“Vạch trần sự hấp dẫn giả tạo - Hành động để đẩy lùi nạn nghiện nicotine và thuốc lá” là chủ đề Ngày Thế giới không thuốc lá (31/5) năm 2026 của Tổ chức Y tế Thế giới với mong muốn cảnh báo những tác động tiêu cực đến sức khỏe, cách thức thu hút một thế hệ người dùng mới.

Thuốc lá không chỉ tàn phá sức khỏe người hút mà còn để lại hệ lụy lâu dài cho gia đình, xã hội và nền kinh tế.

Năm 2026, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tiếp tục lựa chọn chủ đề của Ngày Thế giới không thuốc lá (31/5) và Tuần lễ Quốc gia không thuốc lá (25-31/5) là “Vạch trần sự hấp dẫn giả tạo-Hành động để đẩy lùi nạn nghiện nicotine và thuốc lá”. Chủ đề này nhằm cảnh báo về các chiến lược tiếp thị tinh vi của ngành công nghiệp thuốc lá.

Theo cảnh báo của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), thuốc lá là nguyên nhân gây ra nhiều căn bệnh nguy hiểm cướp đi sinh mạng của hơn 8 triệu người mỗi năm trên toàn cầu. Đáng lo ngại hơn, các sản phẩm nicotine thế hệ mới từng bước len lỏi và tác động tiêu cực đến giới trẻ, trong đó có không ít công nhân lao động.

Theo Bộ Y tế, cả nước hiện có hơn 15 triệu người hút thuốc và nằm trong nhóm 15 quốc gia có tỷ lệ nam giới trưởng thành hút thuốc cao nhất thế giới. Đáng chú ý, mỗi năm có khoảng 103 nghìn người Việt tử vong do các bệnh liên quan đến thuốc lá, trong đó có 18.800 trường hợp do hút thuốc thụ động.

Trong khi các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới đang tiếp tục xuất hiện trên thị trường thông qua con đường nhập lậu, chợ đen, nhiều quốc gia đang lựa chọn điều chỉnh cách thức quản lý nhằm hài hòa lợi ích nhưng cũng tăng cường phòng, chống buôn lậu thuốc lá, hạn chế thất thu ngân sách và bảo vệ người tiêu dùng.

Ngày 16/5, Phòng Cảnh sát kinh tế, Công an tỉnh Quảng Trị cho biết, đơn vị vừa phát hiện vụ vận chuyển pháo trái phép với số lượng lớn.

Ngày mai, 15/5 Nghị định số 90/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế, trong đó, nhiều hành vi vi phạm liên quan thuốc lá được quy định cụ thể, từ hút thuốc tại địa điểm cấm, bán thuốc lá cho người chưa đủ 18 tuổi... chính thức có hiệu lực. 

Trong làn sóng dịch chuyển đầu tư toàn cầu, Việt Nam đang được đánh giá không chỉ là điểm đến tiềm năng, hấp dẫn, mà còn là phép thử đối với năng lực thích ứng chính sách trong kỷ nguyên đổi mới công nghệ.

Ngày 15/4, tại Hà Nội, Báo Giáo dục và Thời đại phối hợp Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá (Bộ Y tế) và các đơn vị liên quan phát động cuộc thi thiết kế bài giảng về môi trường không khói thuốc lần thứ II năm 2026. 

Thị trường thuốc lá toàn cầu bước vào giai đoạn thay đổi khi hành vi tiêu dùng dần chuyển dịch từ sử dụng thuốc lá điếu truyền thống sang các sản phẩm cung cấp nicotine thay thế. Đồng thời, nhiều quốc gia trên thế giới đã cập nhật, điều chỉnh kịp thời chính sách quản lý thuốc lá dựa trên mức độ rủi ro của từng sản phẩm.

Để giảm nhanh tỷ lệ sử dụng thuốc lá, tiến tới một Việt Nam khỏe mạnh và bền vững hơn, thực hiện phân công của Chính phủ, Bộ Y tế đang xây dựng, xin ý kiến các bộ, ngành dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá.

Sau khi Quốc hội ban hành quy định cấm thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng, tình trạng sử dụng và mua bán các sản phẩm này có xu hướng giảm. Tuy nhiên, hoạt động vi phạm vẫn âm thầm tồn tại với nhiều thủ đoạn tinh vi, đặt ra yêu cầu tiếp tục siết chặt quản lý.

Việt Nam vẫn nằm trong top 15 quốc gia có tỷ lệ nam giới hút thuốc cao nhất thế giới, với hơn 15 triệu người sử dụng, do đó, việc cần bổ sung "Giảm yếu tố nguy cơ" vào Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá đang trở thành nhu cầu cấp thiết.

Chiều 12/1, tại Hà Nội, Bộ Y tế tổ chức Hội nghị phản biện xã hội, tham vấn, góp ý hồ sơ chính sách và hồ sơ Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá với sự tham dự của đông đảo các chuyên gia, nhà khoa học, đại diện các cơ quan trong nước và tổ chức quốc tế...

Sáng 26/12, Báo Công Lý phối hợp với Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá-Bộ Y tế tổ chức Lễ tổng kết và trao giải Cuộc thi trực tuyến “Tìm hiểu Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá”.

Ngày 23/12, Phòng Cảnh sát kinh tế, Công an tỉnh Quảng Trị cho biết, đơn vị vừa phát hiện, bắt giữ vụ vận chuyển thuốc lá nhập lậu với tổng giá trị gần 2 tỷ đồng.

38 tác phẩm xuất sắc đã được vinh danh tại cuộc thi "Sáng tác sản phẩm truyền thông về môi trường không khói thuốc lá". Cuộc thi lan tỏa những thông điệp nhân văn về việc bảo vệ sức khỏe cộng đồng, đặc biệt là bảo vệ trẻ em, phụ nữ mang thai và người cao tuổi khỏi những nguy cơ nghiêm trọng của khói thuốc.

Trong những năm gần đây, tình hình vận chuyển, buôn bán thuốc lá ngoại nhập lậu có xu hướng giảm, song tùy từng thời điểm, từng khu vực, có lúc, có nơi, hoạt động vận chuyển, tàng trữ, buôn bán thuốc lá điếu nhập lậu diễn biến khá phức tạp với nhiều thủ đoạn tinh vi. Đặc biệt là dịp cuối năm, tình hình này lại càng sôi động.

Thực hiện kế hoạch cao điểm phòng, chống tội phạm, vi phạm pháp luật dịp trước, trong và sau Tết Nguyên đán Bính Ngọ năm 2026, Đồn biên phòng Trung Bình, Bộ đội Biên phòng thành phố Cần Thơ vừa bắt quả tang 1 đối tượng có hành vi vận chuyển thuốc lá điếu nhập lậu.

Thực hiện kế hoạch cao điểm phòng, chống tội phạm, vi phạm pháp luật dịp trước, trong và sau Tết Nguyên đán Bính Ngọ năm 2026. Ngày 9/12, Đồn Biên phòng Lai Hòa, Bộ đội Biên phòng thành phố Cần Thơ bắt quả tang 1 đối tượng có hành vi tàng trữ, mua bán thuốc lá điếu nhập lậu.

Vừa qua, tại Hội nghị Chính sách Thuốc lá và Nicotine do Viện Luật Thực phẩm và Dược phẩm (Hoa Kỳ) tổ chức, Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) vừa có báo cáo khẳng định quan điểm, không phải sản phẩm thuốc lá và nicotine nào cũng có mức độ nguy hại như nhau.

Hiện nay, các sản phẩm thay thế nicotine truyền thống đã và đang được sử dụng rộng rãi trong chương trình cai thuốc lá quốc gia và được hướng dẫn cụ thể trong Sổ tay hướng dẫn tư vấn điều trị cai nghiện thuốc lá tại Việt Nam do Bộ Y tế cung cấp. Tuy nhiên, hiệu quả của các biện pháp này chưa đạt kỳ vọng trong thực tiễn.

Với chủ đề “20 năm thay đổi – gắn kết các thế hệ vì một tương lai không thuốc lá”, COP11 nhấn mạnh việc bảo vệ giới trẻ trước sự xâm nhập ngày càng mạnh của thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các sản phẩm thuốc lá và nicotine mới, là ưu tiên hàng đầu của toàn cầu.

Hội nghị Các Bên lần thứ 11 (COP11) diễn ra từ ngày 17-22/11 tại Geneva (Thụy Sĩ) tiếp tục ghi nhận Công ước Khung của Tổ chức Y tế thế giới về Kiểm soát Thuốc lá (WHO FCTC) là một trong những công cụ hiệu quả nhất trong nỗ lực giảm tỷ lệ hút thuốc toàn cầu.

Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá (Bộ Y tế) cho biết, khá đông vận động viên tham gia Giải Marathon Di sản Hà Nội ngày 7/11 đến check-in gian trưng bày của quỹ và viết lời cam kết, ủng hộ giải chạy không khói thuốc…

Giống như nhiều quốc gia trên thế giới, Việt Nam đang chứng kiến sự gia tăng các bệnh không lây nhiễm do các yếu tố nguy cơ từ hành vi và lối sống, như hút thuốc lá hay uống rượu bia. Vì vậy, việc phòng ngừa và giảm tác hại của thuốc lá là cần thiết, đòi hỏi sự chung tay của cộng đồng quốc tế và các tổ chức liên quan.

Để truyền thông về tác hại của thuốc lá phù hợp với từng nhóm đối tượng một cách hiệu quả, thời gian qua, Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá (Bộ Y tế) đã phối hợp với các bộ, ngành, địa phương triển khai các hoạt động truyền thông, xây dựng mô hình tại cộng đồng.

Các ý kiến trao đổi tại Hội thảo “Giáo dục và truyền thông phòng, chống tác hại thuốc lá trong trường học” do Báo Giáo dục và Thời đại phối hợp Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá (Bộ Y tế) tổ chức đều cho rằng các sản phẩm thuốc lá, nhất là thuốc lá thế hệ mới đang âm thầm len lỏi vào môi trường học đường.

Việc nghiên cứu đưa ra những bằng chứng phục vụ cho công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá là một trong những nhiệm vụ trọng tâm được Quỹ phòng, chống tác hại của thuốc lá (Bộ Y tế) đẩy mạnh triển khai trong thời gian qua. Nhờ đó, nhiều giải pháp cụ thể được thực thi để giảm tỷ lệ hút thuốc lá ở Việt Nam.