Sở hữu trí tuệ Việt Nam

Sự dịch chuyển mang tính lịch sử của các sản phẩm văn hóa, nghệ thuật lên môi trường mạng không chỉ mở ra cơ hội kinh tế khổng lồ mà còn đặt hệ thống bảo hộ sở hữu trí tuệ truyền thống trước những thách thức chưa từng có.

Theo thông tin từ Cục Bản quyền tác giả, Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú thay mặt Bộ Chính trị, vừa ký ban hành Kết luận của Bộ Chính trị về đẩy mạnh công tác sở hữu trí tuệ phục vụ phát triển kinh tế-xã hội trong tình hình mới (Kết luận số 51-KL/TW, ngày 17/6/2026).

Trong kỷ nguyên số, khi nội dung số được lan tỏa chỉ trong vài giây, câu chuyện về bản quyền từ âm nhạc đến điện ảnh, từ xuất bản đến phát hành, mỹ thuật đến kiến trúc, rồi từ thể thao đến hình ảnh trên các không gian khác nhau đang trở thành một đề tài nóng hơn bao giờ hết.

Báo Nhân Dân xin trân trọng giới thiệu Playboook về sở hữu trí tuệ tại Việt Nam với những nội dung cập nhật mới nhất về khuôn khổ pháp lý và điều ước quốc tế, tình hình xử lý xâm phạm bản quyền, đào tạo-nâng cao nhận thức, hoạt động hợp tác quốc tế, cũng như số liệu chi tiết về đơn đăng ký và văn bằng bảo hộ.

Dù hệ thống pháp luật ngày càng hoàn thiện, thói quen sử dụng nội dung miễn phí và chưa phân biệt rõ giữa hợp pháp-vi phạm vẫn khiến vấn đề bản quyền trở nên phức tạp. Tuy nhiên, những tín hiệu thay đổi tích cực từ người dùng, đặc biệt là giới trẻ, đang mở ra kỳ vọng về một môi trường số lành mạnh hơn.

Trong bối cảnh tranh chấp sở hữu trí tuệ ngày càng gia tăng và phức tạp, việc thành lập Tòa chuyên trách được kỳ vọng nâng cao chất lượng xét xử, bảo vệ quyền sáng tạo và môi trường đầu tư. 

Thuộc nhóm các nền kinh tế thu nhập trung bình thăng hạng đổi mới sáng tạo nhanh nhất từ năm 2013, Việt Nam ghi nhận những chuyển biến tích cực về kết quả đầu ra. Theo Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân, bước tiến tiếp theo cần sự đầu tư mạnh mẽ hơn của doanh nghiệp, cùng nền tảng nhân lực và nghiên cứu được củng cố.

Cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn yêu cầu nâng cao trách nhiệm của doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trung gian và chủ quản nền tảng số trong bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ trên không gian mạng.

Trong quá trình xây dựng Dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa, một trong những yêu cầu có ý nghĩa quyết định là tạo dựng môi trường bản quyền minh bạch, hiệu quả, đủ sức bảo vệ giá trị sáng tạo, thúc đẩy tài sản trí tuệ thành nguồn lực phát triển.

Ngày 27/8, tại trụ sở 71 Hàng Trống, Hà Nội, Báo Nhân Dân tổ chức Hội thảo “Bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ trên môi trường số - Khơi thông điểm nghẽn, phát triển văn hóa số”, với sự tham dự của đại diện cơ quan quản lý nhà nước, đại biểu Quốc hội, chuyên gia pháp lý, doanh nghiệp công nghệ và các cơ quan báo chí.

Không gian mạng phát triển mạnh mẽ, kéo theo sự chuyển biến nhanh chóng tài sản trí tuệ thành một nguồn lực kinh tế quan trọng. Hội thảo “Bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ trên môi trường số khơi thông điểm nghẽn, phát triển văn hóa số” do Báo Nhân Dân tổ chức sẽ góp phần tìm kiếm các giải pháp giải quyết "điểm nghẽn" còn tồn tại.

Ngày 27/8, Báo Nhân Dân tổ chức hội thảo “Bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ trên môi trường số khơi thông điểm nghẽn, phát triển văn hóa số” với sự tham gia của đông đảo đại biểu và chuyên gia, nhằm tìm kiếm một cơ chế quản trị toàn diện, đưa sở hữu trí tuệ thực sự trở thành động lực phát triển bền vững của nền văn hóa số nước nhà.

Khi bản quyền được xác định rõ, dữ liệu minh bạch và cơ chế bảo vệ đủ hiệu quả, mỗi sáng tạo văn hóa nghệ thuật mới thật sự có cơ hội trở thành một tài sản giá trị để có thể được đầu tư, mở rộng sang những thị trường, mô hình kinh doanh mới và là nguồn lực trở lại nuôi những sáng tạo mới.

Thủ tướng Chính phủ vừa ban hành Quyết định số 1624/QĐTTg sửa đổi, bổ sung một số điều của Quyết định số 1068/ QĐ-TTg ngày 22/8/2019 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chiến lược sở hữu trí tuệ đến năm 2030.

Tiềm năng văn hóa phong phú, đội ngũ sáng tạo ngày càng đông đảo, song điều đó không đồng nghĩa với việc nguồn "tài nguyên" được bảo vệ, khai thác tương xứng. Bản quyền tại Việt Nam cần được quan tâm, sâu sát hơn nữa khi xây dựng Dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa.

Sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ và trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra cơ hội chưa từng có để một sản phẩm sáng tạo có thể được phổ biến tới hàng triệu người chỉ trong thời gian rất ngắn, song cũng kéo theo nhiều thách thức đối với công tác bảo hộ quyền tác giả.

Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Bắc Ninh (Phòng Cảnh sát kinh tế) cho biết, đơn vị đã ra quyết định khởi tố vụ án hình sự và khởi tố 3 bị can về tội “Xâm phạm quyền tác giả” xảy ra tại phường Ninh Xá, tỉnh Bắc Ninh.

Qua kiểm tra lô hàng quá cảnh trên tuyến Hữu Nghị (Lạng Sơn)-Cầu Treo (Hà Tĩnh), lực lượng hải quan phát hiện nhiều mặt hàng không khai báo, khai báo không phù hợp; trong đó có 800.000 chiếc bật lửa cùng hàng trăm sản phẩm gắn các nhãn hiệu TAIYO, CROCS, FORD có dấu hiệu nghi ngờ xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch vừa ban hành Kế hoạch Triển khai thi hành Nghị định số 341/2025/NĐ-CP ngày 26/12/2025 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quyền tác giả, quyền liên quan.

Đại biểu Quốc hội Tạ Đình Thi (Đoàn thành phố Hà Nội) đề nghị dự thảo Luật cần rà soát kỹ lưỡng, bổ sung các chế tài đủ mạnh, đủ sức răn đe đối với các hành vi xâm phạm bản quyền, đặc biệt là việc sử dụng trí tuệ nhân tạo để sao chép, tạo ra các sản phẩm vi phạm.

Các đối tượng đã lợi dụng công nghệ thông tin, môi trường mạng và các nền tảng số để khai thác trái phép các tác phẩm điện ảnh, âm nhạc đang được bảo hộ tại Việt Nam nhằm thu lợi bất chính, gây thiệt hại đặc biệt lớn cho các chủ thể quyền trong và ngoài nước.

Sáu tháng đầu năm 2026, các lực lượng chức năng Hà Nội phát hiện, xử lý 1.610 vụ hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Hàng vi phạm không còn nhỏ lẻ mà tổ chức theo chuỗi, len lỏi vào cả những nhóm thực phẩm tiêu dùng hằng ngày, đòi hỏi các ngành chức năng đấu tranh, ngăn chặn thường xuyên, liên tục.

Ngày 30/7, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh An Giang cho biết liên quan vụ án “Xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp” xảy ra tại đặc khu Phú Quốc tháng 6/2026, đối tượng Phạm Thị Kim Xuyến (sinh năm 1997, ngụ phường Thanh Khê, thành phố Đà Nẵng) đã đến Cơ quan Cảnh sát điều tra đầu thú, thành khẩn khai nhận hành vi phạm tội.

Chiều 30/7, tại Hà Nội, Cục Bản quyền tác giả, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp Cục Bản quyền tác giả Nhật Bản tổ chức Hội thảo về thực thi bản quyền trên môi trường số, quy tụ đại diện các cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức thực thi quyền tác giả, doanh nghiệp và chuyên gia hai nước.

Từ ngày 1/7/2026, biểu mức tiền sử dụng quyền tác giả, quyền liên quan trong lĩnh vực âm nhạc áp dụng đối với quán cà phê, nhà hàng, khách sạn và cơ sở kinh doanh dịch vụ được điều chỉnh.

Vừa qua, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã chỉ rõ một trong bốn khoảng trống lớn sau thời gian thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW đó là “sức hấp dẫn và năng lực lan tỏa của các giá trị văn hóa tích cực trong môi trường số chưa theo kịp tốc độ phát triển của các nền tảng và nội dung số”.

Ngày 22/7, Công an tỉnh Thanh Hóa cho biết: Văn phòng Cơ quan Cảnh sát điều tra phối hợp cùng các phòng nghiệp vụ vừa triệt xóa các đường dây chuyên sản xuất, mua bán các sản phẩm nước hoa giả các thương hiệu nổi tiếng thế giới (như: Chanel, Gucci, Dior...) được bảo hộ tại Việt Nam.

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 287/2026/NĐ-CP quy định về tiền bản quyền trong các lĩnh vực điện ảnh, mỹ thuật, nhiếp ảnh, nghệ thuật biểu diễn, báo chí và xuất bản.

Theo Kết luận số 51-KL/TW ngày 17/6/2026 của Bộ Chính trị, quyền sở hữu trí tuệ được định vị là một nguồn lực quan trọng của quốc gia, tạo nền tảng thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển kinh tế-xã hội bền vững.

Công tác chống xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ hiện nay không còn đơn thuần chỉ bảo vệ một nhãn hiệu mà là câu chuyện bảo vệ năng lực cạnh tranh quốc gia, an ninh kinh tế trong thời đại mà giá trị của nền kinh tế tập trung ở trí tuệ, dữ liệu và sáng tạo.