Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng đã xác định rõ chủ trương phát triển kinh tế xanh, nông nghiệp sinh thái tuần hoàn gắn với mục tiêu phát triển bền vững. Đối với Đồng bằng sông Cửu Long, chuyển đổi mô hình tăng trưởng vừa là lựa chọn vừa là yêu cầu tất yếu khách quan trước tác động ngày càng gay gắt của biến đổi khí hậu.

Ngày 14/8, tại Thành phố Hồ Chí Minh, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp Viện Tư vấn và phát triển (CODE), Tổ chức Tài chính Quốc tế (IFC) cùng sự hỗ trợ của Cục Kinh tế Liên bang Thụy Sĩ (SECO) tổ chức “Diễn đàn Carbon Việt Nam 2026: Từ chính sách đến hành động”.

Với những địa phương có diện tích rừng lớn, thị trường carbon có thể mở ra nguồn tài chính xanh cho bảo vệ, phục hồi rừng và cải thiện sinh kế người dân. Để tiềm năng này trở thành nguồn lực bền vững, cần hoàn thiện dữ liệu, khung pháp lý, cơ chế chia sẻ lợi ích và năng lực quản trị.

Tín dụng xanh đang tăng trưởng nhanh, nhưng việc tiếp cận nguồn vốn này vẫn là thách thức lớn đối với nhiều doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa. Theo các chuyên gia, để tiếp cận tín dụng xanh, doanh nghiệp không chỉ cần vốn mà còn phải đáp ứng các yêu cầu về dữ liệu, ESG và chuyển đổi mô hình sản xuất.

Ngày 22/6, tại Hà Nội, Cục Biến đổi khí hậu, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã tổ chức Lễ ký kết các Biên bản phối hợp giữa các bên liên quan trong tổ chức vận hành sàn giao dịch carbon trong nước.

Những yêu cầu ngày càng khắt khe về phát thải carbon, truy xuất nguồn gốc và tiêu chuẩn ESG đang tạo ra áp lực chưa từng có đối với cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam. Hiện nhiều doanh nghiệp đang chủ động tái cấu trúc, đẩy mạnh chuyển đổi số và quản trị phát thải nhằm từng bước tham gia sâu vào chuỗi phát triển bền vững toàn cầu.

Việc Việt Nam tham gia giai đoạn tự nguyện của Chương trình bù trừ và giảm phát thải carbon (CORSIA) đối với hàng không quốc tế đã thể hiện trách nhiệm với các cam kết khí hậu toàn cầu.

Chuyển đổi xanh, thực hiện các tiêu chuẩn môi trường, xã hội và quản trị (ESG), cùng phát triển thị trường tín chỉ carbon đang mở ra cơ hội nâng cao giá trị và năng lực cạnh tranh cho nông sản Việt Nam. 

Trong bối cảnh thực thi cam kết đạt phát thải ròng bằng "0" (Net Zero) vào năm 2050, ngành lâm nghiệp Việt Nam đang đứng trước sứ mệnh lịch sử kép: Phải bứt tốc trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, có sức cạnh tranh toàn cầu; vừa khẳng định vai trò là "bể hấp thụ carbon" cốt lõi, bảo vệ vững chắc an ninh sinh thái quốc gia.

Tỉnh Ninh Bình có đường bờ biển dài 89,45 km cùng hệ sinh thái rừng ngập mặn, bãi triều, đầm lầy, năm cửa sông lớn với nguồn lợi thủy sản phong phú, có tiềm năng phát triển nuôi trồng thủy sản, làm muối, du lịch sinh thái, năng lượng tái tạo và dịch vụ hậu cần nghề cá.

Ngày 10/4, tại Thành phố Hồ Chí Minh, Cục Biến đổi khí hậu (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) phối hợp Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP), tổ chức chuỗi hội thảo đào tạo với chủ đề "Tăng cường năng lực sẵn sàng tham gia thị trường carbon tại Việt Nam”.

Các tham luận được trình bày tại hội thảo chuyên đề “Chuỗi cung ứng tín chỉ carbon, giá trị gia tăng và chiến lược đồng quản trị lưu vực đầu nguồn” đã góp phần nâng cao hiểu biết cả về lý luận và thực tiễn đối với hệ thống carbon rừng tại Việt Nam, với trọng tâm là các hệ sinh thái rừng nhiệt đới và rừng ngập mặn.

Agribank, với vai trò Ngân hàng Thương mại Nhà nước chủ lực trong đầu tư cho nông nghiệp, nông thôn, đang khẳng định vị thế tiên phong khi không chỉ cấp vốn mà còn mở đường để tín chỉ carbon Việt Nam vươn xa trên thị trường quốc tế.

Rừng ngập mặn phân bố tại các vùng chuyển tiếp giữa đất liền và đại dương là hệ sinh thái đặc biệt có năng suất sinh học cao, có khả năng tích lũy một lượng lớn carbon xanh trong sinh khối và trong đất.

Việt Nam đang từng bước hình thành thị trường carbon và thực hiện cam kết phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050. Tại tỉnh Gia Lai, rừng vừa là “lá phổi xanh” điều hòa khí hậu vừa là nguồn lực kinh tế mới.

Một trong những cơ sở quan trọng để Việt Nam đạt mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050, là nguồn hấp thụ các-bon lớn từ rừng, biển và các hệ sinh thái tự nhiên. Vì vậy, việc đo đếm, quy đổi và từng bước hình thành thị trường mua, bán tín chỉ carbon là giải pháp cần thiết để bù đắp lượng phát thải khí nhà kính.

Các tín chỉ carbon đầu tiên theo cơ chế thị trường mới liên quan đến dự án phân phối bếp đun củi hiệu suất cao tại Myanmar, giúp giảm ô nhiễm không khí trong hộ gia đình và áp lực lên rừng địa phương.

Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng đã xác định rõ tầm nhìn phát triển đất nước trong giai đoạn mới. Yêu cầu xuyên suốt là: phát triển nhanh, bền vững, dựa trên khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng xanh, tuần hoàn, thân thiện với môi trường.

Tại hội thảo “Thúc đẩy tài chính xanh và sàn giao dịch tín chỉ carbon trong Trung tâm Tài chính quốc tế”, Nam A Bank đã tiên phong đề xuất thành lập Cộng đồng Tài chính xanh.

Trước mục tiêu đạt mức phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050 như cam kết tại Hội nghị COP26 năm 2021, thị trường tín chỉ carbon là công cụ chính sách then chốt, giúp thúc đẩy giảm phát thải khí nhà kính theo cơ chế thị trường.

Trong chiến lược giảm phát thải và đạt phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) vào năm 2050, rừng đóng vai trò quan trọng. Không chỉ là “lá phổi xanh” của hành tinh, rừng còn là nơi hấp thụ tự nhiên lượng khí CO₂, góp phần cân bằng khí nhà kính.

Sau COP30, các thỏa thuận toàn cầu, đặc biệt là những quy định liên quan đến Điều 6 của Thỏa thuận Paris, đang mở ra một giai đoạn mới cho thị trường carbon. Việt Nam cũng đang khẩn trương chuẩn bị vận hành thị trường carbon trong nước từ 2028 và tăng cường hội nhập sâu rộng hơn với các cơ chế trao đổi tín chỉ carbon quốc tế.

Việc xây dựng và phát triển thị trường carbon cùng các cơ chế quản lý, trao đổi, bù trừ tín chỉ carbon là giải pháp quan trọng nhằm thực hiện mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính và hoàn thiện cơ chế chính sách về lĩnh vực tín chỉ carbon hiện nay.

Theo đại biểu Quốc hội, phát triển thị trường carbon không chỉ là vấn đề thể chế, mà còn là vấn đề nhận thức xã hội. Khi người dân hiểu, doanh nghiệp hiểu, chính quyền các cấp hiểu, thì thị trường carbon mới thực sự vận hành hiệu quả.

Việc mua tín chỉ carbon không phải lúc nào cũng tương đương với việc giảm phát thải thực sự và có chất lượng.

Chiều 15/10, tại phường Cửa Lò (Nghệ An), Báo Nông nghiệp và Môi trường phối hợp Tập đoàn TH tổ chức buổi Tập huấn “Nâng cao năng lực truyền thông báo chí về trung hòa carbon”.

Phát triển thị trường carbon là hướng đi tất yếu để Việt Nam đạt mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050, đồng thời mở ra nguồn tài chính bền vững cho sinh kế rừng và cộng đồng dân tộc thiểu số.

Nằm giữa dãy Trường Sơn hùng vĩ, Cao Quảng (huyện Tuyên Hóa, Quảng Bình) trước đây, nay là xã Tuyên Hóa, tỉnh Quảng Trị đang chứng minh một điều giản dị mà lớn lao: khi rừng thực sự có chủ, người dân sẽ giữ rừng bằng trách nhiệm và cả niềm tin vào sinh kế xanh. 

Tám năm đằng đẵng cải tạo nguồn đất, cho ra những sản phẩm rau hữu cơ phục vụ thị trường, anh Phạm Văn Duy, Chủ tịch Hội đồng quản lý, Viện Phát triển công nghệ, Hội Liên hiệp Khoa học kỹ thuật Việt Nam, Chủ tịch Hòa Bình Organic giãi bày, nguồn cung của Hòa Bình Organic chưa thấm vào đâu so với nhu cầu tiêu dùng của người dân.

Tín chỉ carbon không chỉ là câu chuyện môi trường, mà đang trở thành một dòng tài sản mới có giá trị kinh tế to lớn. Trong bối cảnh chuyển dịch sang kinh tế tuần hoàn, phát triển xanh và cam kết Net Zero, đây là thời điểm vàng để Việt Nam đánh thức giá trị của rừng, đưa tín chỉ carbon rừng thành động lực phát triển bền vững.