Những chuyển biến bước đầu

* Bài 1: Kiên trì, bài bản, quy trách nhiệm người đứng đầu

Thiếu nghiêm trọng các điểm đỗ xe

Các phố trong khu vực các quận nội thành (cũ) như Hoàn Kiếm, Hai Bà Trưng, Ba Đình, Đống Đa, có vỉa hè rất hẹp, thậm chí nhiều tuyến không có vỉa hè. Trong khi nhà mặt phố những nơi này đều rất chật hẹp và phần lớn được tận dụng để sinh hoạt, kinh doanh. Cho nên ở những tuyến phố như vậy, mặc dù đã giải tỏa xong các vi phạm lấn chiếm vỉa hè, nhưng người đi bộ vẫn phải đi xuống lòng đường, bởi vỉa hè được trưng dụng để làm nơi để xe máy. Thậm chí ở những tuyến phố có vỉa hè hẹp như phố Trưng Trắc (quận Hà Đông), người dân chỉ để được nửa xe ở trên hè, phần còn lại phải chìa ra đường. Những người đi ô-tô còn khổ sở hơn vì không có chỗ đậu xe. Anh Nguyễn Văn Anh, sống ở khu đô thị mới Trung Hòa - Nhân Chính than thở: “Trong khu đô thị này, tìm được chỗ gửi xe rất khó khăn. Tuy nhiên, ở khu vực trung tâm thành phố còn cam go hơn. Mỗi lần có việc tại khu vực trung tâm, tôi thường đi ta-xi”. Bác Hoàng Minh Quyết, nhà ở ngõ 35 Cát Linh cũng phản ánh: “Khắp khu vực phố Cát Linh, Tôn Đức Thắng, Nguyễn Thái Học, Văn Miếu không có nơi nào nhận trông ô-tô. Sau đó tôi tìm được chỗ gửi xe ở dưới gầm công trình đường sắt nội đô Cát Linh - Hà Đông, khu vực phố Hào Nam. Tuy nhiên, từ hôm thành phố ra quân lập lại trật tự vỉa hè, lòng đường, những bãi để xe tạm ở đây đã bị giải tỏa. Tôi đành phải đưa xe đi gửi tạm nhà họ hàng ở Mỹ Đình. Mỗi khi gia đình có việc cần dùng ô-tô, tôi phải đi hơn 10 km để lấy xe, rất bất tiện”.

Thiếu nghiêm trọng các điểm đỗ xe ô-tô, xe máy là một trong những nguyên nhân gây nên tình trạng chiếm dụng vỉa hè, lòng đường để đỗ phương tiện hiện nay. Theo số liệu từ Phòng Cảnh sát giao thông (Công an TP Hà Nội), trên địa bàn thành phố hiện có 5,1 triệu xe máy và 500 nghìn xe ô-tô, và các con số này sẽ còn tiếp tục tăng. Trong khi hiện chỉ có 178 điểm đỗ xe công cộng được cấp phép. Công suất các điểm đỗ xe chỉ đáp ứng được gần 10% nhu cầu của người dân. Ngoài ra, các điểm trông xe tại các trung tâm thương mại, hầm nhà cao tầng cũng mới đáp ứng được từ 3 đến 4% nhu cầu; hơn 80% lượng xe còn lại đỗ tự do, mà chủ yếu là đỗ trên lòng đường.

Năm 2012, thành phố đã ra quân sắp xếp lại trật tự vỉa hè, lòng đường trên 262 tuyến phố. Thời điểm đó, thành phố đã thu hồi các điểm trông giữ xe dưới lòng đường, trên hè, xử lý các điểm trông giữ xe trái phép. Những tuyến phố được phép để phương tiện cá nhân phải bảo đảm dành ít nhất 1,5 m chiều rộng hè cho người đi bộ. Theo tiêu chí này, trên địa bàn quận Hoàn Kiếm chỉ có 19 tuyến được để xe trên vỉa hè, 56 tuyến phố vì hè không đủ rộng, cho nên cấm để xe máy trên cả vỉa hè và lòng đường. Cuộc ra quân quyết liệt, nhưng chỉ sau một thời gian ngắn lại đâu vào đó, bởi nhu cầu sinh hoạt, buôn bán hằng ngày đòi hỏi phải có chỗ để phương tiện cho người dân. Quận Hoàn Kiếm đã rà soát những ngõ phố để bố trí nơi để phương tiện, nhưng vẫn không đủ đáp ứng nhu cầu.

Mới đây, ngày 13-3, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội giao chủ tịch UBND các cấp thành lập đoàn kiểm tra thường xuyên các điểm trông giữ phương tiện trên địa bàn và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm, giải tỏa các trường hợp lấn chiếm hành lang an toàn giao thông. Đối với các điểm trông giữ xe không phép, trái phép, phải kiên quyết giải tỏa ngay; đồng thời, thu hồi giấy phép trông giữ phương tiện đã cấp và không cấp lại đối với những điểm trông giữ xe đã được cấp phép, nhưng vi phạm. Việc các cơ quan chức năng “làm căng” trong xử lý các xe đỗ sai quy định, trong khi điểm trông giữ xe thì chưa đáp ứng nhu cầu, khiến các chủ phương tiện rất bức xúc. Nhiều chủ phương tiện phải đỗ tạm tại các tuyến phố nhỏ, đường nội bộ trong các khu tập thể, khu dân cư, ảnh hưởng trực tiếp đến việc đi lại của người dân trong khu vực, làm tăng nguy cơ xảy ra tai nạn giao thông, gây mất an ninh - trật tự. Mâu thuẫn giữa nhu cầu đỗ xe của người dân và sự bất cập về hạ tầng giao thông tĩnh thật sự là bài toán nan giải ở Hà Nội hiện nay.

Hài hòa giữa phát triển kinh tế và bảo đảm mỹ quan đô thị

Trước mắt, để giải quyết nhu cầu về chỗ đỗ xe cho người dân, thành phố giao cho các đơn vị trông giữ xe ô-tô dưới lòng đường, tính tiền theo giờ trên hai tuyến phố Lý Thường Kiệt, Trần Hưng Đạo, dự kiến bắt đầu từ ngày 1-5. Tại phố Dã Tượng, Nguyễn Gia Thiều tổ chức trông giữ xe dưới lòng đường theo ngày chẵn, ngày lẻ. Sắp tới sẽ tổ chức tại các tuyến phố khác có đủ điều kiện về hạ tầng. Tuy nhiên, đây chỉ là các giải pháp tình thế, bởi xe ô-tô đỗ ở lòng đường gây mất an toàn giao thông và ảnh hưởng không nhỏ đến việc kinh doanh, sinh hoạt của các hộ dân. Chủ tịch UBND quận Hoàn Kiếm Dương Đức Tuấn cho biết: Quận chủ động rà soát sắp xếp, quy hoạch các điểm giao thông tĩnh cho phù hợp với hiện trạng hạ tầng và nhu cầu thực tế. Về lâu dài, quận triển khai các dự án không gian ngầm làm điểm đỗ xe tại số 40 phố Thanh Hà và 17 phố Nguyễn Thiện Thuật, vườn hoa Bát Đàn và ngã tư Phùng Hưng, phố Hàng Khoai… Những quỹ đất sử dụng không hiệu quả, sai mục đích hay khu đất trống cũng sẽ được rà soát để đầu tư xây dựng điểm đỗ xe nhiều tầng… Mới đây, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Nguyễn Đức Chung chỉ đạo các đơn vị đẩy mạnh triển khai các dự án bãi đỗ xe lớn như: các bãi đỗ xe ngầm tại Nhà thi đấu Quần Ngựa, Công viên Thống Nhất, Quảng trường Cách mạng 19-8 và vườn hoa Cổ Tân, Công viên Nhân Chính... Trong đó, phấn đấu khởi công các bãi xe ngầm tại Nhà thi đấu Quần Ngựa và tại Công viên Nhân Chính ngay trong tháng 6 năm nay.

Một số chuyên gia đề xuất các giải pháp bảo đảm sự hài hòa giữa kinh tế vỉa hè và mỹ quan đô thị bằng phương thức quản lý hiệu quả. Phó Chủ tịch Tổng hội Xây dựng Việt Nam Phạm Sỹ Liêm đề xuất: Cần nhìn nhận đầy đủ chức năng của vỉa hè, việc lập lại trật tự không đơn thuần chỉ là vì tiêu chí gọn gàng. Cách sắp xếp vì thế phải phụ thuộc vào điều kiện cụ thể của từng tuyến phố trên cơ sở điều tra dư luận xã hội. Ở nhiều tuyến phố, vỉa hè cũng có thể cho thuê sử dụng vào mục đích kinh doanh, quan trọng là thuê vào giờ nào, nơi nào và giá thuê ra sao. Đồng quan điểm này, Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam Trần Ngọc Chính lưu ý: Sử dụng tuyến phố nào để cho người dân thuê làm dịch vụ thương mại, ẩm thực phải trên cơ sở phân loại kỹ lưỡng. Sau đó phải xem xét mối liên kết về giao thông giữa khu vực dự định cho thuê với giao thông chung quanh ra sao, có thuận tiện đỗ xe hay không. Người thuê phải chịu trách nhiệm duy trì hè phố ngăn nắp, mỹ quan. Đây chính là giải pháp hướng tới sự cân bằng giữa vấn đề kinh tế vỉa hè và mỹ quan đô thị, nó không chỉ phù hợp với giai đoạn quá độ trước mắt, khi diện tích dành cho giao thông tĩnh quá thiếu, hạ tầng chưa đáp ứng nhu cầu, mà có thể còn áp dụng lâu dài.

Như vậy, để duy trì trật tự vỉa hè, lòng đường, bên cạnh tăng cường vai trò, trách nhiệm quản lý của chính quyền địa phương, thì công tác quy hoạch, đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng phải đi trước một bước hoặc ít nhất phải theo kịp tốc độ phát triển, nhu cầu đời sống của nhân dân. Ngoài việc đầu tư cho hệ thống giao thông tĩnh, thành phố cần đẩy mạnh thực hiện các dự án phát triển giao thông công cộng. Khi tàu điện ngầm, tàu điện trên cao đi vào hoạt động, sẽ hạn chế người dân sử dụng phương tiện giao thông cá nhân, từ đó sẽ khắc phục các hệ lụy do sự bùng nổ về số lượng xe máy, ô-tô con gây ra như hiện nay.

(Còn nữa)

(*) Xem Báo Nhân Dân từ số ra ngày 21-3-2017.Những chuyển biến bước đầu