Việt Nam lọt “top” tiêu thụ rượu bia ở mức cao trên thế giới

Tiêu thụ bia, rượu hàng đầu thế giới

Theo đại diện các cơ quan chức năng, sử dụng rượu bia vẫn là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến các vụ TNGT đường bộ ở Việt Nam. Tuy nhiên, nhiều địa phương cũng nhìn nhận, việc kiểm soát xử lý vi phạm người điều khiển phương tiện vẫn còn gặp nhiều khó khăn về trang thiết bị kiểm tra và chế tài xử phạt.

Tổ chức Y tế thế giới (WHO) dự báo, TNGT ở khu vực châu Á sẽ còn tiếp tục gia tăng. Đến năm 2020, sẽ có khoảng 1,9 triệu người tử vong, gần 100 triệu người bị thương. Thiệt hại về người là con số cụ thể, thiệt hại về xã hội và phát triển giống nòi là không thể đong đếm.

TS Khuất Việt Hùng khẳng định: “Theo thống kê của WHO, các vụ TNGT do rượu bia ở Việt Nam chiếm hơn 36%. Đây là con số đáng báo động. Mặc dù báo cáo của CSGT đưa ra nguyên nhân các vụ TNGT đứng đầu là quá tốc độ và đi sai làn đường, nhưng tôi tin chắc có nguyên nhân do sử dụng rượu bia khi tham gia giao thông. Nếu không làm cao điểm như thời gian qua, chắc chắn thiệt hại do TNGT sẽ lớn hơn rất nhiều. Ngăn chặn, giảm thiểu TNGT là nhiệm vụ của toàn hệ thống chính trị chứ không chỉ Nhà nước, kể cả nhóm doanh nghiệp sản xuất đồ uống có cồn và vận tải cũng phải có sự chung tay vào cuộc”.

Theo ông Nguyễn Phương Nam, đại diện WHO tại Việt Nam, người Việt Nam tiêu thụ đồ uống có cồn ở mức cao trên thế giới, đặc biệt là nam giới trong độ tuổi lao động (18-55 tuổi) với 44 triệu người. Bên cạnh đó, ông Nam cũng đưa ra những kinh nghiệm kiểm soát nồng độ cồn của các nước trên thế giới, trong đó nhấn mạnh đến các biện pháp xử phạt mạnh tay, đủ sức răn đe lái xe uống rượu bia như phạt tù và tước bằng lái vĩnh viễn, tăng nặng tiền phạt…

Đại tá Nguyễn Hữu Dánh, Phó Cục trưởng CSGT (Bộ Công an) cho biết, từ ngày 15-12-2014 đến nay, lực lượng CSGT đã lập biên bản 35.370 trường hợp vi phạm về nồng độ cồn, trong đó người điều khiển ô-tô là 6,8%, mô-tô chiếm 93,2% (gần 33 nghìn trường hợp), ra quyết định xử phạt và nộp kho bạc Nhà nước 110 tỷ đồng. Những địa phương có kết quả xử lý cao gồm Tây Ninh, Đác Lắc, TP Hồ Chí Minh, Đồng Tháp, Phú Thọ, Vĩnh Phúc,…

Tuy nhiên, đại tá Nguyễn Hữu Dánh cũng thừa nhận, trong công tác kiểm soát, xử lý vi phạm nồng độ cồn đang gặp rất nhiều khó khăn, vướng mắc như thói quen sử dụng loại uống có cồn của người dân còn nhiều, nhất là trong các ngày nghỉ lễ, Tết và ý thức chấp hành Luật giao thông của một bộ phận người dân còn kém, đặc biệt là trên các tuyến đường huyện, liên tỉnh. Một số người vi phạm khi bị kiểm tra có hành vi chống đối hoặc có thái độ không hợp tác, đối phó trong việc đo nồng độ cồn…

Theo đại tá Nguyễn Hữu Dánh, thiết bị kiểm tra nồng độ cồn tuy đã được trang bị nhưng vẫn còn thiếu nhiều, nhất là công an cấp huyện. Còn một số đơn vị, địa phương chưa tập trung thực hiện chuyên đề xử lý vi phạm quy định về nồng độ cồn.

Mức xử phạt chưa đủ sức răn đe

Theo đại diện một số địa phương, tình trạng thiếu trang thiết bị đã gây nhiều khó khăn trong khâu kiểm soát, xử lý cho lực lượng chức năng. Do đó, trong thời gian tới, nhiều địa phương kiến nghị cần làm tốt hơn việc trang bị những thiết bị, công cụ cần thiết. Đại diện tỉnh Đác Lắc nêu rõ, về máy đo nồng độ cồn, mỗi đơn vị công an huyện ít nhất có ba máy mới thực hiện được nhiệm vụ.

Để kiểm soát tốt vi phạm quy định về nồng độ cồn đối với người điều khiển phương tiện cơ giới đường bộ, ông Nguyễn Phương Nam kiến nghị Chính phủ cần có hệ thống chính sách và pháp luật đầy đủ, thống nhất quy định nồng độ cồn đối với ô-tô và xe máy 30 mg/dl.

Theo đề xuất của ông Nam, các cơ quan cần tăng nặng các hình thức xử phạt và cưỡng chế thực thi nghiêm khắc như nghiên cứu đưa hình thức phạt tù đối với lái xe có nồng độ cồn trong máu cao trên 80 mg/dl là điều khá cần thiết, phạt nặng hành vi tái phạm. Ông Nam nêu thí dụ, ở Australia, uống rượu bia khi lái xe (chưa gây tai nạn) sẽ bị phạt 5.000 USD và phạt tù 18 tháng; ở Pháp, nếu tái phạm sẽ bị phạt tù ba năm, tăng gấp đôi mức phạt. Còn ở Việt Nam, mức phạt còn rất nhẹ, dễ gây “nhờn thuốc”.

Vì vậy, nhiều ý kiến tại hội nghị cũng đồng tình với kiến nghị của đại diện WHO tại Việt Nam về việc nghiên cứu, sửa đổi những quy định của pháp luật theo hướng tăng nặng mức xử phạt đối với các vi phạm nồng độ cồn, vừa đủ sức răn đe vừa tạo ra thông điệp mạnh mẽ đến toàn xã hội. Cụ thể, việc xử phạt cần tận dụng tối đa hiệu lực của công cụ xử phạt hành chính nhưng không loại trừ xử lý hình sự đối với hành vi vi phạm nghiêm trọng, gây nguy hiểm cho xã hội, ví dụ phạt tù đối với lái xe có nồng độ cồn trong máu lên tới 80mg/dl trở lên và phạt nặng hành vi tái phạm.

Liên quan đến vấn đề xử phạt hành vi vi phạm nồng độ cồn với người điều khiển phương tiện giao thông, qua khảo sát của Ủy ban ATGT quốc gia, có hơn 90% đồng ý tăng nặng mức xử phạt. Nhận thức của người dân về tác hại nồng độ cồn đã được nâng cao rất nhiều. Ủy ban ATGT quốc gia đồng tình với việc cần tăng nặng mức xử phạt người uống nồng độ cồn nhưng cũng thấy rằng phải cân nhắc hình sự hóa và không loại trừ một số hành vi để chúng ta thận trọng hơn chứ không đánh đồng tất cả - TS Khuất Việt Hùng bày tỏ quan điểm.

Theo Đại tá Lưu Thiện Tuấn, Trưởng phòng CSGT, Công an tỉnh Lào Cai, Bộ Tài chính nên đưa sản xuất rượu bia của các doanh nghiệp vào thuế tiêu thụ đặc biệt, đồng thời phải quản lý các cửa hàng kinh doanh buôn bán rượu bia, quy định được bán số lượng như thế nào, mức độ nào và bán đến mấy giờ. Bên cạnh đó, Ủy ban ATGT quốc gia cũng cần đề nghị Bộ Y tế chỉ đạo các đơn vị địa phương mở rộng mạng lưới cơ sở kiểm tra nồng độ cồn, tạo điều kiện thuận lợi cho công an phối hợp; tiếp tục nhân rộng mô hình “Điểm kinh doanh bia, rượu ATGT” ở các tỉnh.

Bộ Công an tiếp tục chỉ đạo công an các đơn vị, địa phương huy động lực lượng phương tiện tăng cường tuần tra kiểm soát xử lý nghiêm vi phạm quy định về nồng độ cồn đối với người điều khiển phương tiện cơ giới đường bộ; tăng cường mua sắm trang thiết bị máy đo nồng độ cồn cho Cảnh sát giao thông các địa phương, đặc biệt ở cấp huyện.