Ông tên thật là Nguyễn Hữu Thống, sinh năm 1931 tại làng Đại Phúc, thị xã Bắc Ninh (nay là TP Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh) trong một gia đình trí thức. Bắt đầu hoạt động cách mạng, ông từng làm phụ trách thiếu nhi, rồi cán bộ Ban Tuyên huấn Trung ương Đoàn Thanh niên cứu quốc tại chiến khu Việt Bắc, cho đến năm 1953 trở thành phóng viên ảnh báo Tiền Phong, là tác giả của hàng nghìn bức ảnh về đề tài thanh niên, phụ nữ đăng trên nhiều tờ báo. Ảnh của ông được triển lãm ở nhiều nước và gần đây nhất là cuộc trưng bày ảnh của các nhà báo Việt Nam tham gia cuộc chiến tranh bảo vệ Tổ quốc tại Trung tâm Triển lãm ảnh báo chí Quốc Tế Derepignan (Cộng hòa Pháp) tháng 9-2014.
Đáng chú ý, các bức ảnh Cảnh giác, Chạy đâu cho thoát, Đi trực chiến và Nữ dân quân sẵn sàng chiến đấu do nhà báo Mai Nam chụp đã được đăng trang trọng trong sách ảnh Việt Nam thế kỷ 20. Cảnh giác là bức ảnh chụp một trận địa pháo tại ngoại thành Hà Nội lúc không có báo động. Mấy chiến sĩ cao xạ đọc báo trong lúc đàn gà đang nhặt cơm sau ụ pháo. Bức ảnh như một hình tượng của tinh thần yêu nước, yêu hòa bình và sẵn sàng chiến đấu của người Việt. Hay bức ảnh Chạy đâu cho thoát chụp một máy bay địch bốc cháy, phi công đeo dù lơ lửng trên bầu trời phía xa trong lúc một nam dân quân cầm vũ khí lao mình về phía trước có bố cục hoàn hảo, khoảnh khắc chụp đắt giá trên một khuôn hình ôm trọn nội dung, kẻ địch thất bại bởi sức chiến đấu của quân dân Việt Nam... Bức ảnh Đi trực chiến, bìa cuốn sách ảnh nổi tiếng Một thời hào hùng của tác giả Mai Nam chụp nữ dân quân Nguyễn Thị Hiền (Nam Ngạn, Thanh Hóa), tiêu biểu cho nữ thanh niên Việt Nam trong phong trào “Ba sẵn sàng” những năm kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Vai đeo súng, bước vững chãi mà duyên dáng, đầu đội nón trắng, cô dân quân đi bên bờ biển quay lại mỉm cười đầy tự hào.
Nghề làm báo, sự tận tụy với công việc là điều kiện để nhà báo Mai Nam sáng tác những bức ảnh có sức tuyên truyền, lay động lòng người. Đặc biệt, nhờ nghề báo mà tác giả vinh dự được gặp, được chụp Bác Hồ trong nhiều cuộc gặp với nam, nữ thanh niên xuất sắc trong các phong trào thi đua yêu nước; nhờ nghề báo mà ông ghi lại được qua ống kính chân dung những người Việt Nam tiêu biểu, có đóng góp xuất sắc trên các lĩnh vực xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Nhà báo Mai Nam là hội viên Hội Nghệ sĩ nhiếp ảnh (tham gia Đại hội lần thứ nhất tại Hà Nội tháng 12-1965), nguyên: Chủ tịch Hội Nhiếp ảnh Hà Nội, Chủ tịch Hội đồng nghệ thuật Hội Nghệ sĩ nhiếp ảnh Việt Nam khóa 4, tham gia Ban Thư ký Hội. Nhờ cống hiến xuất sắc cho các hoạt động nhiếp ảnh báo chí và nghệ thuật, ông đã được Nhà nước trao Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật, Huân chương Lao động hạng nhất, Huy chương Kháng chiến hạng nhất, v.v.
Qua đời ở tuổi 85, nhà báo Mai Nam để lại niềm thương tiếc cho nhiều thế hệ nhiếp ảnh Việt Nam với những bài học kinh nghiệm về nghề báo, sự rèn luyện và học hỏi không ngừng, một cách sống giản dị, hòa đồng, sử dụng máy ảnh như một phương tiện ngợi ca vẻ đẹp Tổ quốc và con người Việt Nam.
