Sinh ra và lớn lên trên quê hương Hữu Lũng, tuổi thơ của anh Trần Văn Hòa gắn liền với những câu chuyện cha ông kể lại, về mùi hương ấm áp từ giống cây bản địa hoàng đàn tuyết. Suốt quãng thời niên thiếu, anh đã say mê tìm hiểu về giống cây đặc biệt này. “Hoàng đàn tuyết là loại cây có chất gỗ cứng, nhất là phần lõi, gỗ có mùi thơm dịu nhẹ và đặc biệt là khả năng tạo ra lớp nhựa trắng mịn như tuyết khi gặp thời tiết thích hợp. Đây là loại gỗ có giá trị kinh tế cao, chính vì vậy trước đây từng bị thu mua triệt để, dẫn đến bị khai thác cạn kiệt”, anh Hòa chia sẻ.
Thực tế đã thôi thúc Trần Văn Hòa sớm bắt tay vào cuộc hành trình tìm lại giống cây quý. Khởi điểm từ năm 2010, anh đã có mặt ở các xã Hữu Liên, Cai Kinh, Vạn Linh... để tìm hiểu, nghiên cứu; cứ nghe đâu có hoàng đàn tuyết, anh lại tìm đến học hỏi. Lắng nghe chia sẻ từ những người đi rừng cao tuổi và cán bộ của Chi cục Kiểm lâm tỉnh Lạng Sơn, anh tích lũy kiến thức về đặc tính cây, hình thái lá khi còn non cho tới cấu trúc phân tầng khi đã trưởng thành… Với anh, muốn chăm sóc cây được tốt tươi, trước hết phải yêu và hiểu cây như chính người bạn của mình.
Qua quá trình tích lũy kinh nghiệm, anh Hòa đã tìm ra phương pháp đánh giá chất lượng để từ đó lựa chọn những cây giống đầu dòng tốt nhất. Năm 2014, anh chính thức bắt tay vào triển khai quy trình ươm trồng giống cây đặc biệt quý hiếm này. Đây được xem là một thách thức, bởi lẽ hoàng đàn tuyết là loài cây lưỡng tính, quá trình thụ phấn và lấy hạt, thực hiện đòi hỏi sự kiên nhẫn và tỉ mỉ.
Theo nhiều người trồng có kinh nghiệm cho biết, muốn có giống tốt thì bắt buộc cây bố mẹ phải đạt chuẩn và được trồng ở khu vực riêng để tránh việc thụ phấn chéo. Vì vậy, anh Hòa đã xây dựng khu vườn gần 100 cây bố mẹ riêng biệt, trong đó có nhiều cây đã hơn 25 năm tuổi để bảo đảm nguồn gen ổn định nhất. Đến nay, anh đã ươm trồng thành công hàng vạn gốc hoàng đàn tuyết, được quy hoạch theo từng khu riêng biệt với vườn cây bố mẹ đầu dòng đạt chuẩn, nhà màng hiện đại dành cho cây ươm và những khu vườn cây con theo từng độ tuổi.
Không chỉ thành công trong việc ươm trồng hoàng đàn theo cách truyền thống, từ nhiều năm nay, anh Trần Văn Hòa còn ứng dụng phương pháp khoa học-kỹ thuật hiện đại, tiên tiến vào quy trình chăm sóc cây. Đơn cử, như ứng dụng công nghệ nhà màng giúp bảo vệ cây con khỏi những biến động khắc nghiệt của thời tiết, nâng cao tỷ lệ sống sót. Cùng với đó, ý tưởng chiết xuất tinh dầu từ lá, thân, rễ, quả của cây hoàng đàn tuyết cũng đã mở ra hướng đi mới trong ngành dược liệu và nước hoa cao cấp khi tận dụng loại nguyên liệu quý này.
Hiện nay, sản phẩm hoàng đàn tuyết Hữu Liên của anh Trần Văn Hòa không chỉ nổi tiếng tại địa phương, mà còn được nhiều khách hàng trên cả nước biết đến thông các nền tảng mạng xã hội và sàn thương mại điện tử. “Là bạn hàng lâu năm, hoàng đàn tuyết từ vườn anh Hòa rất uy tín, chất lượng, tạo cho chúng tôi yên tâm nhập cây về để chăm sóc", anh Vũ Văn Đô, phường Sa Pa, tỉnh Lào Cai chia sẻ.
Với từng gốc hoàng đàn tuyết ươm trồng, bán cho các hộ dân, anh Hòa còn dành thời gian tư vấn kỹ thuật chu đáo, tỉ mỉ cho khách hàng, giúp họ hiểu đúng giá trị của giống cây cũng như tìm được phương pháp chăm sóc phù hợp, từ đó giúp cây sinh trưởng ổn định.
Tháng 9/2025, vườn cây hoàng đàn tuyết của anh Trần Văn Hòa đã trở thành vườn đầu tiên trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn được Chi cục Kiểm lâm tỉnh cấp mã số cơ sở trồng thực vật rừng nguy cấp quý hiếm. Ngoài việc nhân rộng cây giống, anh Hòa đã xây dựng vườn hoàng đàn tuyết của mình trở thành điểm đến với không gian xanh, thu hút khách tham quan tận mắt chiêm ngưỡng và trải nghiệm mùi hương của sản vật quý nơi núi rừng xứ Lạng.
