Tuy nhiên, từng địa phương cùng tỉnh đã quyết liệt, sáng tạo với sự đồng lòng vào cuộc của nhân dân, giúp diện mạo nông thôn ngày càng đổi mới, đời sống được nâng lên.
Để hướng dẫn, hỗ trợ tạo sinh kế bền vững cho đồng bào vùng cao, tỉnh Thái Nguyên đã chỉ đạo triển khai các chương trình mục tiêu quốc gia gắn với phát huy vai trò của các tổ chức chính trị xã hội.
Nghinh Tường là xã vùng cao được hình thành trên cơ sở sáp nhập xã Nghinh Tường và xã Vũ Chấn, có diện tích tự nhiên hơn 160 km², dân số gần 7.000 người, gồm hai dân tộc chủ yếu là Tày và Dao. Theo Đảng ủy xã Nghinh Tường, xã được tỉnh xác định là một trong những khu vực phát triển vùng dược liệu. Đảng bộ xã cũng xác định và đặt mục tiêu kinh tế lâm nghiệp là hướng phát triển chủ lực với trọng điểm là cây quế và cây hồi. Hiện tại, xã có khoảng 50 ha quế, vài chục ha hồi và hiện đang thử nghiệm trồng cây trà hoa vàng dưới tán rừng.
Trên sườn núi ở xóm Na Hấu, gia đình anh Triệu Văn Liêu đang tất bật vào vụ thu hoạch hoa hồi, với giá thu mua 20.000 đồng/kg, dự kiến sẽ có khoản thu nhập khá khi hiện đang sở hữu 2.000 cây hồi. Theo anh Liêu, từ năm 2003, gia đình bắt đầu trồng hồi, diện tích cứ thế mở rộng lên theo từng năm. Cây hồi hợp đất phát triển tốt cho nên số cây đã trồng được mang lại thu nhập ổn định, đạt khoảng 150 triệu đồng/năm. Không chỉ trồng hồi, gia đình còn trồng hơn 2.000 cây quế, sắp tới sẽ cho thu hoạch. Nhờ cây quế, cây hồi, gia đình đã làm được căn nhà vững chãi, đời sống ngày càng được nâng lên.
Na Hấu đang là xóm điển hình trong cách tăng thu nhập bền vững từ lâm nghiệp của xã Nghinh Tường. Nhờ hai loại cây này mà tất cả 79 hộ trong xóm có thu nhập ổn định.
Nghinh Tường cũng sử dụng hiệu quả các nguồn vốn từ chương trình mục tiêu quốc gia để hỗ trợ xây dựng, phát triển, nhân rộng các mô hình kinh tế, ưu tiên cho các đối tượng hộ nghèo, cận nghèo, mới thoát nghèo. Nhờ đó, kết quả giảm tỷ lệ hộ nghèo của xã trong năm 2025 đạt 42%, vượt 30,6% so với nghị quyết đề ra.Theo ông Ma Văn Đậu, thôn Nà Cà, xã Nghĩa Tá, gia đình trồng 3.000 m² cây bí xanh thơm trên đất ruộng, sử dụng phân bón hữu cơ, tưới tiết kiệm, cho sản lượng mỗi vụ khoảng 4 tấn, mang lại thu nhập ổn định. Tại thôn Nà Cà, 20 hộ tham gia trồng bí xanh thơm với quy mô tùy theo điều kiện của từng gia đình, trung bình từ 200m²-3.000m²/hộ. Cây có năng suất khá cao, giá thu mua khoảng 20.000 đồng/kg, giúp nhiều hộ có thêm nguồn thu nhập ổn định, từng bước cải thiện đời sống.
Đầu năm 2026, xã Yên Phong đã triển khai mô hình trồng cây củ cải Nhật (còn gọi là củ cải khổng lồ) tại thôn Bản Lanh và thôn Đon Mạ. Theo anh Nông Văn Huỳnh, thôn Bản Lanh, vụ vừa rồi gia đình trồng 1.000 m², sau 70 ngày đã cho thu hoạch với sản lượng hơn 4 tấn, mang lại thu nhập cao gấp 3-4 lần so với trồng lúa.
Để có được mô hình mới này, xã Yên Phong đã chủ động kết nối với Công ty TNHH Việt Nam Misaki sản xuất và bao tiêu. Giống mới cho năng suất từ 40-60 tấn/ha, với giá thu mua 2.000 đồng/kg, mang lại thu nhập hơn 100 triệu đồng/ha. Do đó, người dân đã mạnh dạn chuyển từ đất lúa một vụ sang trồng củ cải Nhật theo hướng 2-3 vụ/năm.
Theo Bí thư Đảng ủy xã Yên Phong Lục Đại Lượng, để nâng cao thu nhập cho người dân, xã đã hình thành các vùng sản xuất tập trung gắn với tiêu chuẩn an toàn, liên kết chặt chẽ với doanh nghiệp để bao tiêu sản phẩm. Bên cạnh những mô hình, cách làm mới, xã tiếp tục phát triển kinh tế rừng bền vững theo hướng mở rộng rừng gỗ lớn, rừng FSC gắn với phát triển chế biến gỗ, tinh dầu, dược liệu.
Theo Hội Nông dân, cùng nguồn Quỹ hỗ trợ nông dân, các cấp hội đã đứng ra tín chấp và nhận ủy thác với Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Ngân hàng Chính sách xã hội giúp hội viên tiếp cận vốn vay. Qua đó, đã có hơn 5.000 lượt hộ được vay hơn 100 tỷ đồng vốn Quỹ hỗ trợ nông dân, giúp tăng thu nhập từ 10-20%. Hiện có hơn 13.400 hộ vay gần 1.800 tỷ đồng từ Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn; hơn 35.600 hộ vay hơn 2.100 tỷ đồng từ Ngân hàng Chính sách xã hội. Vốn vay giúp các hộ mở rộng sản xuất, góp phần thực hiện tiêu chí về thu nhập trong xây dựng nông thôn mới.
Để tạo sinh kế và tăng thu nhập bền vững cho người dân, nhất là đồng bào vùng cao, vùng khó khăn, Tỉnh ủy Thái Nguyên đã ban hành Đề án phát triển toàn diện nông thôn giai đoạn 2026-2030. Đồng thời tỉnh đầu tư, lồng ghép đầu tư hơn 22.000 tỷ đồng để triển khai các giải pháp thực hiện đề án. Theo đó, tỉnh Thái Nguyên xác định ít nhất 35-50% diện tích sản xuất nông nghiệp hàng hóa được tổ chức liên kết theo chuỗi giá trị; 100% vùng sản xuất nông nghiệp chủ lực tập trung tham gia liên kết bền vững; phấn đấu mỗi năm thành lập mới từ 15 tổ hợp tác, 10 hợp tác xã nông nghiệp hoạt động hiệu quả gắn với liên kết. Đến năm 2030, thu hút khoảng 100 doanh nghiệp tham gia chuỗi, trong đó ít nhất 30 doanh nghiệp đầu tư chế biến sâu. Thu hút hơn 20 dự án đầu tư vào chế biến sâu các mặt hàng chủ lực của tỉnh; trong đó tập trung một số dự án, như: Nhà máy/cơ sở giết mổ, chế biến thịt gia súc, gia cầm; chế biến dược liệu, chè, quế...
Thái Nguyên phấn đấu đến năm 2030, giá trị sản phẩm thu được trên diện tích 1 ha đất trồng trọt đạt 150 triệu đồng; sản lượng khai thác gỗ rừng trồng 700.000 m³/năm; tăng trưởng công nghiệp, dịch vụ nông thôn đạt bình quân 10%/năm; có 675 sản phẩm OCOP từ 3 sao trở lên; 95% số xã đạt chuẩn nông thôn mới.
