Bài 1: Tiên phong, gương mẫu đi đầu
Các mục tiêu đề ra trong Chương trình hành động số 08-CTr/TU được cụ thể hóa bằng những kế hoạch, đề án... cụ thể. Với lợi thế về nguồn lực văn hóa, nguồn lực con người, Hà Nội có đủ năng lực để hiện thực hóa những mục tiêu này.
Những năm qua, Thủ đô Hà Nội đã đạt nhiều thành tựu to lớn về xây dựng, phát triển văn hóa. Hà Nội được mệnh danh là Thủ đô di sản, là nơi có hệ thống thiết chế văn hóa hiện đại bậc nhất của đất nước với hệ thống bảo tàng, nhà hát, thư viện... hiện đại. Hệ thống nhà văn hóa phủ sóng đến hầu hết khu dân cư với 4.374 nhà văn hóa ở các thôn, tổ dân phố.
Hà Nội đang phấn đấu trở thành trung tâm văn hóa của khu vực. Từ năm 2019, thành phố đã gia nhập Mạng lưới các Thành phố Sáng tạo của UNESCO, với mục tiêu là khai thác các nguồn lực văn hóa để phát triển đô thị bền vững. Tuy nhiên, bước vào thời kỳ mới, phát triển văn hóa Hà Nội đòi hỏi tầm nhìn mới, giải pháp mới để vừa giữ vững bản sắc thành phố nghìn năm, vừa tạo ra động lực mạnh mẽ để bứt phá.
Sau khi Nghị quyết số 80-NQ/TW ra đời, Ban Thường vụ Thành ủy đã ban hành Chương trình hành động số 08-CTr/TU thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW. Tiếp đó, ngày 27/3/2026, Uỷ ban nhân dân thành phố đã ban hành Kế hoạch số 123/KH-UBND để triển khai Chương trình.
Chương trình hành động số 08-CTr/TU của Thành ủy nêu rõ quan điểm cả hệ thống chính trị thành phố phải quán triệt sâu sắc Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị, bảo đảm sự thống nhất nhận thức, đổi mới tư duy, hành động sáng tạo, hiệu quả. Văn hóa phải được đặt ngang tầm với kinh tế, chính trị, xã hội trong chiến lược phát triển; giữ vai trò dẫn dắt phát triển, là trụ cột định hướng, là hệ điều tiết và thúc đẩy nguồn lực nội sinh quan trọng.
Về định hướng, Thành ủy xác định phát triển văn hóa Hà Nội “Văn hiến-Bản sắc-Sáng tạo-Hội nhập-Kết nối”. Điều này bao hàm ý nghĩa lấy giá trị văn hóa truyền thống làm cốt lõi, kết hợp hài hòa với đổi mới sáng tạo và hội nhập quốc tế trong thời kỳ mới.
Chương trình hành động cũng nêu rõ vấn đề định hình tư duy phát triển thị trường văn hóa; huy động và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực, khai thác mọi tiềm năng, thế mạnh của thành phố để phát triển văn hóa; tăng cường nguồn lực đầu tư cho phát triển văn hóa tương xứng.
Thành phố đặt ra những mục tiêu cụ thể: Đến năm 2030, 100% xã, phường có thiết chế văn hóa, thể thao; 95% thiết chế văn hóa cơ sở hoạt động thường xuyên, hiệu quả; 100% các di tích quốc gia, di tích quốc gia đặc biệt được số hóa và ứng dụng trên các nền tảng số; kiến tạo hệ sinh thái văn hóa-sáng tạo Thủ đô giàu bản sắc, đa dạng và hiện đại, trên cơ sở bảo tồn, phát huy hiệu quả các giá trị văn hóa truyền thống Thăng Long-Hà Nội, phát triển các không gian sáng tạo, thúc đẩy sáng tác văn học, nghệ thuật gắn với chuyển đổi số, xây dựng văn hóa số.
Phấn đấu thêm hai di sản văn hóa được UNESCO công nhận, ghi danh; xây dựng ít nhất ba thương hiệu quốc tế về âm nhạc, điện ảnh, lễ hội văn hóa. Đến năm 2030 phát triển các ngành công nghiệp văn hóa đóng góp khoảng 9% GRDP; đến năm 2035 là 10% và đến 2045 là 12%. Chương trình cũng đề ra mười giải pháp nhằm hiện thực hóa các mục tiêu kể trên.
Hà Nội đã sớm ban hành chương trình hành động riêng, là một trong những địa phương triển khai sớm nhất Nghị quyết số 80-NQ/TW. Từ chương trình hành động này, các nội dung được cụ thể hóa thành kế hoạch, dự án, đề án chi tiết, đồng thời có sự phân công rõ ràng về trách nhiệm, gắn với các chỉ tiêu và kết quả cụ thể theo từng mốc thời gian.
Trong xu thế hiện nay, việc áp dụng các chỉ số đánh giá hiệu quả (KPI) sẽ góp phần thúc đẩy các nghị quyết nhanh chóng chuyển hóa thành kết quả trong thực tiễn, mang lại lợi ích thiết thực, nâng cao đời sống và hạnh phúc của người dân, với người dân là trung tâm.
Tiến sĩ Nguyễn Viết Chức, Viện trưởng Nghiên cứu Thăng Long nhấn mạnh, việc Hà Nội tiên phong trong lĩnh vực văn hóa là một điều tất yếu. Trước hết, Hà Nội hội tụ đầy đủ điều kiện để giữ vai trò tiên phong, với cốt lõi nằm ở chiều sâu lịch sử của vùng đất Thăng Long-Hà Nội, nơi kết tinh các giá trị thanh lịch, văn minh đã được bồi đắp qua nhiều thế hệ.
Nghị quyết số 80-NQ/TW đã cụ thể hóa yêu cầu phát triển văn hóa bằng những nhiệm vụ rõ ràng như số hóa di sản, phát triển công nghiệp văn hóa, gắn văn hóa với kinh tế... Với lợi thế là trung tâm hội tụ đội ngũ trí thức, nhà khoa học, cùng hệ thống cơ sở nghiên cứu, đào tạo hàng đầu cả nước, Hà Nội có đủ năng lực để hiện thực hóa các mục tiêu này. (Còn nữa)
