RÀO CẢN TỪ NHỮNG ĐIỂM SẠC

Thành phố Hồ Chí Minh hiện quản lý gần 13 triệu phương tiện, trong đó xe máy chiếm gần 90%. Số lượng phương tiện điện cũng đang tăng nhanh, cho thấy xu hướng chuyển đổi phương tiện đang diễn ra rõ nét. Riêng trong năm 2025, số phương tiện đăng ký mới tiếp tục cho thấy tốc độ gia tăng của phương tiện điện. Điều này đặt ra một bài toán khác phía sau tốc độ tăng trưởng: nếu số lượng xe điện tiếp tục tăng, hạ tầng năng lượng có đáp ứng kịp hay không?

PHƯƠNG TIỆN TẠI
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

12.979.174

phương tiện

  • Ô tô 1,4 triệu xe
  • Xe gắn máy 11,5 triệu xe
  • Ô tô điện 85.656xe
  • Mô tô điện 175.148xe

PHƯƠNG TIỆN ĐĂNG KÝ MỚI NĂM 2025

  • Ô tô 99.144xe

    Ô tô điện: 25.154 xe, chiếm hơn 25% số ô tô đăng ký mới.

  • Xe gắn máy 281.763xe

    Mô tô điện: gần 60.000 xe, chiếm hơn 21% số mô tô đăng ký mới.

Nguồn: Sở Xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh.

Hạ tầng sạc là một trong những yếu tố then chốt thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang phương tiện giao thông điện tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Hạ tầng sạc là một trong những yếu tố then chốt thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang phương tiện giao thông điện tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Với một đô thị có hàng triệu xe máy, chỉ cần một tỷ lệ nhỏ chuyển sang sử dụng điện cũng tạo ra nhu cầu rất lớn về điểm sạc và đổi pin. Trong khi đó, hệ thống hiện hữu vẫn còn thiếu và phân bố chưa đồng đều.

Câu chuyện của ông LÊ NHÂN, một tài xế chạy xe công nghệ, cho thấy rất rõ nỗi lo này:

"Định tranh thủ chạy thêm hai cuốc trước khi về nhà, ông liếc màn hình xe máy điện và thấy pin chỉ còn 12%. Khi ấy đã gần 10 giờ đêm. Những quán cà phê ông thường ghé để sạc điện phần lớn đã đóng cửa".

Với xe máy chạy xăng, việc tìm một nơi tiếp nhiên liệu vào thời điểm này có thể dễ dàng hơn. Còn với xe điện, mỗi cuốc xe, nhất là khi đi về khu vực ngoại ô, đều phải tính đến khả năng tìm được trạm sạc hoặc tủ đổi pin.

Bà Mỹ Thanh, một người sử dụng cả xe máy điện và xe xăng, lại nhìn thấy lợi ích rõ ràng từ chi phí vận hành. Nhưng với bà, trở ngại lớn nhất vẫn là chỗ sạc, nhất là khi sống tại chung cư.

Chi phí cho hai dòng xe này thì ai cũng biết xe điện rẻ hơn xăng rất nhiều tuy chỉ có cản trở lớn nhất là tìm một chỗ sạc điện vì nhà tôi ở chung cư.

Để sạc điện, tuần hai lần tôi mang pin đến chỗ bán xe nhờ sạc và trả tiền rồi mang cục pin sơ-cua về nhà thay đổi lúc cục pin kia hết điện.

Bà MỸ THANH Người sử dụng xe máy điện

Nỗi lo hết pin vì thế không hoàn toàn phụ thuộc vào quãng đường dài hay ngắn. Với người sử dụng, điều quan trọng hơn là có thể tìm được một điểm sạc nhanh chóng, thuận tiện và đủ gần. Hệ thống hạ tầng hiện nay đã có những bước phát triển nhưng vẫn chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu

HẠ TẦNG SẠC HIỆN NAY

  • Khoảng 9.735 trạm sạc ô tô điện
    với
    5.653 cổng sạc nhanh
    và
    11.022 cổng sạc chậm
  • Khoảng 300 trạm sạc nhanh cho xe máy điện
  • 5.075 tủ đổi pin cho xe máy
  • Tỷ lệ xe điện trên trụ sạc khoảng 1/18
    thấp hơn
    khuyến cáo quốc tế 1/10
    • 25% điểm sạc nằm ở khu vực ngoài đô thị
    • 74,8% điểm sạc tập trung ở khu vực trung tâm

Nguồn: Sở Xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh.

TỪ “TRẠM SẠC CỦA DOANH NGHIỆP” ĐẾN “MẠNG LƯỚI SẠC CỦA ĐÔ THỊ”

Hiện nay, trạm sạc vẫn chủ yếu được nhìn nhận như hạ tầng phục vụ hệ sinh thái của doanh nghiệp bán xe điện, thay vì một cấu phần của hạ tầng năng lượng giao thông đô thị. Hệ quả là các điểm sạc còn phân bố manh mún, tập trung ở khu vực trung tâm hoặc tại những dự án của một số doanh nghiệp. Những vấn đề về tiêu chuẩn đấu nối, công suất, thanh toán và chia sẻ dữ liệu cũng chưa hình thành một hệ thống thống nhất.

Hệ thống trạm sạc, tủ đổi pin đang từng bước được mở rộng, nhưng cần được tổ chức thành mạng lưới đồng bộ, thuận tiện cho người sử dụng.

Hệ thống trạm sạc, tủ đổi pin đang từng bước được mở rộng, nhưng cần được tổ chức thành mạng lưới đồng bộ, thuận tiện cho người sử dụng.

Một trở ngại khác là quỹ đất và thủ tục đầu tư, nhất là tại chung cư, bãi đỗ xe, trạm dừng nghỉ hay cây xăng. Trong thực tế, một số doanh nghiệp và đơn vị vận tải đã chủ động đầu tư hạ tầng năng lượng để bảo đảm hoạt động của phương tiện. Đây cũng là cách mở thêm những cánh cửa tiếp cận hạ tầng cho người sử dụng xe điện.

Đối với xe máy điện, bài toán càng rõ hơn. Theo khuyến cáo quốc tế, cứ khoảng 50 xe máy điện cần có một trụ sạc hoặc tủ đổi pin. So với thực tế hiện nay, hạ tầng phục vụ xe máy điện của Thành phố còn thiếu và chưa đồng bộ.

NHU CẦU HẠ TẦNG XE MÁY ĐIỆN

Dự báo đến năm : khoảng 1,2 triệu xe máy điện lưu thông tại Thành phố Hồ Chí Minh
  1. Khoảng 1.200 vị trí đã được gắn tủ
  2. Đã công bố hơn 5.000 vị trí lắp đặt tủ đổi pin
  3. Mục tiêu đến cuối năm : hoàn tất quy hoạch và công bố 20.000 vị trí lắp đặt tủ đổi pin
  4. Nhu cầu tương ứng: hơn 25.000 trụ sạc và tủ đổi pin công cộng
Chi phí mỗi lần đổi pin khoảng 8.000 đồng

Nguồn: Sở Xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh.

Tủ đổi pin giúp rút ngắn thời gian nạp năng lượng, góp phần giải bài toán hạ tầng cho xe máy điện tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Tủ đổi pin giúp rút ngắn thời gian nạp năng lượng, góp phần giải bài toán hạ tầng cho xe máy điện tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Trong lúc hệ thống trạm sạc chưa phát triển tương xứng, tủ đổi pin đang trở thành một giải pháp giúp rút ngắn thời gian nạp năng lượng, đồng thời giảm sự phụ thuộc vào những trạm sạc tập trung tại chung cư và khu dân cư.

Cùng với xe máy điện, quá trình điện hóa hệ thống giao thông công cộng cũng đang diễn ra nhanh chóng. Thành phố dự kiến đầu tư các trạm sạc tại những bến xe buýt lớn để phục vụ quá trình chuyển đổi đội xe.

XE BUÝT ĐIỆN

  • Thành phố sẽ đầu tư
    19 trạm sạc tại các bến xe buýt lớn
    với 46 trụ sạc điện
  • Trong 6 tháng đầu năm , tỷ lệ xe buýt điện tăng
    từ 40% lên gần 60%
  • Mục tiêu đến năm

    phương tiện giao thông công cộng của Thành phố Hồ Chí Minh sử dụng năng lượng sạch, xanh.

Nguồn: Trung tâm Quản lý Giao thông công cộng Thành phố Hồ Chí Minh.

Vấn đề vì thế không nằm ở việc xây thật nhiều trạm sạc lớn, mà là tạo được mật độ đủ dày để người dân có thể tiếp cận điểm nạp năng lượng thuận tiện.

Các vị trí như bãi đỗ xe công cộng, trung tâm thương mại, chung cư, trạm xe buýt, ga metro, cây xăng hiện hữu, khu công nghiệp và khu chế xuất cần được tính đến trong quá trình bố trí hạ tầng.

Sự xuất hiện ngày càng dày đặc của các phương tiện điện (ô tô điện, taxi điện, xe máy điện) trên đường phố minh chứng cho xu hướng điện hóa giao thông đang diễn ra rõ nét.

Sự xuất hiện ngày càng dày đặc của các phương tiện điện (ô tô điện, taxi điện, xe máy điện) trên đường phố minh chứng cho xu hướng điện hóa giao thông đang diễn ra rõ nét.

Các phương tiện xe buýt điện đang nạp năng lượng tại một trạm sạc chuyên dụng trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh.

Các phương tiện xe buýt điện đang nạp năng lượng tại một trạm sạc chuyên dụng trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh.

Đội xe buýt điện tập kết tại bến trung chuyển công cộng trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh.

Đội xe buýt điện tập kết tại bến trung chuyển công cộng trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh.

Tài xế sạc pin cho xe ô tô điện tại một trạm sạc công cộng trên tuyến phố thuộc Thành phố Hồ Chí Minh.

Tài xế sạc pin cho xe ô tô điện tại một trạm sạc công cộng trên tuyến phố thuộc Thành phố Hồ Chí Minh.

Hạ tầng xe máy điện công cộng được bố trí đồng bộ cạnh các ga Metro và trạm xe buýt, tạo mạng lưới kết nối giao thông xanh, thuận tiện cho người dân.

Hạ tầng xe máy điện công cộng được bố trí đồng bộ cạnh các ga Metro và trạm xe buýt, tạo mạng lưới kết nối giao thông xanh, thuận tiện cho người dân.

Việc hình thành các dãy trạm sạc tập trung giúp tạo mật độ đủ dày để người dân tiếp cận điểm nạp năng lượng nhanh chóng, thuận tiện.

Việc hình thành các dãy trạm sạc tập trung giúp tạo mật độ đủ dày để người dân tiếp cận điểm nạp năng lượng nhanh chóng, thuận tiện.

CẦN CƠ CHẾ HỖ TRỢ ĐẦU TƯ HẠ TẦNG

Một trong những yếu tố quyết định thành công của quá trình xanh hóa giao thông là khả năng đầu tư đồng bộ cho hệ thống trạm sạc và hạ tầng điện. Với doanh nghiệp vận tải, khó khăn không chỉ nằm ở chi phí đầu tư phương tiện điện mà còn ở tốc độ quy hoạch trạm sạc và những cơ chế hỗ trợ đầu tư hạ tầng.

Khảo sát của Viện cho thấy khoảng 80% người dân Thành phố Hồ Chí Minh và Hà Nội chưa sẵn sàng chuyển sang xe điện. Nguyên nhân không nằm ở nhận thức, mà chủ yếu do các điều kiện triển khai chưa đồng bộ, đặc biệt là hạ tầng còn manh mún, chỗ có chỗ không.

TS. PHẠM VIẾT THUẬN
Viện Kinh tế Tài nguyên và Môi trường Thành phố Hồ Chí Minh

Nếu phương tiện giao thông chuyển đổi toàn bộ sang xe điện, nhu cầu về điện và đầu tư cho hệ thống lưới điện, trạm biến áp sẽ rất lớn. Quy mô đầu tư cho thấy hạ tầng năng lượng không còn là câu chuyện riêng của doanh nghiệp. Đây là bài toán cần sự tham gia của ngành điện, chính quyền Thành phố và các cơ quan quản lý. Cùng với việc mở rộng hạ tầng, hệ thống điện cũng phải được chuẩn bị cho một nhu cầu phụ tải ngày càng tăng.

NHU CẦU ĐẦU TƯ HẠ TẦNG

  • Nếu Thành phố Hồ Chí Minh chuyển toàn bộ phương tiện sang xe điện, nhu cầu điện có thể lên tới khoảng 46.000MW
    • Nhu cầu nâng cấp lưới điện và trạm biến áp: ít nhất 7tỷ USD
    • Nếu tính cả trạm sạc, phương tiện và chính sách hỗ trợ, tổng vốn có thể vượt 10tỷ USD

Nguồn: Viện Kinh tế Tài nguyên và Môi trường Thành phố Hồ Chí Minh.

Theo Tập đoàn Điện lực Việt Nam-EVN, để đáp ứng mục tiêu chuyển đổi năng lượng, EVN đang từng bước phát triển các nguồn điện phát thải thấp như thủy điện mở rộng, điện gió, điện mặt trời, đồng thời nghiên cứu các hướng mới như điện gió ngoài khơi và điện hạt nhân trong dài hạn. Cùng với đó là quá trình hiện đại hóa lưới điện để nâng cao khả năng vận hành trong bối cảnh nhu cầu phụ tải tăng nhanh.

Mới đây Sở Xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh yêu cầu các đơn vị phải phối hợp tích cực nhằm thực hiện việc phát triển hạ tầng trạm sạc điện cho phương tiện giao thông (trạm sạc xe ô-tô điện, xe máy điện, tủ đổi pin xe máy).

Qua đó bảo đảm hạ tầng cung cấp năng lượng phục vụ việc chuyển đổi sang phương tiện giao thông điện, sử dụng năng lượng sạch, năng lượng xanh, thân thiện môi trường trong thời gian tới. Việc tận dụng quỹ đất sẵn có không chỉ giúp giải bài toán mặt bằng cho hạ tầng sạc mà còn nâng cao hiệu quả sử dụng tài sản công. Đồng thời, cơ chế này mở thêm không gian để khu vực tư nhân tham gia đầu tư, vận hành hệ thống trạm sạc.

Công nhân thi công, lắp đặt đồng bộ hệ thống trạm sạc và tủ đổi pin, phục vụ quá trình phát triển hạ tầng năng lượng cho giao thông điện.

Công nhân thi công, lắp đặt đồng bộ hệ thống trạm sạc và tủ đổi pin, phục vụ quá trình phát triển hạ tầng năng lượng cho giao thông điện.

Điện hóa giao thông đang tạo ra một yêu cầu mới đối với Thành phố Hồ Chí Minh: không chỉ chuyển đổi phương tiện mà phải chuyển đổi cả cách tổ chức hạ tầng phục vụ phương tiện. Một chiếc xe điện có thể được sản xuất và đưa ra đường trong thời gian tương đối ngắn. Nhưng để hàng triệu phương tiện có thể vận hành thuận tiện, phía sau phải là cả một mạng lưới điểm sạc, tủ đổi pin, lưới điện, trạm biến áp và quỹ đất được tổ chức hợp lý.

MỤC TIÊU ĐẾN
CUỐI NĂM

  • trạm sạc xe ô tô
  • tủ đổi pin trên toàn địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh
  • Khai thác
    bến, bãi xe buýt do Thành phố quản lý để làm trạm sạc điện cho xe buýt

Nguồn: Sở Xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh.

Bởi vậy, bài toán hiện nay không chỉ là có bao nhiêu trạm sạc, mà là những trạm sạc ấy nằm ở đâu, có dễ tiếp cận hay không, có đáp ứng đúng nhu cầu và có được kết nối thành một mạng lưới thống nhất hay không. Khi hạ tầng chưa đáp ứng, người dân sẽ còn tâm lý e ngại chuyển đổi.

Thành phố Hồ Chí Minh đẩy mạnh điện hóa giao thông công cộng, từng bước phát triển hệ thống trạm sạc phục vụ xe buýt điện.

Thành phố Hồ Chí Minh đẩy mạnh điện hóa giao thông công cộng, từng bước phát triển hệ thống trạm sạc phục vụ xe buýt điện.

Với Thành phố Hồ Chí Minh, mở khóa hạ tầng năng lượng vì thế không đơn thuần là câu chuyện xây thêm những điểm sạc. Khi hạ tầng năng lượng được chuẩn bị đi trước một bước, phương tiện điện mới có thể đi xa hơn. Và khi mạng lưới ấy đủ rộng, đủ thuận tiện, Thành phố Hồ Chí Minh sẽ có thêm một nền tảng quan trọng để tăng tốc điện hóa giao thông, giảm phát thải, cải thiện môi trường và tiến gần hơn tới mục tiêu Net Zero.

Chỉ đạo sản xuất: Lê Nam Tư
Tổ chức sản xuất: Tùng Quang
Nội dung: Quý Hiền, Thảo Du
Ảnh: Tùng Anh, Thế Anh
Trình bày: Tùng Anh

Trở về Nhandan.vn