Thành phố Hồ Chí Minh Hơn nỗ lực chống ngập, ô nhiễm khu Nam

Hai dự án này còn có vai trò hỗ trợ tiêu thoát nước cho kênh Đôi và phối hợp với dự án “Giải quyết ngập do triều khu vực Thành phố Hồ Chí Minh có xét đến yếu tố biến đổi khí hậu - giai đoạn 1” với tổng vốn gần 10.000 tỷ đồng chống ngập cho khu trung tâm thành phố. Theo Sở Xây dựng Thành phố, đơn vị lập tờ trình, hai dự án này nếu được thông qua, dự kiến sẽ thu hồi đất hơn 1.800 hộ dân, trong đó hơn 1.500 hộ giải tỏa trắng với tổng vốn đầu tư hơn 16.600 tỷ đồng. Theo đó, rạch Bà Lớn xuất phát từ kênh Đôi (quận 8 cũ) đến rạch Bà Lào (huyện Bình Chánh cũ) sẽ được nạo vét toàn tuyến, xây kè dài gần 10 km; kết hợp làm đường mới dài gần một km rộng 12-18 m. Đồng thời xây cầu Bà Lớn 2 vượt quốc lộ 50 dài gần 60 m. Tổng mức đầu tư khoảng 9.228 tỷ đồng, chủ yếu dành bồi thường, tái định cư (hơn 6.600 tỷ đồng). Phần xây lắp khoảng 2.000 tỷ; còn lại chi phí dự phòng, tư vấn, quản lý. Ghi nhận tuyến rạch này nhiều năm nay bị lấn chiếm, ô nhiễm nặng khiến dòng chảy thu hẹp, gây cản trở tiêu thoát nước từ trung tâm ra phía nam. Rạch Bà Lớn cũng là một trong 7 trục tiêu thoát nước theo Quy hoạch thủy lợi chống ngập úng khu vực Thành phố Hồ Chí Minh (Quy hoạch 1547), đóng vai trò dẫn nước từ khu vực trung tâm về phía nam thành phố thông qua kênh Đôi. Cũng thuộc lưu vực thoát nước phía nam thành phố, Dự án nạo vét, cải tạo môi trường kết hợp chỉnh trang đô thị trục thoát nước rạch Ông Bé (phường Chánh Hưng và xã Bình Hưng) có tổng vốn đầu tư hơn 7.434 tỷ đồng. Công trình gồm các hạng mục chính như nạo vét rạch Ông Bé dài khoảng 4,2 km; xây dựng hệ thống kè bảo vệ bờ dài 5,6 km; đồng thời hình thành tuyến đường mới theo quy hoạch, rộng từ 12 - 16 m, dài hơn 2,4 km. Dọc tuyến kè sẽ được đầu tư đồng bộ hạ tầng kỹ thuật như vỉa hè, lan can, hệ thống thoát nước, bến lên xuống, cây xanh và chiếu sáng. Sở Xây dựng Thành phố tính toán, dự án dự kiến thu hồi đất của 1.425 hộ dân phường Chánh Hưng, trong đó 1.224 hộ phải giải tỏa trắng và 201 hộ bị ảnh hưởng một phần. Nếu được thông qua, cả hai dự án triển khai trong giai đoạn 2025-20230, hỗ trợ tích trữ và tiêu thoát nước cho vùng Nam Sài Gòn đồng thời tăng cường khả năng tiêu thoát nước, giảm ngập cho khu vực rộng 470 ha, đồng thời cải thiện môi trường, chỉnh trang đô thị ven rạch, tạo không gian sinh thái và động lực phát triển kinh tế - xã hội cho khu vực Nam Thành phố Hồ Chí Minh.

Hiện Thành phố Hồ Chí Minh có 398 tuyến sông, kênh, rạch chưa được chỉnh trang, với khoảng 39.600 căn nhà cần di dời. Theo định hướng phát triển kinh tế- xã hội Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2026-2030, Thành phố phấn đấu hoàn thành công tác di dời 50% căn nhà nằm trên và ven kênh rạch, tương đương 20.000 căn. Kết quả trong nhiệm kỳ 2020- 2025, Thành phố đặt mục tiêu di dời 6.500 căn nhà ven kênh rạch, dự kiến đến cuối năm 2025 sẽ hoàn thành di dời hơn 5.500 căn, đạt khoảng 85,35%. Ghi nhận thực tế những năm gần đây, Thành phố Hồ Chí Minh triển khai nhiều dự án cải tạo, xây dựng hạ tầng ven kênh rạch nhằm giảm ô nhiễm, chống ngập và chỉnh trang đô thị. Trong đó, nhiều công trình lớn đang được triển khai chỉnh trang và cải tạo hạ tầng như kênh Tham Lương - Bến Cát - rạch Nước Lên (tổng vốn hơn 9.000 tỷ đồng), rạch Xuyên Tâm (hơn 17.000 tỷ đồng), bờ bắc kênh Đôi (hơn 7.300 tỷ đồng)...Đồng thời thành phố đã nỗ lực ban hành các chính sách đặc thù bảo đảm nguồn kinh phí, quỹ nhà tái định cư, hướng tới mục tiêu “an cư tốt hơn” sau di dời cho các dự án chỉnh trang nhà trên và ven kênh rạch. Ông Phạm Đăng Hồ, Trưởng Phòng Phát triển đô thị, Sở Xây dựng chia sẻ: “Muốn có quỹ nhà tái định cư thì phải thực hiện các dự án xây dựng nhà ở xã hội với hai hình thức: vốn ngân sách và vốn xã hội hoá. Đây cũng là điều kiện thuận lợi để góp phần cân đối quỹ nhà tái định cư, “tránh nơi thừa nơi thiếu” khi thực hiện các dự án cải tạo, chỉnh trang đô thị, nhất là các dự án di dời nhà ở trên và ven kênh rạch.

Tại kỳ họp Hội đồng nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức tháng 11/2025, chỉ tiêu về phát triển nhà ở xã hội, nhằm phục vụ cho công tác di dời nhà ở trên và ven kênh rạch của thành phố đã được thông qua. Theo đó, đến cuối năm 2026, Thành phố Hồ Chí Minh phải đạt 25.287 căn nhà ở xã hội; đồng thời hoàn thành việc di dời, giải tỏa 1.900 căn nhà tạm bợ, nhà ven kênh rạch trong năm 2026.