NỖ LỰC ĐỔI MÀU NHỮNG DÒNG KÊNH
Suốt nhiều thập niên, các tuyến kênh như kênh Đôi, kênh Tẻ, rạch Xuyên Tâm hay hệ thống Tham Lương-Bến Cát-rạch Nước Lên gắn liền với hình ảnh những dãy nhà tạm bợ chen chúc trên mặt nước. Không gian sống chật hẹp, ô nhiễm, ngập úng và nguy cơ cháy nổ trở thành nỗi ám ảnh của hàng chục nghìn hộ dân.
Hôm nay, diện mạo ấy đang từng ngày đổi thay. Những căn nhà lụp xụp dần nhường chỗ cho các đại công trường; hai bên bờ kênh hình thành những tuyến kè kiên cố, đường giao thông và hệ thống hạ tầng mới. Tiếng ghe xuồng thưa dần, thay vào đó là âm thanh của máy móc, xe cơ giới và những tốp công nhân tất bật thi công.
Tại tuyến bờ Bắc kênh Đôi, đoạn đường Nguyễn Duy-Hoài Thanh, sự chuyển mình ấy hiện rõ. Chỉ hơn một năm trước, nơi đây vẫn là những con hẻm chật hẹp với những căn nhà chênh vênh trên dòng nước đen đặc rác thải. Nay toàn bộ khu vực đã trở thành đại công trường chỉnh trang đô thị.
Sau khi bàn giao căn nhà rộng khoảng 40m², trong đó một nửa diện tích nằm trên mặt kênh, ông Châu Hùng chọn tái định cư tại chung cư Green River, phường Bình Đông. Căn hộ mới rộng 60m² khang trang, đầy đủ tiện nghi, đồng thời vẫn gần nơi ở cũ, giúp gia đình nhanh chóng ổn định cuộc sống.
Không chỉ thay đổi nơi ở của người dân, các dự án chỉnh trang kênh rạch còn mở ra kỳ vọng về một diện mạo đô thị mới. Những dòng kênh từng là ranh giới của các khu dân cư nghèo đang từng bước trở thành không gian cảnh quan, giao thông và sinh hoạt cộng đồng, góp phần nâng cao chất lượng sống và tạo động lực phát triển bền vững cho Thành phố Hồ Chí Minh.
Ở phía Đông Bắc Thành phố Hồ Chí Minh, rạch Xuyên Tâm cũng đang từng ngày thay đổi diện mạo.
Hàng nghìn căn nhà từng lấn sát mép nước đã được tháo dỡ. Rác thải phủ kín mặt rạch nhiều năm được thu gom để phục vụ thi công. Dòng rạch từng là điểm đen về ô nhiễm nay đang được kỳ vọng trở thành hành lang sinh thái mới của Thành phố.
Đại công trường chỉnh trang đô thị tất bật thi công giải tỏa, tháo dỡ các dãy nhà tạm bợ để nhường chỗ cho tuyến kè kiên cố hai bên bờ kênh.
Đại công trường chỉnh trang đô thị tất bật thi công giải tỏa, tháo dỡ các dãy nhà tạm bợ để nhường chỗ cho tuyến kè kiên cố hai bên bờ kênh.
Đứng từ căn hộ tái định cư tại chung cư Khang Gia, bà Lê Thị Năm nhìn về công trường phía xa với nhiều cảm xúc. Chỉ sau chưa đầy một năm chuyển đến nơi ở mới, bà đã chứng kiến sự thay đổi từng ngày của khu vực từng gắn bó nhiều năm.
Cùng với các dự án đang hồi sinh các dòng kênh, nhiều dự án di dời và chỉnh trang nhà ở trên kênh rạch lại bắt đầu triển khai, mang ý nghĩa đặc biệt cho công tác chỉnh trang và di dời nhà trên và ven kênh rạch của Thành phố Hồ Chí Minh - một chương trình được theo đuổi suốt nhiều nhiệm kỳ nhằm hiện thực hóa mục tiêu xây dựng đô thị văn minh, hiện đại và đáng sống.
CUỘC ĐẠI DI DỜI LỚN NHẤT TRONG LỊCH SỬ CHỈNH TRANG ĐÔ THỊ
Thành phố Hồ Chí Minh đã điều chỉnh chỉ tiêu di dời nhà ven kênh rạch từ 20.000 lên 41.500 căn. Đây cũng là mục tiêu quan trọng giúp Thành phố “chạm” đến một đô thị xanh, một Thành phố đáng sống. Riêng giai đoạn 2026-2030, Thành phố đặt mục tiêu ưu tiên di dời hơn 23.400 căn cùng 349 tuyến sông, kênh, rạch tiếp tục được đưa vào chương trình chỉnh trang đô thị. Quy mô ấy cho thấy đây không còn là một dự án đơn lẻ. Đây là một cuộc tái cấu trúc không gian đô thị quy mô chưa từng có, tạo đột phá trong chỉnh trang đô thị và cải thiện môi trường, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số. Thành phố Hồ Chí Minh hiện có hơn 1.000km sông, kênh, rạch. Đây được xem là cuộc chỉnh trang đô thị lớn nhất trong nhiều thập niên qua.
Theo Sở Xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh, để có thể bảo đảm di dời hơn 23.400 căn nhà, Thành phố dự kiến triển khai 40 dự án vốn ngân sách và 44 dự án vốn xã hội hóa. Trong đó, "áp lực" lớn nhất đang dồn về địa bàn các phường Chánh Hưng, Bình Đông, Phú Định thuộc Quận 8 (cũ) với hơn 15.200 căn nhà cần di dời, chiếm tới 65,14% khối lượng toàn Thành phố. Không chỉ hàng chục nghìn căn nhà tồn tại trên kênh, rạch, tình trạng nhà ở tồn tại tạm bợ lấn chiếm hành lang sông ngòi cũng gây áp lực lên hạ tầng, gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng và tiềm ẩn rủi ro lớn về an toàn dân sinh. Đặc biệt tại xã Nhà Bè, thống kê có khoảng 2.900 căn nhà, khu đất trên và ven kênh rạch cần di dời với chiều dài hơn 42km trải đều khắp địa bàn xã. Tập trung chủ yếu dọc các tuyến sông, kênh, rạch như kênh Cây Khô, rạch Ông Lớn, rạch Xóm Đình, rạch Bần Bọng, rạch Cá Tra, rạch Tư Chấp, rạch Đình...
KIẾN TẠO TƯƠNG LAI TỪ NHỮNG DÒNG KÊNH
Thành phố Hồ Chí Minh đang bước vào giai đoạn tăng tốc thực hiện chương trình chỉnh trang đô thị, với hàng loạt dự án quy mô lớn. Nếu những công trường đang triển khai hôm nay tạo nên diện mạo mới cho từng khu vực, thì mục tiêu xa hơn là định hình một mô hình phát triển đô thị hiện đại, nơi những dòng kênh không còn là khoảng trống bị lãng quên mà trở thành tài sản quý giá của Thành phố.
Thông điệp ấy cho thấy tầm nhìn của Thành phố Hồ Chí Minh không chỉ dừng lại ở việc xóa bỏ những khu nhà tạm ven kênh. Điều Thành phố hướng tới là kiến tạo một không gian phát triển mới, trong đó con người là trung tâm, còn hệ thống sông, kênh, rạch trở thành một phần của hạ tầng sinh thái, cảnh quan và kinh tế đô thị.
Để hoàn thành những mục tiêu đó, điều quan trọng không chỉ là nguồn vốn hay tiến độ xây dựng, mà còn là sự đồng thuận của người dân. Thực tế tại các dự án đã triển khai cho thấy, khi chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư được thực hiện minh bạch, người dân sẵn sàng đồng hành cùng chính quyền để tạo nên những đổi thay tích cực cho cộng đồng.
Người dân đồng thuận bàn giao mặt bằng, chung tay cùng chính quyền thành phố đẩy nhanh tiến độ thực hiện cuộc đại di dời lịch sử.
Người dân đồng thuận bàn giao mặt bằng, chung tay cùng chính quyền thành phố đẩy nhanh tiến độ thực hiện cuộc đại di dời lịch sử.
Từ những căn hộ tái định cư mới, từ những tuyến kè đang dần hình thành đến những công viên ven sông được quy hoạch, người dân có thể cảm nhận rõ sự thay đổi của môi trường sống. Đó cũng là nền tảng để Thành phố Hồ Chí Minh phát triển hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế, bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng sống.
Dòng xanh sinh thái dần hiện hữu sau khi được nạo vét, kè bờ, biến những điểm đen ô nhiễm trở thành trục không gian cảnh quan nhân văn, hiện đại.
Dòng xanh sinh thái dần hiện hữu sau khi được nạo vét, kè bờ, biến những điểm đen ô nhiễm trở thành trục không gian cảnh quan nhân văn, hiện đại.
Những mảng xanh được hiện rõ, những dòng nước xám màu được trả lại sự trong lành, những công viên ven sông hiện hữu và những con thuyền du lịch theo đó tấp nập xuôi ngược…Người dân sẽ nhận ra rằng, Thành phố không chỉ đẹp hơn, mà Thành phố cũng nhân văn hơn, xanh hơn. Đó chính là nhờ quá trình nỗ lực không ngừng của chính quyền, sự đồng thuận của người dân để chung tay kiến tạo Thành phố đáng sống.
Lãnh đạo chính quyền Thành phố Hồ Chí Minh kiểm tra thực tế tiến độ đại công trường di dời nhà trên và ven kênh rạch, nhằm tháo gỡ kịp thời các điểm nghẽn hạ tầng đô thị.
Lãnh đạo chính quyền Thành phố Hồ Chí Minh kiểm tra thực tế tiến độ đại công trường di dời nhà trên và ven kênh rạch, nhằm tháo gỡ kịp thời các điểm nghẽn hạ tầng đô thị.
Đại diện chính quyền thành phố trao quà động viên các lực lượng chức năng đẩy nhanh tiến độ bồi thường, giải phóng mặt bằng tại dự án rạch Xuyên Tâm.
Đại diện chính quyền thành phố trao quà động viên các lực lượng chức năng đẩy nhanh tiến độ bồi thường, giải phóng mặt bằng tại dự án rạch Xuyên Tâm.
Những dãy nhà tạm bợ lấn chiếm hành lang rạch Xuyên Tâm, điểm đen về ô nhiễm và mất an toàn dân sinh trước khi bước vào cuộc đại di dời lịch sử.
Những dãy nhà tạm bợ lấn chiếm hành lang rạch Xuyên Tâm, điểm đen về ô nhiễm và mất an toàn dân sinh trước khi bước vào cuộc đại di dời lịch sử.
Phương tiện cơ giới phá dỡ các cấu trúc lụp xụp ven rạch, khẩn trương bàn giao mặt bằng sạch cho đơn vị thi công kè kiên cố.
Phương tiện cơ giới phá dỡ các cấu trúc lụp xụp ven rạch, khẩn trương bàn giao mặt bằng sạch cho đơn vị thi công kè kiên cố.
Người dân đồng thuận tháo dỡ và chuyển dời tài sản, chung tay cùng chính quyền thành phố kiến tạo không gian sống xanh, văn minh.
Người dân đồng thuận tháo dỡ và chuyển dời tài sản, chung tay cùng chính quyền thành phố kiến tạo không gian sống xanh, văn minh.
Người dân đồng thuận tháo dỡ và chuyển dời tài sản, chung tay cùng chính quyền thành phố kiến tạo không gian sống xanh, văn minh.
Người dân đồng thuận tháo dỡ và chuyển dời tài sản, chung tay cùng chính quyền thành phố kiến tạo không gian sống xanh, văn minh.
Diện mạo mới của hành lang ven kênh nhìn từ trên cao sau giải tỏa, chuẩn bị chuyển trạng thái sang giai đoạn xây dựng hạ tầng kỹ thuật và cảnh quan đô thị hiện đại.
Diện mạo mới của hành lang ven kênh nhìn từ trên cao sau giải tỏa, chuẩn bị chuyển trạng thái sang giai đoạn xây dựng hạ tầng kỹ thuật và cảnh quan đô thị hiện đại.