Thành phố Hồ Chí Minh: Bảo vệ môi trường từ hành động nhỏ đến cách làm vĩ mô

Từ các chính sách, cách làm ở nhiều quy mô, phong trào bảo vệ môi trường đang được lan tỏa mạnh mẽ qua đó tạo nên những chuyển động tích cực trong hành trình xây dựng đô thị xanh, sạch và phát triển bền vững cho thành phố.

Lan tỏa hành động xanh từ từng khu phố, người dân

Đầu tháng 6, không khí hưởng ứng Tháng hành động vì môi trường diễn ra sôi nổi tại nhiều địa phương trên địa bàn thành phố. Thay vì chỉ dừng ở các khẩu hiệu tuyên truyền, nhiều phường đã triển khai những hoạt động cụ thể, gắn với đời sống dân cư và nhu cầu thực tiễn của địa phương.

Tại phường Xuân Hòa, phong trào bảo vệ môi trường được phát động với nhiều mục tiêu và cam kết hành động rõ ràng. Theo Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy phường Xuân Hòa Nguyễn Đình Phát, địa phương lấy tiêu chuẩn phường kiểu mẫu làm thước đo cho mọi hoạt động bảo vệ môi trường, gắn kết quả phong trào với công tác thi đua, khen thưởng; đồng thời duy trì thực hiện bền vững, không để phong trào chỉ sôi nổi trong ngày ra quân mà phải trở thành thói quen của mỗi người dân trên địa bàn phường.

Tinh thần ấy được cụ thể hóa bằng hàng loạt chỉ tiêu rất cụ thể. Phường đặt mục tiêu 24/24 khu phố xây mới hoặc tu bổ các mảng xanh, tiểu cảnh; duy trì điểm không gian xanh đặc trưng tại từng khu phố. Đồng thời, 60 cơ quan, đơn vị, trường học, cơ sở tôn giáo và doanh nghiệp trên địa bàn sẽ xây dựng các mảng xanh, không gian xanh trong khuôn viên đơn vị mình.

Địa phương cũng cam kết trồng mới 200 cây bóng mát tại công viên, trường học và công sở; xây dựng công trình “Vườn cây Đại đoàn kết”, “Tuyến cây Đại đoàn kết”; thực hiện sơn, vẽ 100m² mảng tường tạo điểm nhấn cảnh quan; xóa 100% điểm tồn đọng rác và điểm ô nhiễm môi trường trên địa bàn.

Không dừng lại ở các cam kết, ngay sau lễ phát động, địa phương đã triển khai hàng loạt hoạt động thực tiễn như trồng cây tại “Vườn cây Đại đoàn kết” trong công viên Phan Đình Phùng; tổ chức tổng vệ sinh môi trường đồng loạt tại 24 khu phố; thu gom, phân loại và xử lý rác thải; bóc gỡ quảng cáo, rao vặt sai quy định; làm sạch các tuyến đường, kênh rạch và không gian công cộng.

Tương tự, tại phường Diên Hồng, Ngày hội Môi trường với chủ đề “Phường Diên Hồng hành động xanh vì môi trường xanh” đã thu hút sự tham gia của đông đảo người dân. Ông Nguyễn Trường Sơn, Chủ tịch Ủy ban nhân dân phường Diên Hồng cho biết: Địa phương hướng tới mục tiêu trở thành phường tiên phong trong xây dựng đô thị xanh, thân thiện với môi trường và hình thành cộng đồng dân cư có trách nhiệm cao đối với không gian sống chung.

Theo ông Sơn, mỗi khu phố phải trở thành một khu phố xanh tự quản về môi trường; mỗi hộ gia đình là một “pháo đài xanh”; mỗi người dân là một “chiến sĩ bảo vệ môi trường” trực tiếp hành động vì cộng đồng.

Điểm nhấn của địa phương là công trình “Xây dựng tuyến đường Đào Duy Từ sáng-xanh-sạch-đẹp”, tập trung chỉnh trang hệ thống tường bao, tăng cường mảng xanh, cải thiện cảnh quan đô thị và vận động các hộ dân, hộ kinh doanh chấp hành nghiêm các quy định về vệ sinh môi trường, trật tự đô thị.

Tuyến đường Đào Duy Từ có vị trí đặc biệt khi kết nối với khu vực sân vận động Thống Nhất, nơi thường xuyên diễn ra các sự kiện thể thao và hoạt động cộng đồng quy mô lớn. Việc chỉnh trang tuyến đường không chỉ nâng cao chất lượng môi trường sống mà còn góp phần tạo diện mạo văn minh, thân thiện đối với người dân và du khách.

Những mô hình từ phường Xuân Hòa, phường Diên Hồng cho thấy bảo vệ môi trường không còn là nhiệm vụ riêng của ngành chức năng mà đang dần trở thành phong trào xã hội rộng khắp, được triển khai từ những việc làm thiết thực, gần gũi với đời sống hằng ngày.

Chuyển đổi xanh trên nhiều lĩnh vực

Song song với các hoạt động từ cơ sở, Thành phố Hồ Chí Minh đang triển khai nhiều giải pháp quy mô lớn nhằm giải quyết các vấn đề môi trường mang tính căn cơ.

Tại lễ phát động Tháng hành động vì môi trường tại phường Bình Dương mới đây, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh Bùi Minh Thạnh cho biết: Đây là năm đầu tiên thành phố tổ chức chiến dịch trên quy mô lớn sau hợp nhất với sự tham gia đồng bộ của toàn bộ 168 xã, phường và đặc khu.

Theo ông Bùi Minh Thạnh, thành phố xác định bảo vệ môi trường không còn là nhiệm vụ riêng của ngành môi trường mà phải trở thành một trụ cột trong chiến lược phát triển đô thị. Thành phố sẽ triển khai mạnh mẽ chiến lược tăng trưởng xanh với định hướng xây dựng môi trường sống “Sạch-Đẹp-Xanh-An toàn”, lấy chất lượng môi trường làm thước đo của sự phát triển và hạnh phúc người dân.

Giai đoạn 2026-2030, thành phố tập trung thực hiện đồng bộ 5 trụ cột chiến lược gồm: Phát triển đô thị xanh, phát triển giao thông xanh, thúc đẩy kinh tế tuần hoàn, chuyển đổi số trong quản lý môi trường và nâng cao năng lực thích ứng với biến đổi khí hậu.

Một trong những nội dung được chú trọng là kiểm soát ô nhiễm không khí. Theo Kế hoạch hành động kiểm soát ô nhiễm và quản lý chất lượng không khí giai đoạn 2026-2030, thành phố phấn đấu duy trì từ 75-80% số ngày trong năm có chất lượng không khí đạt mức trung bình trở lên; giảm dần nồng độ bụi mịn PM2.5 qua từng năm và hướng tới duy trì chỉ số AQI dưới 100 vào năm 2045.

Để đạt mục tiêu này, thành phố sẽ triển khai vùng phát thải thấp (LEZ), kiểm soát khí thải phương tiện giao thông, tăng cường quản lý hoạt động xây dựng và các nguồn phát thải công nghiệp. Đồng thời, nghiên cứu lắp đặt thiết bị theo dõi phát thải đối với phương tiện vận chuyển vật liệu xây dựng, xử lý bụi trên các tuyến đường và phát triển hệ thống cây xanh đô thị.

Trong lĩnh vực giao thông, Sở Xây dựng thành phố cho biết: Hiện thành phố có 179 tuyến xe buýt với 2.112 phương tiện hoạt động, trong đó xe buýt điện đã chiếm khoảng 62% tổng số phương tiện. Giai đoạn tới, thành phố tiếp tục chuyển đổi các xe buýt chạy dầu và CNG sang xe điện để đẩy nhanh quá trình xanh hóa giao thông công cộng.

Mục tiêu đến năm 2030, 100% xe buýt và taxi trên địa bàn sẽ sử dụng năng lượng sạch; toàn bộ phương tiện giao thông công cộng chuyển sang sử dụng năng lượng xanh, thân thiện môi trường.

Thành phố còn đặt ra nhiều chỉ tiêu tham vọng khác như hơn 90% chất thải rắn sinh hoạt được tái chế hoặc xử lý bằng công nghệ hiện đại; tỷ lệ thu gom và xử lý nước thải đô thị đạt khoảng 80%; duy trì tỷ lệ che phủ rừng ở mức 11%; nâng diện tích cây xanh đô thị lên 5,5m²/người và phát triển thêm ít nhất 650ha công viên công cộng.

Trong hoạt động bảo vệ môi trường, thành phố cũng chú trọng ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), Internet vạn vật (IoT) và các nền tảng số trong quan trắc môi trường, cảnh báo ô nhiễm, dự báo ngập lụt, quản lý chất thải và điều hành theo thời gian thực, hướng tới xây dựng hệ sinh thái quản trị môi trường thông minh hiện đại.

Từ thực tiễn các hoạt động cho thấy, thành phố đang quyết tâm trong việc xây dựng môi trường sống xanh và bền vững. Khi những hành động nhỏ từ cơ sở được kết nối với các chính sách lớn của thành phố, mục tiêu xây dựng môi trường xanh hơn, sạch hơn, thích ứng tốt hơn với biến đổi khí hậu và hướng tới phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050 sẽ có thêm cơ sở để trở thành hiện thực.