Sở hữu trí tuệ Việt Nam

Báo Nhân Dân xin trân trọng giới thiệu Playboook về sở hữu trí tuệ tại Việt Nam với những nội dung cập nhật mới nhất về khuôn khổ pháp lý và điều ước quốc tế, tình hình xử lý xâm phạm bản quyền, đào tạo-nâng cao nhận thức, hoạt động hợp tác quốc tế, cũng như số liệu chi tiết về đơn đăng ký và văn bằng bảo hộ.

Sở hữu trí tuệ là quyền đối với những gì con người tạo ra bằng trí óc – như một bài hát, một logo hay một giải pháp kỹ thuật. Nhưng ở tầng sâu hơn, nếu trước đây tài sản hữu hình quyết định sức mạnh kinh tế, thì ngày nay, tài sản trí tuệ mới là yếu tố cốt lõi. 

Dù hệ thống pháp luật ngày càng hoàn thiện, thói quen sử dụng nội dung miễn phí và chưa phân biệt rõ giữa hợp pháp-vi phạm vẫn khiến vấn đề bản quyền trở nên phức tạp. Tuy nhiên, những tín hiệu thay đổi tích cực từ người dùng, đặc biệt là giới trẻ, đang mở ra kỳ vọng về một môi trường số lành mạnh hơn.

Trong bối cảnh tranh chấp sở hữu trí tuệ ngày càng gia tăng và phức tạp, việc thành lập Tòa chuyên trách được kỳ vọng nâng cao chất lượng xét xử, bảo vệ quyền sáng tạo và môi trường đầu tư. 

Hệ thống sở hữu trí tuệ tại Việt Nam đang ghi nhận nhiều bước tiến quan trọng. Tuy nhiên, trước sức ép hội nhập và làn sóng vi phạm ngày càng tinh vi, đặc biệt trên môi trường số, bài toán bảo vệ và khai thác hiệu quả tài sản trí tuệ vẫn đặt ra không ít thách thức đối với doanh nghiệp và cơ quan quản lý.

Dù doanh nghiệp đổ hàng triệu USD vào nội dung số, tình trạng xâm phạm bản quyền tại Việt Nam vẫn diễn ra tràn lan, công khai và ngày càng tinh vi. Từ thói quen dùng miễn phí, kẽ hở pháp lý đến cuộc rượt đuổi công nghệ, thị trường đang tồn tại một nghịch lý: càng phát triển, bản quyền càng dễ bị “bào mòn”.

Sự dịch chuyển mang tính lịch sử của các sản phẩm văn hóa, nghệ thuật lên môi trường mạng không chỉ mở ra cơ hội kinh tế khổng lồ mà còn đặt hệ thống bảo hộ sở hữu trí tuệ truyền thống trước những thách thức chưa từng có.

Không gian mạng phát triển mạnh mẽ, kéo theo sự chuyển biến nhanh chóng tài sản trí tuệ thành một nguồn lực kinh tế quan trọng. Hội thảo “Bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ trên môi trường số khơi thông điểm nghẽn, phát triển văn hóa số” do Báo Nhân Dân tổ chức sẽ góp phần tìm kiếm các giải pháp giải quyết "điểm nghẽn" còn tồn tại.

Ngày 27/8, Báo Nhân Dân tổ chức hội thảo “Bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ trên môi trường số khơi thông điểm nghẽn, phát triển văn hóa số” với sự tham gia của đông đảo đại biểu và chuyên gia, nhằm tìm kiếm một cơ chế quản trị toàn diện, đưa sở hữu trí tuệ thực sự trở thành động lực phát triển bền vững của nền văn hóa số nước nhà.

Ngày 30/7, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh An Giang cho biết liên quan vụ án “Xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp” xảy ra tại đặc khu Phú Quốc tháng 6/2026, đối tượng Phạm Thị Kim Xuyến (sinh năm 1997, ngụ phường Thanh Khê, thành phố Đà Nẵng) đã đến Cơ quan Cảnh sát điều tra đầu thú, thành khẩn khai nhận hành vi phạm tội.

Chiều 30/7, tại Hà Nội, Cục Bản quyền tác giả, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp Cục Bản quyền tác giả Nhật Bản tổ chức Hội thảo về thực thi bản quyền trên môi trường số, quy tụ đại diện các cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức thực thi quyền tác giả, doanh nghiệp và chuyên gia hai nước.

Ngày 22/7, Công an tỉnh Thanh Hóa cho biết: Văn phòng Cơ quan Cảnh sát điều tra phối hợp cùng các phòng nghiệp vụ vừa triệt xóa các đường dây chuyên sản xuất, mua bán các sản phẩm nước hoa giả các thương hiệu nổi tiếng thế giới (như: Chanel, Gucci, Dior...) được bảo hộ tại Việt Nam.

Kết luận 51-KL/TW của Bộ Chính trị về đẩy mạnh công tác sở hữu trí tuệ phục vụ phát triển kinh tế-xã hội trong tình hình mới đánh dấu bước chuyển quan trọng trong tư duy chính sách, đưa sở hữu trí tuệ từ công cụ bảo hộ quyền thành nguồn lực phát triển quốc gia, gắn với yêu cầu hoàn thiện thể chế và tổ chức thực thi đồng bộ.

Sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ đang khiến ngành điện ảnh toàn cầu phải thay đổi toàn diện. Điện ảnh Việt Nam cũng không nằm ngoài xu hướng này khi đứng trước cơ hội lớn lẫn thách thức trong việc xây dựng hệ sinh thái chuyên nghiệp, hiện đại và bảo vệ tài sản trí tuệ bền vững trong thời kỳ hội nhập.

Vừa qua, Đảng, Chính phủ và các bộ, ngành, địa phương liên tiếp ban hành nhiều chủ trương, giải pháp nhằm tăng cường bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, đấu tranh với hàng giả, hàng nhái và xây dựng môi trường cạnh tranh lành mạnh.

Theo thông tin từ Cục Bản quyền tác giả, Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú thay mặt Bộ Chính trị, vừa ký ban hành Kết luận của Bộ Chính trị về đẩy mạnh công tác sở hữu trí tuệ phục vụ phát triển kinh tế-xã hội trong tình hình mới (Kết luận số 51-KL/TW, ngày 17/6/2026).

Trong tiến trình cải cách tư pháp và hội nhập quốc tế, việc xây dựng cơ chế xét xử chuyên sâu đối với các tranh chấp, vi phạm về sở hữu trí tuệ là yêu cầu tất yếu. Tuy nhiên, khi công nghệ phát triển, sự xuất hiện vô vàn hình thức xâm phạm sở hữu trí tuệ đã đặt ra không ít khó khăn đối với công tác xét xử.

Gỡ bỏ hàng nghìn sản phẩm xâm phạm và xóa sổ khoảng 2.000 tài khoản vi phạm là kết quả bước đầu trong chiến dịch siết chặt quản lý, chống hàng giả trực tuyến vừa được Việt Nam và Nhật Bản thống nhất đẩy mạnh.

Sau hơn 1 tháng triển khai Công điện số 38/CĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, công tác thực thi quyền sở hữu trí tuệ trên phạm vi cả nước đã có những chuyển biến tích cực.

Thay mặt Bộ Chính trị, đồng chí Trần Cẩm Tú, Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư ký ban hành Kết luận số 51-KL/TW, ngày 17/6/2026 của Bộ Chính trị về đẩy mạnh công tác sở hữu trí tuệ phục vụ phát triển kinh tế-xã hội trong tình hình mới (Kết luận số 51-KL/TW).

Chiều 11/6, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Vĩnh Long tổ chức hội thảo với chủ đề: “Sở hữu trí tuệ đồng hành cùng nhà nông và doanh nghiệp”. Đây là một trong những hoạt động trọng tâm nhằm cụ thể hóa chủ trương của Ủy ban nhân dân tỉnh trong việc hưởng ứng Ngày Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Việt Nam.

Ngày 11/6, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Phú Thọ đã ra Quyết định khởi tố vụ án hình sự về tội “Xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan” theo Điều 225 Bộ luật Hình sự, đồng thời tổ chức khám xét khẩn cấp 5 địa điểm tại Phú Thọ và Hà Nội liên quan đến hoạt động cung cấp máy tính, cài đặt phần mềm.

Ngày 10/6, Cơ quan Cảnh sát điều tra, Công an tỉnh Thanh Hóa đã khởi tố 2 vụ án, khởi tố 15 bị can về tội "Buôn lậu" và "Xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp".

Việt Nam đang bước vào giai đoạn thực thi các chính sách chiến lược mới về đổi mới sáng tạo, áp lực bảo hộ tài sản trí tuệ đang ngày càng lớn trước làn sóng công nghệ và các tiêu chuẩn khắt khe từ thị trường quốc tế.

Công an tỉnh Thanh Hóa vừa khởi tố bị can Nguyễn Sĩ Phương, Giám đốc Công ty trách nhiệm hữu hạn Thương mại Dịch vụ Phương Tùng Ly, để điều tra về hành vi sản xuất, buôn bán thực phẩm giả với số lượng lớn đưa ra thị trường tiêu thụ.

Thông tư số 06/2026/TT-BTC được kỳ vọng tạo cơ sở pháp lý rõ ràng hơn cho hoạt động thực thi quyền sở hữu trí tuệ tại biên giới. Các quy định mới đã làm rõ thẩm quyền chủ động của cơ quan hải quan trong kiểm tra, giám sát và tạm dừng làm thủ tục hải quan đối với hàng hóa có dấu hiệu vi phạm.

Sau hơn 3 tuần triển khai Công điện số 38/CĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về tập trung chỉ đạo thực hiện quyết liệt các giải pháp đấu tranh, ngăn chặn, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, các lực lượng chức năng trên cả nước đã phát hiện, xử lý 1.438 vụ việc vi phạm.

Sau gần một tháng triển khai cao điểm theo Công điện số 38 của Thủ tướng Chính phủ, lực lượng quản lý thị trường cả nước đã kiểm tra 4.701 vụ việc, xử lý 3.730 vụ vi phạm, chuyển cơ quan điều tra 37 vụ có dấu hiệu tội phạm. Riêng lĩnh vực sở hữu trí tuệ ghi nhận 1.520 vụ vi phạm bị xử lý, tăng 370,6% so cùng kỳ năm trước.

Về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực sở hữu công nghiệp, Nghị định mới của Chính phủ bổ sung biện pháp "ngăn chặn truy cập tên miền xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp" ngoài các biện pháp như "buộc trả lại" hoặc "thu hồi".

Ngày 30/5, tại Hà Nội, Tạp chí Kinh tế-Tài chính và Cục Hải quan phối hợp tổ chức tọa đàm Bước chuyển quan trọng trong thực thi quyền sở hữu trí tuệ tại biên giới.