Kích hoạt “lớp năng suất mới” từ khoa học, công nghệ

Nhiều đại biểu cho rằng, để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số, Hà Nội cần kích hoạt “lớp năng suất mới” từ lĩnh vực khoa học-công nghệ, chuyển đổi số.

Phó Chủ tịch Hội đồng nhân dân thành phố Phạm Thị Thanh Mai nhận định, tốc độ tăng trưởng của Hà Nội đang gặp nhiều thách thức, nếu không tìm dư địa mới, động lực mới, rất khó để duy trì đà tăng trưởng cũng như đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Theo báo cáo của Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội, tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) sáu tháng đầu năm 2026 đạt 8,22%, cao hơn cùng kỳ năm 2025 (7,63%). Đây là kết quả khả quan, song còn cách xa mục tiêu tăng trưởng 11% của cả năm. Thành phố đưa ra kịch bản phấn đấu tăng trưởng quý III đạt khoảng 12,5%, quý IV đạt khoảng 14,3%, kèm theo phương án dự phòng rủi ro và các giải pháp điều chỉnh linh hoạt.

Nhiều đại biểu bày tỏ quan điểm, để đạt mục tiêu này, thành phố cần chú trọng khai thác nguồn lực, tạo điều kiện để lĩnh vực khoa học, công nghệ thật sự trở thành động lực tăng trưởng mới.

Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Nguyễn Xuân Lưu nêu rõ, mặc dù thành phố đã chỉ đạo, triển khai quyết liệt Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị với nhiều nhóm nhiệm vụ trọng tâm, nhưng tỷ lệ giải ngân kinh phí chi sự nghiệp khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số còn thấp so với dự toán.

Đại biểu Vũ Gia Luyện, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Giải pháp công nghệ thông tin Quốc tế (ITS) cho rằng, để hoàn thành mục tiêu tăng trưởng năm 2026, Hà Nội cần vượt qua cách làm cũ, tạo ra một “lớp năng suất mới” cho nền kinh tế, trong đó khoa học, công nghệ phải đóng vai trò động lực.

Một nghịch lý được chỉ ra: Hà Nội hiện có gần 11.000 doanh nghiệp công nghệ số, hơn 1.000 doanh nghiệp khởi nghiệp, 221 doanh nghiệp khoa học và công nghệ, 93 bộ dữ liệu mở cùng 30 bài toán lớn đã được công bố, nhưng công nghiệp công nghệ cao vẫn chưa đủ mạnh để dẫn dắt tăng trưởng.

“Điểm nghẽn hiện nay không còn là thiếu tiềm lực, mà là chưa chuyển đủ nhanh từ tri thức thành sản phẩm, từ dữ liệu thành giá trị và từ công nghệ thành năng suất”, ông Luyện nói.

Báo cáo thẩm tra của Hội đồng nhân dân thành phố phân tích, Nghị quyết số 482/NQ-HĐND ngày 26/11/2025 của Hội đồng nhân dân thành phố đặt chỉ tiêu tỷ trọng kinh tế số trong GRDP năm 2026 đạt 35%. Tuy nhiên, theo số liệu thực hiện năm 2025, tỷ trọng này chỉ đạt 17,34%.

Để có cơ sở đánh giá đầy đủ việc thực hiện chỉ tiêu và bảo đảm hoàn thành mục tiêu đến cuối năm 2026, Hội đồng nhân dân thành phố đề nghị Ủy ban nhân dân thành phố chỉ đạo các cơ quan, đơn vị liên quan báo cáo bổ sung, giải trình cụ thể về phương pháp tính toán, phạm vi thống kê, tiến độ thực hiện theo từng ngành, lĩnh vực cũng như các giải pháp, lộ trình cụ thể để đạt mục tiêu.

Một số hạn chế đã được chỉ ra: Hà Nội chưa có bộ chỉ số chính thức đo lường đóng góp của khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và kinh tế số vào GRDP. Vai trò của các cơ sở giáo dục đại học và hệ thống nghiên cứu khoa học trong việc kiến tạo tri thức, chuyển giao công nghệ, hình thành doanh nghiệp khoa học và công nghệ ở các trường đại học, viện nghiên cứu (spin-off) và giải quyết các bài toán phát triển của Thủ đô chưa được phát huy tương xứng với lợi thế của nơi tập trung nguồn lực tri thức hàng đầu cả nước.

Về giải pháp phát triển kinh tế dữ liệu, ông Luyện cho rằng, thành phố nên lựa chọn ít nhất 20 bộ dữ liệu có giá trị cao để cung cấp giao diện lập trình ứng dụng (API) chuẩn, được cập nhật thường xuyên và cho phép doanh nghiệp khai thác có kiểm soát, từ đó hình thành các sản phẩm, dịch vụ và doanh nghiệp mới.

Theo nhiều đại biểu Hội đồng nhân dân thành phố, cần bổ sung đánh giá, phân tích chuyên sâu về chất lượng tăng trưởng, đóng góp của năng suất lao động, năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP), kinh tế số và đổi mới sáng tạo đối với GRDP. Hà Nội không thể chỉ tăng vốn đầu tư mà phải tăng năng suất.

Việc cần làm ngay là ban hành bộ chỉ số đánh giá chất lượng tăng trưởng của Hà Nội trước ngày 30/9/2026 làm cơ sở giám sát thực chất việc thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW, Nghị quyết số 482/NQ-HĐND.