Sở hữu trí tuệ Việt Nam

Báo Nhân Dân xin trân trọng giới thiệu Playboook về sở hữu trí tuệ tại Việt Nam với những nội dung cập nhật mới nhất về khuôn khổ pháp lý và điều ước quốc tế, tình hình xử lý xâm phạm bản quyền, đào tạo-nâng cao nhận thức, hoạt động hợp tác quốc tế, cũng như số liệu chi tiết về đơn đăng ký và văn bằng bảo hộ.

Sở hữu trí tuệ là quyền đối với những gì con người tạo ra bằng trí óc – như một bài hát, một logo hay một giải pháp kỹ thuật. Nhưng ở tầng sâu hơn, nếu trước đây tài sản hữu hình quyết định sức mạnh kinh tế, thì ngày nay, tài sản trí tuệ mới là yếu tố cốt lõi. 

Dù hệ thống pháp luật ngày càng hoàn thiện, thói quen sử dụng nội dung miễn phí và chưa phân biệt rõ giữa hợp pháp-vi phạm vẫn khiến vấn đề bản quyền trở nên phức tạp. Tuy nhiên, những tín hiệu thay đổi tích cực từ người dùng, đặc biệt là giới trẻ, đang mở ra kỳ vọng về một môi trường số lành mạnh hơn.

Trong bối cảnh tranh chấp sở hữu trí tuệ ngày càng gia tăng và phức tạp, việc thành lập Tòa chuyên trách được kỳ vọng nâng cao chất lượng xét xử, bảo vệ quyền sáng tạo và môi trường đầu tư. 

Hệ thống sở hữu trí tuệ tại Việt Nam đang ghi nhận nhiều bước tiến quan trọng. Tuy nhiên, trước sức ép hội nhập và làn sóng vi phạm ngày càng tinh vi, đặc biệt trên môi trường số, bài toán bảo vệ và khai thác hiệu quả tài sản trí tuệ vẫn đặt ra không ít thách thức đối với doanh nghiệp và cơ quan quản lý.

Dù doanh nghiệp đổ hàng triệu USD vào nội dung số, tình trạng xâm phạm bản quyền tại Việt Nam vẫn diễn ra tràn lan, công khai và ngày càng tinh vi. Từ thói quen dùng miễn phí, kẽ hở pháp lý đến cuộc rượt đuổi công nghệ, thị trường đang tồn tại một nghịch lý: càng phát triển, bản quyền càng dễ bị “bào mòn”.

Kết luận 51-KL/TW của Bộ Chính trị về đẩy mạnh công tác sở hữu trí tuệ phục vụ phát triển kinh tế-xã hội trong tình hình mới đánh dấu bước chuyển quan trọng trong tư duy chính sách, đưa sở hữu trí tuệ từ công cụ bảo hộ quyền thành nguồn lực phát triển quốc gia, gắn với yêu cầu hoàn thiện thể chế và tổ chức thực thi đồng bộ.

Sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ đang khiến ngành điện ảnh toàn cầu phải thay đổi toàn diện. Điện ảnh Việt Nam cũng không nằm ngoài xu hướng này khi đứng trước cơ hội lớn lẫn thách thức trong việc xây dựng hệ sinh thái chuyên nghiệp, hiện đại và bảo vệ tài sản trí tuệ bền vững trong thời kỳ hội nhập.

Vừa qua, Đảng, Chính phủ và các bộ, ngành, địa phương liên tiếp ban hành nhiều chủ trương, giải pháp nhằm tăng cường bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, đấu tranh với hàng giả, hàng nhái và xây dựng môi trường cạnh tranh lành mạnh.

Theo thông tin từ Cục Bản quyền tác giả, Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú thay mặt Bộ Chính trị, vừa ký ban hành Kết luận của Bộ Chính trị về đẩy mạnh công tác sở hữu trí tuệ phục vụ phát triển kinh tế-xã hội trong tình hình mới (Kết luận số 51-KL/TW, ngày 17/6/2026).

Trong tiến trình cải cách tư pháp và hội nhập quốc tế, việc xây dựng cơ chế xét xử chuyên sâu đối với các tranh chấp, vi phạm về sở hữu trí tuệ là yêu cầu tất yếu. Tuy nhiên, khi công nghệ phát triển, sự xuất hiện vô vàn hình thức xâm phạm sở hữu trí tuệ đã đặt ra không ít khó khăn đối với công tác xét xử.

Gỡ bỏ hàng nghìn sản phẩm xâm phạm và xóa sổ khoảng 2.000 tài khoản vi phạm là kết quả bước đầu trong chiến dịch siết chặt quản lý, chống hàng giả trực tuyến vừa được Việt Nam và Nhật Bản thống nhất đẩy mạnh.

Sau hơn 1 tháng triển khai Công điện số 38/CĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, công tác thực thi quyền sở hữu trí tuệ trên phạm vi cả nước đã có những chuyển biến tích cực.

Thay mặt Bộ Chính trị, đồng chí Trần Cẩm Tú, Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư ký ban hành Kết luận số 51-KL/TW, ngày 17/6/2026 của Bộ Chính trị về đẩy mạnh công tác sở hữu trí tuệ phục vụ phát triển kinh tế-xã hội trong tình hình mới (Kết luận số 51-KL/TW).

Chiều 11/6, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Vĩnh Long tổ chức hội thảo với chủ đề: “Sở hữu trí tuệ đồng hành cùng nhà nông và doanh nghiệp”. Đây là một trong những hoạt động trọng tâm nhằm cụ thể hóa chủ trương của Ủy ban nhân dân tỉnh trong việc hưởng ứng Ngày Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Việt Nam.

Ngày 11/6, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Phú Thọ đã ra Quyết định khởi tố vụ án hình sự về tội “Xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan” theo Điều 225 Bộ luật Hình sự, đồng thời tổ chức khám xét khẩn cấp 5 địa điểm tại Phú Thọ và Hà Nội liên quan đến hoạt động cung cấp máy tính, cài đặt phần mềm.

Ngày 10/6, Cơ quan Cảnh sát điều tra, Công an tỉnh Thanh Hóa đã khởi tố 2 vụ án, khởi tố 15 bị can về tội "Buôn lậu" và "Xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp".

Việt Nam đang bước vào giai đoạn thực thi các chính sách chiến lược mới về đổi mới sáng tạo, áp lực bảo hộ tài sản trí tuệ đang ngày càng lớn trước làn sóng công nghệ và các tiêu chuẩn khắt khe từ thị trường quốc tế.

Công an tỉnh Thanh Hóa vừa khởi tố bị can Nguyễn Sĩ Phương, Giám đốc Công ty trách nhiệm hữu hạn Thương mại Dịch vụ Phương Tùng Ly, để điều tra về hành vi sản xuất, buôn bán thực phẩm giả với số lượng lớn đưa ra thị trường tiêu thụ.

Thông tư số 06/2026/TT-BTC được kỳ vọng tạo cơ sở pháp lý rõ ràng hơn cho hoạt động thực thi quyền sở hữu trí tuệ tại biên giới. Các quy định mới đã làm rõ thẩm quyền chủ động của cơ quan hải quan trong kiểm tra, giám sát và tạm dừng làm thủ tục hải quan đối với hàng hóa có dấu hiệu vi phạm.

Sau hơn 3 tuần triển khai Công điện số 38/CĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về tập trung chỉ đạo thực hiện quyết liệt các giải pháp đấu tranh, ngăn chặn, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, các lực lượng chức năng trên cả nước đã phát hiện, xử lý 1.438 vụ việc vi phạm.

Sau gần một tháng triển khai cao điểm theo Công điện số 38 của Thủ tướng Chính phủ, lực lượng quản lý thị trường cả nước đã kiểm tra 4.701 vụ việc, xử lý 3.730 vụ vi phạm, chuyển cơ quan điều tra 37 vụ có dấu hiệu tội phạm. Riêng lĩnh vực sở hữu trí tuệ ghi nhận 1.520 vụ vi phạm bị xử lý, tăng 370,6% so cùng kỳ năm trước.

Về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực sở hữu công nghiệp, Nghị định mới của Chính phủ bổ sung biện pháp "ngăn chặn truy cập tên miền xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp" ngoài các biện pháp như "buộc trả lại" hoặc "thu hồi".

Ngày 30/5, tại Hà Nội, Tạp chí Kinh tế-Tài chính và Cục Hải quan phối hợp tổ chức tọa đàm Bước chuyển quan trọng trong thực thi quyền sở hữu trí tuệ tại biên giới.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam Phạm Thu Hằng nêu rõ, tăng cường bảo hộ và thực thi quyền sở hữu trí tuệ là chủ trương nhất quán của Việt Nam nhằm xây dựng môi trường đầu tư, kinh doanh minh bạch, lành mạnh, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và thực hiện đầy đủ các cam kết quốc tế.

Ngày 28/5, tại trụ sở 71 Hàng Trống, Hà Nội, Báo Nhân Dân tổ chức buổi tọa đàm "Bản quyền âm nhạc trên nền tảng số", tìm hiểu về thực tế bản quyền âm nhạc ở Việt Nam hiện nay, với sự tham gia của Nhạc sĩ Giáng Son (nhà sản xuất, sáng tác âm nhạc), Luật sư Trần Tám (IPCom) và ông Tào Minh Hùng (Giám đốc IFPI).

Từ những tranh chấp của các cá nhân nghệ sĩ với các công ty truyền thông, các đơn vị phát hành, một mạng lưới phức tạp gồm quyền tác giả, quyền liên quan và các quy trình khiếu nại, đối soát trên những nền tảng công nghệ xuyên biên giới dần được làm rõ.

Những năm qua, công tác đấu tranh, ngăn chặn, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ đã có nhiều chuyển biến tích cực.

Lực lượng Hải quan Bắc Ninh vừa tạm giữ lô hàng nhập khẩu gồm 264 ổ cứng mang nhãn hiệu Seagate, trị giá khai báo hơn 3,5 tỷ đồng, do có dấu hiệu xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Kết quả xác minh ban đầu cho thấy các sản phẩm này không được sản xuất hoặc cho phép bởi Seagate Technology LLC.

Triển khai cao điểm chống buôn lậu, hàng giả và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ theo chỉ đạo của Chính phủ, lực lượng hải quan liên tiếp phát hiện, bắt giữ 17.521 sản phẩm có dấu hiệu giả mạo nhãn hiệu tại các cửa khẩu Lao Bảo và Cha Lo trong tháng 5/2026.