia, ở làng Khuốc, chèo được coi là thước đo uy tín của những gia đình khá giả, chức sắc, ai làm quan to đến mấy, nếu trong nhà không có gánh hát chèo mua vui thì vẫn chưa sang...
Nhiều năm qua, những làn điệu chèo cổ đã được đưa vào trường học với sự hỗ trợ, rèn giũa kỳ công của các nghệ nhân trong Câu lạc bộ chèo làng Khuốc. Bà Cậy được người dân trong làng đánh giá là người rất bền bỉ, say nghề và hết lòng truyền dạy bất kể thời gian cho thế hệ sau tiếp nối, giữ nghề. Bà Quách Thị Hương năm nay tròn 50 tuổi được xem là lứa kế cận hoàn hảo nhất trong hát chèo cổ ở làng Khuốc. Với lối hát kỹ thuật, nền nảy và rất chân thật, giọng hát của bà đã khẳng định được chỗ đứng cho riêng mình trong làng chèo.
Các hội đoàn, tổ chức xã hội trong xã duy trì đều đặn các câu lạc bộ chèo, đây chính là nơi nuôi dưỡng những hạt nhân tiếp tục, gìn giữ, bảo tồn và lan tỏa các giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc, để làm điệu chèo Khuốc tiếp tục ngân nga giữa làng quê từng ngày đổi mới, phát triển.
