Sở hữu trí tuệ Việt Nam

Trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế, sở hữu trí tuệ ngày càng khẳng định vai trò là một trụ cột quan trọng của nền kinh tế tri thức. Những năm qua, Việt Nam đã chủ động hoàn thiện thể chế, từng bước xây dựng hệ thống sở hữu trí tuệ tương thích với chuẩn mực quốc tế và đạt được nhiều kết quả tích cực.

Khoảnh khắc một cầu thủ bứt tốc, xoay người rồi tung cú sút khiến cả khán đài bật dậy - khoảnh khắc ấy không thuộc về riêng bất kỳ ai, và cũng không thể “độc quyền” theo cách thông thường.

Cải cách thủ tục sở hữu trí tuệ đang rút ngắn đáng kể thời gian xử lý đơn đăng ký sáng chế, nhưng phía sau đó vẫn là quy trình thẩm định theo các tiêu chuẩn chặt chẽ và áp lực lớn đối với đội ngũ chuyên môn. 

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ chính thức có hiệu lực từ 1/4/2026. Chung quanh những điểm mới và yêu cầu đặt ra trong tổ chức thực thi Luật, phóng viên Báo Nhân Dân có cuộc trao đổi với Tiến sĩ Trần Văn Khải, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội.

Báo Nhân Dân xin trân trọng giới thiệu Playboook về sở hữu trí tuệ tại Việt Nam với những nội dung cập nhật mới nhất về khuôn khổ pháp lý và điều ước quốc tế, tình hình xử lý xâm phạm bản quyền, đào tạo-nâng cao nhận thức, hoạt động hợp tác quốc tế, cũng như số liệu chi tiết về đơn đăng ký và văn bằng bảo hộ.

Sở hữu trí tuệ là quyền đối với những gì con người tạo ra bằng trí óc – như một bài hát, một logo hay một giải pháp kỹ thuật. Nhưng ở tầng sâu hơn, nếu trước đây tài sản hữu hình quyết định sức mạnh kinh tế, thì ngày nay, tài sản trí tuệ mới là yếu tố cốt lõi. 

Dù hệ thống pháp luật ngày càng hoàn thiện, thói quen sử dụng nội dung miễn phí và chưa phân biệt rõ giữa hợp pháp-vi phạm vẫn khiến vấn đề bản quyền trở nên phức tạp. Tuy nhiên, những tín hiệu thay đổi tích cực từ người dùng, đặc biệt là giới trẻ, đang mở ra kỳ vọng về một môi trường số lành mạnh hơn.

Trong bối cảnh tranh chấp sở hữu trí tuệ ngày càng gia tăng và phức tạp, việc thành lập Tòa chuyên trách được kỳ vọng nâng cao chất lượng xét xử, bảo vệ quyền sáng tạo và môi trường đầu tư. 

Hệ thống sở hữu trí tuệ tại Việt Nam đang ghi nhận nhiều bước tiến quan trọng. Tuy nhiên, trước sức ép hội nhập và làn sóng vi phạm ngày càng tinh vi, đặc biệt trên môi trường số, bài toán bảo vệ và khai thác hiệu quả tài sản trí tuệ vẫn đặt ra không ít thách thức đối với doanh nghiệp và cơ quan quản lý.

Dù doanh nghiệp đổ hàng triệu USD vào nội dung số, tình trạng xâm phạm bản quyền tại Việt Nam vẫn diễn ra tràn lan, công khai và ngày càng tinh vi. Từ thói quen dùng miễn phí, kẽ hở pháp lý đến cuộc rượt đuổi công nghệ, thị trường đang tồn tại một nghịch lý: càng phát triển, bản quyền càng dễ bị “bào mòn”.

Về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực sở hữu công nghiệp, Nghị định mới của Chính phủ bổ sung biện pháp "ngăn chặn truy cập tên miền xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp" ngoài các biện pháp như "buộc trả lại" hoặc "thu hồi".

Ngày 30/5, tại Hà Nội, Tạp chí Kinh tế-Tài chính và Cục Hải quan phối hợp tổ chức tọa đàm Bước chuyển quan trọng trong thực thi quyền sở hữu trí tuệ tại biên giới.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam Phạm Thu Hằng nêu rõ, tăng cường bảo hộ và thực thi quyền sở hữu trí tuệ là chủ trương nhất quán của Việt Nam nhằm xây dựng môi trường đầu tư, kinh doanh minh bạch, lành mạnh, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và thực hiện đầy đủ các cam kết quốc tế.

Ngày 28/5, tại trụ sở 71 Hàng Trống, Hà Nội, Báo Nhân Dân tổ chức buổi tọa đàm "Bản quyền âm nhạc trên nền tảng số", tìm hiểu về thực tế bản quyền âm nhạc ở Việt Nam hiện nay, với sự tham gia của Nhạc sĩ Giáng Son (nhà sản xuất, sáng tác âm nhạc), Luật sư Trần Tám (IPCom) và ông Tào Minh Hùng (Giám đốc IFPI).

Từ những tranh chấp của các cá nhân nghệ sĩ với các công ty truyền thông, các đơn vị phát hành, một mạng lưới phức tạp gồm quyền tác giả, quyền liên quan và các quy trình khiếu nại, đối soát trên những nền tảng công nghệ xuyên biên giới dần được làm rõ.

Những năm qua, công tác đấu tranh, ngăn chặn, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ đã có nhiều chuyển biến tích cực.

Lực lượng Hải quan Bắc Ninh vừa tạm giữ lô hàng nhập khẩu gồm 264 ổ cứng mang nhãn hiệu Seagate, trị giá khai báo hơn 3,5 tỷ đồng, do có dấu hiệu xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Kết quả xác minh ban đầu cho thấy các sản phẩm này không được sản xuất hoặc cho phép bởi Seagate Technology LLC.

Triển khai cao điểm chống buôn lậu, hàng giả và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ theo chỉ đạo của Chính phủ, lực lượng hải quan liên tiếp phát hiện, bắt giữ 17.521 sản phẩm có dấu hiệu giả mạo nhãn hiệu tại các cửa khẩu Lao Bảo và Cha Lo trong tháng 5/2026.

Thời gian qua, lực lượng Quản lý thị trường tỉnh Lào Cai đã tăng cường kiểm tra, kiểm soát thị trường, kịp thời phát hiện và xử lý nhiều vụ vi phạm liên quan đến hàng giả, hàng nhập lậu, thực phẩm không rõ nguồn gốc xuất xứ và vi phạm an toàn thực phẩm.

Giai đoạn 2021-2025 ghi nhận xu hướng gia tăng rõ rệt trong hoạt động đăng ký quốc tế kiểu dáng công nghiệp tại Việt Nam, phản ánh mức độ quan tâm ngày càng lớn của doanh nghiệp quốc tế đối với thị trường Việt Nam và xu hướng mở rộng bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ trong bối cảnh hội nhập sâu rộng.

Theo thống kê sơ bộ của Đài Truyền hình Việt Nam, hiện có gần 70 kênh và hội nhóm trên các nền tảng mạng xã hội như Facebook, TikTok sử dụng trái phép tên gọi, logo và hình ảnh của VTV nhằm phục vụ các mục đích bất hợp pháp.

Sáng 21/5, tại trụ sở Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, đại diện Cục Bản quyền tác giả trao đổi về công tác truyền thông trong lĩnh vực công nghiệp văn hóa, quyền tác giả và quyền liên quan.

Nền tảng truyền hình số TV360 của Viettel Telecom vừa công bố hợp tác chiến lược cùng Đài Truyền hình Việt Nam (VTV) để tiếp sóng toàn bộ Giải vô địch bóng đá thế giới FIFA World Cup 2026, mang ngày hội bóng đá lớn nhất hành tinh đến với đông đảo khán giả Việt Nam trên không gian số.

Tình trạng xâm phạm quyền đối với nhãn hiệu hiện nay diễn biến ngày càng phức tạp, với số lượng vụ việc gia tăng. Các hành vi vi phạm không chỉ ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của chủ sở hữu nhãn hiệu mà còn tác động tiêu cực đến môi trường cạnh tranh và quyền lợi người tiêu dùng. 

Sự việc khởi tố đồng loạt 5 vụ án hình sự về bản quyền âm nhạc đang thu hút sự chú ý của dư luận, trong bối cảnh sở hữu trí tuệ đang là một trong những mối quan tâm hàng đầu hiện nay của cả cơ quan chức năng và công chúng. Chúng tôi xin giới thiệu bài viết của Luật sư Trần Tám (IPcom) về vụ việc từ góc độ người làm luật.

Từ những hạt tinh bột sắn quen thuộc, Tiến sĩ Bùi Thị Thời đã tạo nên sáng chế “made in Vietnam”, mở ra hướng đi mới trong hỗ trợ điều trị béo phì và tiểu đường. Đằng sau bằng độc quyền giải pháp hữu ích là gần 20 năm chị bền bỉ theo đuổi khoa học với khát vọng đưa nghiên cứu bước ra khỏi phòng thí nghiệm để phục vụ cộng đồng.

Giai đoạn 2021-2025, lĩnh vực bao bì luôn chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng số đơn đăng ký kiểu dáng công nghiệp quốc gia tại Việt Nam.

Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh vừa ban hành văn bản triển khai thực hiện Công điện số 38/CĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về tập trung chỉ đạo thực hiện quyết liệt các giải pháp đấu tranh, ngăn chặn và xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên địa bàn thành phố.

Giai đoạn 2021-2025, doanh nghiệp là nhóm chủ thể chiếm tỷ trọng lớn nhất trong hoạt động đăng ký và được cấp bằng độc quyền kiểu dáng công nghiệp tại Việt Nam.

Giai đoạn 2021-2025 ghi nhận nhiều biến động trong hoạt động đăng ký và bảo hộ kiểu dáng công nghiệp tại Việt Nam. Trong đó, năm 2025 chứng kiến sự gia tăng mạnh cả về số lượng đơn đăng ký lẫn số bằng độc quyền kiểu dáng công nghiệp được cấp.