Cần có cơ chế thống nhất trong quản lý

Quy chế trên được xác lập để quản lý với sáu nguyên tắc lớn từ việc thực hiện giám sát xây dựng, quản lý, bảo tồn các công trình theo quy định của pháp luật trong phạm vi phố cũ, tới việc quản lý quy hoạch, kiến trúc đối với các khu vực phụ cận. Theo quy định, phạm vi áp dụng của quy chế đối với khu phố cũ (gồm các khu vực ký hiệu A, B, C, D) có quy mô khoảng 507,88 ha (không bao gồm các khu phố cổ, khu vực Hồ Gươm và phụ cận, khu Trung tâm chính trị Ba Đình phía nam đường Hoàng Hoa Thám), với 215 ô phố và khoảng 150 tuyến phố, được giới hạn trong phạm vi: phía bắc giáp bờ nam Hồ Tây - đường Ven Hồ, Thanh Niên. Phía đông giáp đường Yên Phụ, Trần Quang Khải, Trần Khánh Dư, Nguyễn Khoái. Phía tây giáp dốc La Pho, các phố Hoàng Hoa Thám, Phan Đình Phùng, Nguyễn Tri Phương, Trần Phú, Chu Văn An, Nguyễn Thái Học, Lê Duẩn, Trần Nhân Tông, Nguyễn Đình Chiểu. Phía nam giáp đường Đại Cồ Việt, Nguyễn Công Trứ, Lò Đúc, Lê Quý Đôn.

Theo đánh giá của các chuyên gia quy hoạch, Quy chế này sẽ tác động rất lớn đến quá trình quản lý, bảo tồn các kiến trúc có giá trị, hoạt động xây dựng, đầu tư, cải tạo và sử dụng quỹ đất, công trình trong khu vực phố cũ. Trong đó, một điểm rất đáng chú ý là, trong khu phố cũ Hà Nội, việc quản lý chiều cao, mật độ xây dựng, mật độ dân số được thực hiện trên cơ sở quản lý quy hoạch và không gian đối với các ô phố. Quy chế đặt ra, tầng cao xây dựng đặc trưng của các công trình từ 4 đến 6 tầng, chiều cao khoảng 16 đến 22 m; chiều cao và tầng cao tối đa ở mỗi ô phố được quy định cụ thể tại phụ lục của Quy chế. Mật độ xây dựng tại các ô phố không quá 70% và mật độ dân số được xác định khoảng 230 người/ha.

Để tạo điều kiện cải tạo, phát triển công trình hạ tầng xã hội trong khu phố cũ sẽ không mở rộng diện tích sử dụng đất và quy mô giường bệnh của các bệnh viện hiện có; không xây dựng mới các cơ sở sản xuất, cơ sở giáo dục đại học, nghề nghiệp. Các quỹ đất sau di dời cơ sở sản xuất, y tế... gây ô nhiễm môi trường được ưu tiên để xây dựng, phát triển các công trình công cộng, hạ tầng xã hội và hạ tầng kỹ thuật phục vụ cộng đồng; không sử dụng để xây dựng nhà ở cao tầng sai quy hoạch.

Cùng với đó, Hà Nội đang triển khai Đề án Giãn dân phố cổ, di chuyển 6.500 hộ dân với 26.000 nhân khẩu. Trong đó, giai đoạn một (2015 - 2017), sẽ triển khai di chuyển 1.500 hộ dân. Các chuyên gia đánh giá, việc nâng cấp đô thị là rất cần thiết, phù hợp, đáp ứng nhu cầu phát triển. Để quản lý tốt quy hoạch khu vực phố cũ của Hà Nội, nhiều ý kiến cho rằng, cần có cơ chế để tạo sự thống nhất giữa quản lý xây dựng theo quy hoạch với quản lý kiến trúc. Quản lý quy hoạch đô thị cần được ủy quyền cho cấp quận, còn quản lý kiến trúc đô thị nên tập trung về một mối là Sở Xây dựng hoặc Sở Quy hoạch - Kiến trúc. Chính quyền cấp quận quản lý toàn bộ công trình xây dựng trên địa bàn, không để xảy ra tình trạng xây dựng không phép, hoặc xây dựng bất hợp pháp trên khu vực đã được quy hoạch; đồng thời không để xảy ra tình trạng xây dựng không bảo đảm các yêu cầu về kiến trúc đô thị. Vì thế, để hình thành cơ chế nêu trên, nhất thiết chính quyền cấp quận phải được cung cấp kịp thời và đầy đủ thông tin về quy hoạch cũng như về kiến trúc, nhất là những yêu cầu bắt buộc về kiến trúc (số tầng tối đa, độ cao mỗi tầng, mầu sắc chủ đạo...) đối với từng công trình xây dựng.

Tuy nhiên, để thực hiện tốt không dễ, vì thực tế, đã có nhiều công trình vi phạm trật tự xây dựng, xây dựng sai quy hoạch... tại khu vực phố cũ. Mới đây nhất là việc một lãnh đạo Sở Giao thông vận tải đứng tên trên mảnh đất xây nhà cao 10 tầng tại phố Lý Nam Đế, phường Hàng Mã. Do đó, đòi hỏi cấp chính quyền cơ sở có sự quản lý chuyên nghiệp và nghiêm minh.