Đa dạng hóa thị trường xuất khẩu đang trở thành yêu cầu cấp thiết đối với ngành gỗ và nội thất Việt Nam hiện nay. Bên cạnh mở rộng địa bàn tiêu thụ, doanh nghiệp cần nâng cao năng lực thiết kế, xây dựng thương hiệu, bảo đảm nguồn gốc nguyên liệu hợp pháp và tăng cường kết nối, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Với khoảng 2,5 triệu ha rừng keo, Việt Nam đang sở hữu nguồn nguyên liệu quan trọng cho ngành gỗ, gắn với sinh kế của khoảng 1,5 triệu hộ gia đình. Tuy nhiên, phần lớn gỗ rừng trồng vẫn được sử dụng để sản xuất dăm gỗ và viên gỗ nén. 

Trong bối cảnh xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ tiếp tục tăng trưởng, phát triển thị trường nội địa được xác định là hướng đi cần thiết nhằm mở rộng đầu ra, nâng cao giá trị sản phẩm và thúc đẩy ngành gỗ Việt Nam phát triển bền vững.

Ngày 2/10, tại Thành phố Hồ Chí Minh, Hội Mỹ nghệ và Chế biến gỗ Thành phố Hồ Chí Minh (HAWA) phối hợp Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam cùng các đơn vị liên quan tổ chức hội thảo với chủ đề “Xây dựng thị trường gỗ nội địa hợp pháp, chất lượng và bền vững”.

Ngành gỗ Việt Nam ghi nhận nhiều dấu hiệu tăng trưởng tích cực, song doanh nghiệp trong ngành đồng thời chịu sức ép ngày càng lớn về vận hành như kiểm soát chi phí, quản lý nguyên vật liệu, truy xuất nguồn gốc và đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế.

Thị trường gỗ và nội thất trong nước được đánh giá còn nhiều dư địa phát triển nhưng chưa được khai thác tương xứng. Các chuyên gia cho rằng cần hoàn thiện "hạ tầng thị trường", xây dựng hệ sinh thái tiêu dùng minh bạch để đưa thị trường nội địa trở thành động lực tăng trưởng bền vững của ngành gỗ.

Những năm qua, ngành gỗ đã có những bước phát triển mạnh mẽ, kim ngạch xuất khẩu liên tục tăng, năm 2025 đạt 17,2 tỷ USD.

Trong bối cảnh các thị trường xuất khẩu ngày càng siết chặt yêu cầu về nguồn gốc hợp pháp, truy xuất xuất xứ và phát triển xanh, bài toán nguyên liệu không còn đơn thuần là bảo đảm nguồn cung mà đã trở thành yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh và khả năng tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu của ngành gỗ Việt Nam.

Dù đứng trong nhóm các quốc gia xuất khẩu gỗ hàng đầu thế giới, ngành gỗ Việt Nam lâu nay vẫn thiếu một nhãn hiệu chứng nhận mang tầm quốc gia. Sự ra đời của nhãn hiệu chứng nhận “Gỗ Việt Nam/Vietnam Wood” được kỳ vọng tạo bước đột phá về nhận diện, giá trị và uy tín trên thị trường quốc tế.

Mục tiêu năm 2025, kim ngạch xuất khẩu gỗ của Việt Nam đạt 18 tỷ USD. Đây là nhiệm vụ không đơn giản, nhất là trong bối cảnh xu thế bảo hộ thương mại tại nhiều thị trường ngày càng tăng, các vụ kiện phòng vệ thương mại phức tạp hơn. Ngành gỗ cần có sự chủ động để kịp thời ứng phó với biến động thương mại thế giới.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, nếu Hoa Kỳ áp thuế đối ứng đối với Việt Nam có thể ngay lập tức khiến các đơn hàng sụt giảm. Mức thuế cao sẽ khiến các sản phẩm gỗ từ Việt Nam mất lợi thế cạnh tranh, khách hàng sẽ tìm nguồn cung ứng từ các quốc gia bị áp mức thuế thấp hơn. Về lâu dài điều này sẽ khiến thị trường xuất khẩu gỗ của Việt Nam bị thu hẹp, giá trị mang về từ xuất khẩu lâm sản có nguy cơ sụt giảm đáng kể.

Với nguồn nguyên liệu dồi dào và lực lượng lao động lành nghề, ngành gỗ Bình Định đang trên đà phát triển mạnh mẽ. Tại đây, nhiều doanh nghiệp lớn, uy tín hoạt động trong lĩnh vực này liên tục cho ra đời những sản phẩm độc đáo, chất lượng cao, đóng góp tích cực vào sự phát triển của ngành.

Từ ngày 9-12/3, tại Quảng trường Nguyễn Tất Thành, thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định sẽ diễn ra Hội chợ quốc tế hàng phong cách ngoài trời 2024 (Q-Fair). Bắt đầu từ năm này, sự kiện mới lạ và độc đáo này sẽ được tổ chức vào tháng 3 thường niên.

Kim ngạch xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ năm 2023 chỉ đạt 14,07 tỷ USD, không đạt chỉ tiêu đề ra. Đây là năm đánh dấu sự gián đoạn trong mạch tăng trưởng liên tục luôn đạt ở mức hai con số mà ngành xuất khẩu gỗ đã duy trì nhiều năm trước đó. Đây cũng là dấu hiệu khó khăn trong giai đoạn tiếp theo, đòi hỏi ngành gỗ phải nỗ lực để vượt qua, lấy lại đà tăng trưởng…

Theo báo cáo của Hiệp hội gỗ và lâm sản Việt Nam (VIFOREST), giá trị xuất khẩu lâm sản từ đầu năm đến nay đã giảm hơn 28% so cùng kỳ năm 2022, trong đó, kim ngạch xuất khẩu những sản phẩm chủ lực của của khối doanh nghiệp Việt Nam và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) đều giảm.

Do ảnh hưởng của tình hình kinh tế thế giới, cũng như một số ngành hàng khác, ngành sản xuất, chế biến gỗ xuất khẩu sụt giảm mạnh. Hiệp hội ngành gỗ đang nỗ lực cùng với các cơ quan quản lý Nhà nước tìm biện pháp tháo gỡ khó khăn, nhằm hỗ trợ các doanh nghiệp vượt qua thách thức...

Kể từ đầu quý đến nay, hoạt động xuất khẩu của ngành gỗ bắt đầu có dấu hiệu chậm lại, thậm chí nhiều doanh nghiệp không có đơn hàng mới, phải cắt giảm giờ làm việc và lao động.

Kim ngạch xuất khẩu các mặt hàng gỗ sang Trung Quốc có dấu hiệu sụt giảm, trong khi nhập khẩu các mặt hàng này từ Trung Quốc đang tăng rất mạnh, báo hiệu khả năng ngành gỗ sẽ không còn được vị thế xuất siêu sang thị trường này trong những năm tới.

Đã gần 1 tháng sau khi các tỉnh, thành phố trở lại nhịp sống thường nhật, các hoạt động kinh doanh, sản xuất dần đi vào ổn định. Đây cũng là lúc các doanh nghiệp trong ngành gỗ tái sản xuất để kịp đáp ứng những đơn hàng mùa cao điểm xuất khẩu cuối năm.