Tục thờ chó đá Ma-hin của người Tày

Từ bao đời nay, người Tày ở Lạng Sơn vẫn lưu giữ được phong tục tập quán và bản sắc riêng của dân tộc. Mà trong đó không thể thiếu tục thờ chó đá Ma-hin. Ở mỗi gia đình người Tày trong bản làng, đều có một con chó đá được đặt ở trước cửa nhà, với những tư thế khác nhau. Đó là một đặc trưng rất dễ thấy, khi đến thăm bất cứ bản làng người Tày nào ở xứ Lạng.

Chó đá, được gọi theo tiếng Tày là Ma-hin, có ý nghĩa vô cùng quan trọng và ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống của họ. Chó đá giống như vị thần, người bạn của mỗi gia đình dân tộc Tày. Dù là người lớn hay trẻ con, cũng đều rất yêu thích con chó đá, không chỉ bởi đây là loài vật gần gũi với con người, mà nó còn bảo vệ cho các gia đình.

Việc tiến hành làm chó đá cũng không hề đơn giản. Khi một người Tày ở Lạng Sơn dự định xây nhà mới, người chủ gia đình sẽ phải đích thân đến nhà thầy cúng, xem tuổi, chọn ngày để đục đẽo một chú chó đá. Những việc này, phải được làm rất cẩn thận, vì người Tày có quan niệm rằng, chó đá Ma-hin ở trước cửa để cai quản cõi âm. Khi chó chỉ cần sủa lên một tiếng, tất cả những vong linh xấu, ác quỷ sẽ đều tan biến và không thể làm hại con người.

Người Tày quan niệm rằng, mỗi nhà sẽ đều có phương, hướng phong thủy. Những nhà có phong thủy xấu, việc đặt một chú chó đá trước cửa lại càng quan trọng. Vì nó sẽ đem lại may mắn, thuận lợi hơn cho gia chủ. Cho nên, việc làm chó đá trở thành một dịp quan trọng, được mỗi hộ gia đình và thầy cúng bàn bạc rất kỹ lưỡng.

Sau khi đã chọn được ngày tốt, chính người thầy cúng sẽ đi ra bờ suối để chọn đá về đục đẽo thành tượng chó đá. Việc quyết định hình dáng đứng, nằm, ngồi của chó đá, đều phụ thuộc vào thầy cúng. Người thầy sẽ dựa trên ngày sinh, tháng đẻ của gia chủ, cùng với hướng phong thủy của gia đình để quyết định hình dáng của chó đá Ma-hin.

Chó đá thường sẽ nặng khoảng 5-7kg, một số gia đình có điều kiện hơn, sẽ thích làm những con chó với kích cỡ lớn. Dáng Ma-hin được nhiều người Tày yêu thích đó là nằm phủ phục xuống, mắt và mõm hướng thẳng về phía trước. Ngày “rước” Ma-hin về nhà, cũng là ngày vui của mỗi gia đình, vì từ nay, họ đã có một linh thú để bảo vệ khỏi những điều xấu. Chính vì vậy, ngày rước Ma-hin cũng được người Tày chọn lựa cẩn thận. Khi đem chó đá về phải có thầy cúng, cùng chủ gia đình làm các nghi thức để tiếp đón Ma-hin.

Tục kiêng cúng thịt gà, thịt trâu của người Thái ở Mai Châu

16/02/2026 10:54

Ma-hin được người Tày quý mến, coi như một thành viên trong gia đình. Cứ vào những ngày lễ, hay các dịp đặc biệt, họ thường thắp những nén hương ngay trước mặt chó đá, giống như việc hỏi thăm một chú chó nhỏ đã sống cùng gia đình từ lâu.

Nhất là vào dịp Tết, chó đá được thực hiện những nghi lễ rất quan trọng. Người Tày sẽ hái lá bưởi, đun sôi, để nguội và “tắm” cho chó đá. Họ quan niệm rằng, làm như vậy Ma-hin sẽ được sạch sẽ, thơm tho sau một năm vất vả.

Sau khi tắm xong, người chủ nhà sẽ buộc một chiếc khăn đỏ vào cổ Ma-hin như một lời chúc năm mới may mắn, hạnh phúc. Đồng thời, thể hiện tấm lòng quan tâm đến chó đá của các gia đình. Đặc biệt, Ma-hin được chủ nhân trong nhà cúng cơm, bánh kẹo, và tặng phong bao lì xì như mọi thành viên trong nhà.