Đây là một trong các vấn đề được các đại biểu, cơ quan chức năng trao đổi tại Hội thảo “Kinh tế cuối tuần: Tiềm năng và động lực tăng trưởng mới của Thành phố Hồ Chí Minh sau hợp nhất” do Tạp chí Doanh Nhân Sài Gòn, Viện Nghiên cứu Phát triển Thành phố Hồ Chí Minh và Sở Du lịch Thành phố Hồ Chí Minh phối hợp tổ chức ngày 22/4.
Dư địa lớn bị bỏ trống
Phát biểu khai mạc, nhà báo Trần Hoàng, Tổng Biên tập Tạp chí Doanh Nhân Sài Gòn nhấn mạnh: Sau quá trình mở rộng không gian đô thị, thành phố không chỉ gia tăng về quy mô dân số và diện tích, mà còn đứng trước yêu cầu cấp thiết phải tìm kiếm những mô hình tăng trưởng mới hiệu quả hơn, sáng tạo hơn và bền vững hơn.
Trong bối cảnh đó, kinh tế cuối tuần nổi lên như một hướng tiếp cận đáng chú ý. Đây không đơn thuần là việc kéo dài thời gian tiêu dùng, mà là cách tổ chức lại các hoạt động kinh tế-xã hội theo chiều thời gian, nhằm khai thác tốt hơn giá trị của không gian đô thị, hạ tầng sẵn có và nhu cầu trải nghiệm ngày càng đa dạng của người dân.
Thực tiễn cho thấy, kinh tế cuối tuần đã trở thành một cấu phần quan trọng trong hệ sinh thái phát triển đô thị. Mô hình này không chỉ thúc đẩy tiêu dùng nội địa, phát triển các ngành dịch vụ, du lịch, văn hóa, giải trí, mà còn góp phần tạo thêm việc làm và nâng cao chất lượng sống.
Ông Hoàng nhấn mạnh: Đây cũng không phải là câu chuyện của riêng một ngành hay một lĩnh vực mà đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý nhà nước, cộng đồng doanh nghiệp và toàn xã hội.
Chia sẻ ý kiến tại chương trình, Giám đốc Sở Du lịch Thành phố Hồ Chí Minh Phạm Huy Bình cho rằng: Thành phố là một đô thị có quy mô dân số lớn, thu nhập bình quân ngày càng cải thiện, và đặc biệt là một tầng lớp trung lưu đang mở rộng nhanh. Đây chính là nền tảng quan trọng cho sự phát triển của kinh tế cuối tuần. Tuy nhiên, thực tế cho thấy, mức độ “giữ lại chi tiêu” trong nội đô vào dịp cuối tuần vẫn chưa tương xứng với tiềm năng.
Các chuyên gia, đơn vị cần trao đổi thẳng thắn hơn về cách thức vận hành của các hoạt động dịch vụ trong khung thời gian cuối tuần; khả năng kết nối giữa các lĩnh vực như thương mại, văn hóa, giải trí, du lịch và giao thông; vai trò của chính sách trong việc tạo điều kiện cho các hoạt động kinh tế diễn ra linh hoạt hơn.
Cần khung chính sách đồng bộ
Ở góc nhìn khác, ông Nguyễn Lưu Bảo Đoan, Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh nhận định rằng, kinh tế cuối tuần không thể tiếp tục bị xem như phần kéo dài của kinh tế đêm, mà cần được nhận diện như một cấu trúc kinh tế, không gian độc lập trong đô thị hiện đại. Điều này mở ra một dư địa phát triển lớn, nếu được nhìn nhận đúng bản chất và tổ chức lại một cách có chiến lược.
Quy mô của kinh tế cuối tuần tại Thành phố Hồ Chí Minh là không nhỏ, khi riêng các ngành bán lẻ và dịch vụ ăn uống đã chiếm khoảng 20% tổng việc làm của khu vực doanh nghiệp.
Nhiều ý kiến tại hội thảo cũng chỉ ra rằng, kinh tế cuối tuần hiện vẫn đang tồn tại như một “khoảng trống nhận thức” trong hoạch định chính sách. Trong khi kinh tế đêm đã bước đầu được định hình, thì các hoạt động cuối tuần dù có quy mô lớn và ảnh hưởng sâu đến nhịp sống đô thị lại chưa được nhìn nhận như một cấu trúc độc lập.
Hệ quả là sự phát triển diễn ra lệch pha: Mạnh về tiêu dùng cơ bản, nhưng thiếu các lớp giá trị trải nghiệm có khả năng kéo dài thời gian lưu trú và gia tăng chi tiêu.
Về chính sách, mô hình này vẫn còn thiếu một khung thể chế đủ mạnh để điều phối. Khi quy hoạch vẫn chủ yếu dừng ở phân bổ đất đai và chức năng, thì yếu tố thời gian thứ quyết định hiệu quả khai thác gần như bị bỏ quên. Ngoài ra, tồn tại còn nằm ở rào cản lớn về tư duy quản lý đô thị vẫn nặng về “không gian” mà bỏ ngỏ yếu tố “thời gian”.
Nhiều ý kiến cũng cho rằng, nếu không giải quyết được bài toán thời gian, mọi nỗ lực mở rộng không gian hay gia tăng hoạt động đều khó phát huy hiệu quả. Giải pháp vì vậy phải đi thẳng vào việc “triệt tiêu thời gian chết” và tối đa hóa “mật độ trải nghiệm” trong một khung thời gian hữu hạn.
Một giải pháp quan trọng khác là phân vai rõ ràng giữa Nhà nước và doanh nghiệp. Trong đó, Nhà nước tập trung vào hạ tầng, khung pháp lý và không gian công cộng; còn doanh nghiệp giữ vai trò chủ lực trong đầu tư, vận hành và sáng tạo sản phẩm.
Ngoài ra, vai trò của hạ tầng số và công nghiệp văn hóa là yếu tố then chốt để thu hút nhóm khách hàng trẻ và khách quốc tế. Đồng thời, việc hình thành các quỹ đầu tư cho sáng tạo sẽ góp phần nuôi dưỡng hệ sinh thái, giúp kinh tế cuối tuần phát triển bền vững và trở thành động lực tăng trưởng mới của thành phố.
