Tết Xuân Canh Dần 1950 là một trong những Tết-Xuân đặc biệt trong cuộc đời 79 mùa xuân cao đẹp của Bác Hồ. Người đã dành trọn những ngày Tết-Xuân năm ấy cho các hoạt động đối ngoại, góp phần quan trọng vào việc “phá vỡ vòng vây đế quốc”, mở ra thời kỳ phát triển mới của cách mạng Việt Nam.

Nói về bản lĩnh của dân tộc Việt Nam, Vua Trần Nhân Tông đã viết hai câu thơ trác tuyệt mà cô đọng: “Xã tắc lưỡng hồi lao thạch mã, Sơn hà thiên cổ điện kim âu” (Xã tắc hai phen bon ngựa đá, Non sông ngàn thuở vững âu vàng).

Xuân mới đã sang. Tết Nhâm Dần sắp đến. Ban Bí thư Trung ương Đảng có Chỉ thị: Cần chuẩn bị tốt các điều kiện phục vụ nhân dân đón mừng năm mới 2022, đón Tết Nhâm Dần lành mạnh, an toàn, tiết kiệm…

Có người hỏi: Sao không có chữ vui tươi như mọi năm?

Có bao ví von trong cuộc sống này với mọi sự vật, nhưng “đất” dường như là từ được dùng nhiều hơn cả, bởi tính mật thiết với đời sống. Nghĩ đến đất, người ta thường nghĩ ngay đến gieo trồng. Với tôi, đất là một phạm trù rộng mở, khơi gợi, đầy cảm hứng, nhất là khi Xuân đến.

Theo Âm lịch, Tân Sửu là năm con trâu-một linh vật gắn bó với hồn cốt của người Việt vốn hiền lành, chịu thương chịu khó. Thế nhưng, cái năm Tân Sửu lại không an lành chút nào khi đại dịch Covid-19 bùng phát một năm trước đó đã phủ bóng đen chết chóc lên toàn cầu.

Năm 2021 chứng kiến thành công nổi bật trong nghiên cứu và sản xuất vaccine ngừa Covid-19. Bốn nhà khoa học tạo ra vaccine theo công nghệ mRNA đã được Tạp chí Time (Mỹ) vinh danh là “những người làm việc thần kỳ”. Song, con đường đưa công cụ hữu hiệu này tới những người cần nhất còn gian nan, trong đó nỗ lực của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) xứng đáng được thế giới tôn vinh.

Làn sóng di cư đến châu Âu chưa có dấu hiệu dừng lại trong năm qua và sẽ tiếp tục trở thành nỗi đau đầu cho giới chức “lục địa già”, nếu như những nỗ lực bảo vệ biên giới không có bước đột phá.

Tháng 5 tới, Đại hội Thể thao Đông Nam Á lần thứ 31 (SEA Games 31) sẽ diễn ra ở Hà Nội sau khi phải lùi thời hạn bởi ảnh hưởng của đại dịch Covid-19. Với tư cách chủ nhà, Việt Nam đặt mục tiêu giành thứ hạng cao, đặc biệt là các môn Olympic.

Quả bóng vàng thứ bảy cho Messi và một kỷ nguyên vẫn chưa thật sự khép lại.

Năm 2022 được kỳ vọng sẽ giúp thể thao Việt Nam lấy lại sự hứng khởi với hàng loạt sự kiện quan trọng như SEA Games 31, ASIAD 2022 hay Vòng chung kết Giải vô địch bóng đá U23 châu Á.

Trò chuyện với PGS, TS, bác sĩ Nguyễn Lân Hiếu, Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, tôi hình dung về những vị chỉ huy chiến trường không tiếng súng, không mấy ai biết đến họ. Nhưng nếu không có họ, cuộc chiến chống đại dịch Covid-19 sẽ thất bại…

Hùng tráng trong âm điệu ca khúc “Bài ca thiện nguyện” của nhạc sĩ Nguyễn Văn Hiên, cuộc gặp mặt giữa Đảng ủy, Bộ Tư lệnh Quân khu 7 và những người thiện nguyện, giúp bà con vượt qua đại dịch Covid-19 (làn sóng thứ tư) diễn ra tại TP Hồ Chí Minh một tối cuối năm 2021 thật xúc động.

May mắn cho mỗi ai có ngôi làng thân thương để về. Hai năm qua, dịch bệnh hoành hành, làng càng quan trọng với mỗi người. Bao người xa quê đã về nơi chôn nhau cắt rốn để được đỡ nâng, nương tựa.

Nhìn chuyến xe đường dài Hà Nội-Lào Cai chuyển mình với những túi quần áo, bánh kẹo, quà Tết, lòng không khỏi rộn ràng. Cuộc gọi của người bạn đang công tác miền núi còn nặng những nỗi niềm: “Áo cũ nhưng lành lặn, ấm áp cũng là vô giá cho bọn trẻ nơi đây”. Bây giờ bạn và các em đang ngóng chuyến xe mùa xuân lên với bản làng.

Có lẽ chưa bao giờ người nghèo phải đối mặt cùng lúc nhiều thử thách đến vậy. Từ những đại dịch Covid-19 cho tới bão lũ tại nhiều nơi như miền trung, Tây Nguyên... Để hỗ trợ kịp thời, toàn diện và lâu dài, cần sự liên kết của Nhà nước, doanh nghiệp và xã hội thành một “hệ sinh thái” chuyên nghiệp, không chỉ trong hoạt động thiện nguyện mà cả phát triển sinh kế.

Gõ cửa từng nhà trong danh sách “cầu cứu” gửi về, suốt mấy tháng nay, các tình nguyện viên POWAI (Trung tâm trợ giúp xã hội hỗ trợ trẻ mất người thân và gặp khó khăn do Covid-19) rong ruổi khắp TP Hồ Chí Minh để lắng nghe từng hoàn cảnh rồi lặng lẽ trao đi những yêu thương.

Với những chiếc bàn gỗ xinh xắn đặt trên nền cát và một tấm bảng gỗ ghi: “Phở đặc biệt sẽ xuất hiện trong thực đơn tuần này”, “Duy nhất tuần này, chúng tôi có món mới cho các bạn: Bún bò”... Những dòng chữ đã thay lời mời chào đến với “Duyên - Vietnamese Homecooking”, nhà hàng tên “Duyên” của cô gái Nguyễn Thị Kim Anh ở Zanzibar.

Sẻ chia cùng hàng trăm nghìn ngư dân nghèo, hằng ngày đối mặt nguy cơ bão biển, triều cường và sự cố trên biển, nguyên Chủ tịch nước Trương Tấn Sang đã vận động các nhà hảo tâm trao tặng hàng chục nghìn bộ áo phao cứu sinh đa năng.

Vị Tết đang thật gần! Nhìn các chị buộc túm to nhỏ chiu chít trên gác-ba-ga xe đạp, rao dọc phố nhỏ, lại nhớ mái tóc bạc như suối cước trắng thả dài quá gối của bà. Mỗi lần gội đầu với nước bồ kết, hương nhu, lá sả, bà phải đứng lên ghế đẩu để tôi cầm gáo dội từ từ lên tóc. Mùi lá thơm bay lan xa trong nắng đông vàng như mật. Những ngày gian khó mà hạnh phúc như thế, thời gian càng lùi xa, nghe hương vị Tết đến gần, lòng càng nhung nhớ.

Thế hệ trẻ thế kỷ 21, chắc nhiều bạn không có khái niệm về nhà gianh vách đất. Thế hệ còn lại của thế kỷ 20, độ tuổi U70, U80, những khái niệm về nhà gianh như một tượng trưng cho nông thôn Việt Nam, chứ chưa hẳn là nghèo.

Cuối phố Kim Hoa làng tôi xưa có giếng Ngọc bên đình, được coi là mắt rồng của đền thờ Cao Sơn đại vương, kinh trấn phía nam thành Thăng Long. Từ nhỏ, chúng tôi hay theo cô đồng Hơn gánh nước giếng Ngọc về ăn. Mái tóc dài đung đưa nhịp cùng đòn gánh. Có tối cô mời cung văn về hát. Giọng cô lanh lảnh: “Đến đây trước giếng sau chùa/Không yêu ta cũng bỏ bùa cho yêu”. Chúng tôi nghe lịm cả người.

Trong kỷ nguyên công nghệ, chủ quyền quốc gia không chỉ là vùng đất, vùng biển hay vùng trời mà còn được khẳng định trên không gian mạng và không gian vũ trụ. Sự kiện NanoDragon-vệ tinh made in Việt Nam được phóng lên quỹ đạo vào sáng ngày 9/11/2021, thể hiện Việt Nam từng bước làm chủ công nghệ vệ tinh. TS Lê Xuân Huy, Phó Tổng Giám đốc Trung tâm Vũ trụ Việt Nam thuộc Viện hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam chia sẻ với Thời Nay.

Nhiều năm nỗ lực, chị Mai Thị Ý Nhi (1980) đã tạo ra được dòng sản phẩm bánh dừa nướng đạt OCOP 4 sao của thành phố Đà Nẵng, vừa khẳng định giá trị sản phẩm, vừa đưa bánh dừa thương hiệu TOPCOCO xuất khẩu qua thị trường các nước Hàn Quốc, Nhật Bản.

Trên tấm áp-phích dựng đầu “làng họa sĩ”-thôn Cổ Đô (xã Cổ Đô, Ba Vì, Hà Nội), họa sĩ Đỗ Sự đã thể hiện ba nghề truyền thống của làng là canh cửi, làm bún và vẽ tranh. Chiều cuối năm, bên ấm trà mạn, lần theo mong muốn tái hiện quang cảnh làng quê trước đây, nối giữa quá khứ và hiện tại, bức họa đồng quê dần hiện ra...

Chiếc quạt công nghiệp làm bằng tre-thứ vật liệu truyền thống bản địa có ở khắp các vùng miền trên dải đất hình chữ S của nhà thiết kế trẻ Nguyễn Huỳnh Nam mang cái tên rất dân gian “Gió đánh cành tre”. Nhiều vị giám khảo trong tuần lễ Vietnam Design Week 2021 phải sửng sốt vì ý tưởng thiết kế táo bạo đến khả năng ứng dụng cao của sản phẩm này.

Việt Nam hiện có 5,3 triệu Việt kiều. Trong đó, một con số không nhỏ trẻ em, những “công dân quốc tế Việt Nam” tương lai mang hồn cốt dân tộc ở bên ngoài lãnh thổ.

Bao bọc chung quanh toàn đá là đá. Ở đây, đá là chất sống, là đôi tay chở che cho những người dân chân chất, hiền hậu. Ai qua đây đều muốn dừng lại để cảm nhận sự thư thái, nhẹ nhàng và gặp gỡ những con người mang tâm hồn của đá.

Anh Tịnh một tay giữ thúng, một tay bám chắc vào mỏm đá, giữ thăng bằng cho chúng tôi leo lên Hòn Ông Căn. Nắng miền trung bỏng rát, sóng đập ầm ầm khiến chiếc thúng chỉ chực xoay tròn, nhưng người đàn ông ngoại tứ tuần vẫn đang cười tươi rói: “Hồi làm cái cột mốc kia, tôi chở ghe vật liệu đó. Chở lên chở xuống cả mấy tháng liền”.

Tưởng đã tuyệt chủng sau hàng chục năm vắng bóng, sen trắng nay lại tỏa hương trước sự ngỡ ngàng của du khách và người dân xứ Huế. “May quá, danh thơm sen “ngự” đã hồi sinh!”, nhiều cao niên thốt lên mừng rỡ bởi rất lâu rồi mới thấy lại những bông sen trắng muốt nở giữa lòng hồ Tịnh Tâm.

41 tuổi, sau hơn 20 năm lặn lội sông nam bể bắc, một ngày, Đỗ Văn Tuyền chợt nhận ra mình vẫn trắng tay. Nhớ lời cha dặn, anh trở về bám đồng biển quê hương lập nghiệp. Sau tám năm đánh vật với mảnh đất đầu sóng ngọn gió, Tuyền đã có một cơ ngơi gọi là tạm ổn.

Không phải ngẫu nhiên ngày Tết được coi như ngày của gia đình, bởi đây là dịp lễ, Tết văn hóa quan trọng nhất của các gia đình dân tộc Việt Nam.

Con hổ có tên gọi thật phong phú! Phổ biến nhất và có thể được xem như một mẫu gốc-hổ-lại có nguồn gốc từ tiếng Hán. Chữ “hổ” (虎) được chiết tự là sự mô phỏng hình dáng của chính con hổ đang ngồi. Một nét sổ và một nét ngang, bên trên là hai cái tai của nó, ở giữa là đầu và mồm (miệng) đang há to. Phía dưới là hai cái chân (đùi) trước, bên trái một nét phẩy là cái thân và cái đuôi.

Cứ gần Tết, là hình ảnh rước lửa thần lại chập chờn trong tôi. Có phải làng quê nhỏ bé bên bờ sông Đáy gọi tôi trở về hay chính tâm hồn tôi trở về làng trước, trong những giấc mơ lung linh?

Khi những nương lúa, ruộng ngô đã được thu hoạch và phơi phóng tươm tất, những cây đào sườn đồi Mộc Châu, Vân Hồ đơm nụ khoe sắc, cũng là thời điểm người H’Mông các bản làng vùng cao Tây Bắc đón Tết cổ truyền.

Miền đất ấy là địa chỉ của câu thơ “Sông Mã xa rồi Tây Tiến ơi/Nhớ về rừng núi nhớ chơi vơi” nằm lòng từ thủa học trò. Nhưng mấy ai đủ từng trải để đến được nơi này?

“Có ai về Rào Nan, xin vô ghé thăm vùng Cự Nẫm/Làng chiến đấu xưa nay đã đổi mới muôn màu”..., men theo lời bài hát nổi tiếng “Quảng Bình quê ta ơi”, chúng tôi đến Cự Nẫm, làng kháng chiến xưa đang được thành làng văn hóa, du lịch đầu tiên của tỉnh Quảng Bình.

Cha thường cho tôi theo, tuổi thơ của tôi đầy ắp những chuyến đi đây đó, lúc lên rừng lên núi, lúc xuống biển rồi về các vùng nông thôn làng nghề, ở cùng gia đình những người nông dân làm ruộng, chài lưới… Lúc đó tôi luôn tin rằng tất cả những gia đình ấy đều là người thân của cha tôi!

Một lần, trong trại hè “Vui cùng tiếng Việt” tổ chức tại Warsaw (Ba Lan), tôi thấy một cậu bé khoảng 7-8 tuổi đứng thập thò ở cửa, miệng mấp máy hát theo bài hát các bạn đang được học. Đến gần hỏi thì cậu ấp úng nói mấy câu bằng tiếng Ba Lan: “Cháu cũng là người Việt Nam!”. Nghe câu nói ấy, cho dù vang lên bằng tiếng Ba Lan, tôi vẫn thấy rung động. Nó giống như một tiếng chuông trong trẻo ngân sâu xa trong lòng, từ tiềm thức của một đứa trẻ sinh ra và lớn lên ở nước người.

Thêm một năm đại dịch Covid-19 diễn biến khó lường, thêm một năm thanh niên, sinh viên Việt Nam tại LB Nga chứng tỏ tinh thần sẵn sàng xông pha, hỗ trợ đồng bào vượt qua gian khó. Cùng với kêu gọi hướng về Tổ quốc, người trẻ cũng trao yêu thương đến người dân nghèo sở tại. Hình ảnh con người Việt Nam tốt bụng đã lan tỏa mạnh mẽ đến bạn bè quốc tế.

Năm 2002, được sự đồng ý và tạo điều kiện của chính quyền tỉnh Udon Thani, cộng đồng người Việt ở Thailand đã đóng góp tiền của, công sức, khởi công xây dựng Khu di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh tại làng Noọng Ổn, nơi Bác Hồ đã từng sinh sống và hoạt động cách mạng trong những năm 1928-1929.

Nhạy bén, thành đạt trong kinh doanh nhưng hăng hái, nhiệt tình, sôi nổi, mộc mạc và hết lòng vì các hoạt động xã hội, đặc biệt là những hoạt động hỗ trợ kiều bào nghèo vượt qua khó khăn do đại dịch Covid-19 và tấm lòng hướng về quê hương, đất nước chính là những phẩm chất đáng ghi nhận của doanh nhân kiều bào Phạm Văn Hùng.

Ông Châu Văn Chi, Chủ tịch Hội Khmer-Việt Nam tại Vương quốc Campuchia đã có gần 40 năm gắn bó với công tác hỗ trợ bà con gốc Việt trên địa bàn. Khi đại dịch Covid-19 bùng phát, cùng với Ban Chấp hành Hội, ông đã nỗ lực liên hệ với nhà chức trách để đồng bào xa quê hương được tiêm vaccine phòng dịch.

Nhân kỷ niệm 110 năm Ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh (lấy tên là Nguyễn Văn Ba) lần đầu đặt chân đến Pháp, chính quyền thành phố Marseille, Đại sứ quán Việt Nam tại Pháp, Đảng Cộng sản Pháp, Tòa soạn báo La Marseillaise cùng bà con Việt kiều đã long trọng tổ chức công bố tấm biển tưởng niệm về Người.

Khi tôi còn bé tí teo thì “Ông Khì Xưa” đã già rồi. Tóc ông bạc phơ phơ như hoa cỏ chanh cuối mùa thu trên mấy quả đồi nơi chúng tôi hay đi chăn trâu. Chòm râu của “Ông Khì Xưa” dài đến ngang ngực lại có mầu trắng trong như cước. Cứ ra khỏi nhà là “Ông Khì Xưa” cầm cây gậy đi theo nhưng thi thoảng mới thấy ông chống gậy xuống đất. Ông bảo, cầm gậy đi cho yên tâm, phòng xa chẳng bao giờ thừa, tuổi già, biết sao những lúc trái gió, giở giời, đầu váng, chân run!

Tôi coi nơi ấy là nhà. Nơi muôn loài chim rừng, chẳng mấy khi nhìn được, chỉ nghe hót vang vang từ sáng thấu chiều. Nơi những loài hoa rực đỏ kiêu hãnh nở và tàn trong sương. Lần nào bà con cũng trách: “Sao không về vào mùa lúa chín?”…

18 năm rồi, tôi không nhớ chiếc túi hình gì nhưng chắc chắn là sặc sỡ và rất đẹp, bởi cháu tôi là cháu gái. Cô cháu gái tên ở nhà là Muỗi, sinh giữa tháng 12, đến Tết ấy vẫn còn ẵm ngửa.

Lớp 5, chúng tôi chia tay Tấn-một bạn nam hiếm hoi của lớp chuyên văn. Nơi Tấn chuyển đi cùng gia đình là… “trong Nam”. Tấn kể, bố mình chuyển công tác vào đó nên đưa cả nhà đi theo.

Đương nhiên rồi, trong văn hóa ẩm thực chẳng thể tìm đâu ra món ăn có tên gọi “ký ức”. Ký ức chính là hiện thực cuộc sống ta đã đi qua nhưng nó vẫn được lưu giữ trong tâm hồn. Tết thời bé chính là một phần sâu đậm của ký ức khó quên. Tết nhớ. Mưa bụi lay phay. Gió bấc còn se buốt. Bầy pháo tép mặc áo hồng đu bám vào dây chờ được châm nổ đì đoàng. Đồng tiền lì xì một hào tươi tắn vào sáng mồng Một. Mầm lá trong vườn lấp lánh nhìn ta. Những loài hoa chỉ nở vào mùa chim én bay như đào, mai tô điểm cho ngày xuân càng đẹp.