Bánh tẻ làng Chờ mang hình dáng của chiếc răng bừa, gói bằng lá dong, mở ra có màu trắng ngà, ăn đậm vị, vừa mềm dẻo vừa dai giòn. Bánh được làm từ những nguyên liệu gần gũi với cuộc sống người nông dân như gạo tẻ, thịt lợn, mộc nhĩ, hành khô, lá dong. Để làm ra một sản phẩm bánh tẻ hoàn chỉnh phải trải qua nhiều công đoạn công phu, kỹ lưỡng.
Ông Nguyễn Công Võ ở thôn Ngô Nội, xã Yên Phong, chủ cơ sở bánh tẻ Lan Võ đã được công nhận sản phẩm OCOP 3 sao từ năm 2022 chia sẻ: Muốn làm nên vị ngon đặc trưng của bánh tẻ làng Chờ, cần chú trọng nhất hai khâu làm vỏ bánh và nhân bánh. Để bánh trắng, có độ mịn và dẻo dai tự nhiên, phải chọn loại gạo ít nhựa, đem ngâm nước cho nở, xay thành bột rồi liên tục ngâm, đảo bột và thay nước trong hai đến năm ngày tùy theo thời tiết.
Tiếp đến là công đoạn “ráo bột”, người thợ vừa đun vừa đảo đều bằng cả hai tay cho bột mềm, mịn, tránh vón cục, có độ dính như keo, bảo đảm bột không được chín quá hay bị khê, sống. Nhân bánh cũng được làm cẩn thận từ khâu lựa chọn nguyên liệu đến sơ chế làm sao để thịt ba chỉ, hành khô, mộc nhĩ, các loại gia vị ngấm đều và dậy vị.
Tại cơ sở bánh tẻ Lan Võ, làm bánh là chuỗi hoạt động khép kín và liên tục. Trong khi các công đoạn “ráo bột” và xào nhân được làm song song, những người thợ cũng tất bật chuẩn bị lá để gói bánh. Khi nồi bột nóng hổi và chảo nhân thơm lừng bê ra, tất cả đã sẵn sàng để các chị, các mẹ thoăn thoắt đơm bột, lấy nhân gói bánh.
Dưới bếp, hai nồi to lúc nào cũng sẵn nước nóng để luộc bánh. Mỗi ngày, cơ sở này làm hàng nghìn chiếc bánh để cung cấp cho thị trường trong và ngoài tỉnh. Bánh tẻ được bán vào mọi thời điểm, nhưng nhiều nhất từ tháng 8 âm lịch năm trước đến tháng 2 năm sau. Những năm gần đây, nhu cầu tiêu thụ bánh tăng cao, tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân.
Bánh tẻ làng Chờ gắn liền với vùng đất Tổng Chờ xưa, nay thuộc xã Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh. Nghề làm bánh có từ khi nào khó ai xác định, chỉ biết rằng, mỗi dịp lễ Tết, hiếu hỷ, món ăn đặc biệt ấy lại xuất hiện. Theo các bậc cao niên trong làng, ngon nhất vẫn là bánh ở thôn Ngô Nội, Phù Lưu, Trung Nghĩa. Bà Nguyễn Thị Đảm, chủ cơ sở làm bánh ở thôn Phú Mẫn, gia đình có truyền thống ba đời làm bánh tẻ cho biết: Nghề làm bánh tẻ ngày càng phát triển, có một số thay đổi nhưng vẫn giữ được hương vị truyền thống.
Trước khi được gói theo hình răng bừa như hiện nay, bánh được gói nhỏ như chiếc chén bao gồm lớp vỏ bánh và một miếng thịt dài, mộc nhĩ, hành làm nhân. Nhiều gia đình đã sắm thêm máy đảo bột, nồi hấp công nghiệp, giúp người làm đỡ tốn sức, rút ngắn thời gian làm bánh hay cấp đông bánh để phục vụ những đơn hàng đột xuất.
Xã Yên Phong còn gần 20 gia đình sản xuất, kinh doanh bánh tẻ. Từ phạm vi gia đình, nhiều nhà đã mở rộng quy mô, tăng cường kết nối để đưa bánh tẻ làng Chờ đến với thực khách cả nước. Giờ đây bánh tẻ đã trở thành món ăn truyền thống không thể thiếu trong các mâm cỗ, đám tiệc và là thức quà thơm lành cùng với nem Bùi, bánh phu thê được người dân Bắc Ninh tin chọn làm quà biếu tặng.
Chính quyền xã đã tăng cường tuyên truyền để người dân chú trọng vấn đề an toàn vệ sinh thực phẩm, nâng cao chất lượng bánh, chỉ dẫn địa lý và truyền dạy nghề. Cuộc sống hiện đại dẫu có vô vàn món ngon vật lạ, nhưng hương vị mộc mạc, thanh đạm của chiếc bánh tẻ làng Chờ luôn giữ một vị trí đặc biệt trong lòng thực khách.
