Truyền thống vẻ vang, nối tiếp anh hùng

Từ khi có sự lãnh đạo của Ðảng Cộng sản Việt Nam (tiền thân là Ðông Dương Cộng sản Ðảng), hình thức đấu tranh của công nhân cao-su có chuyển biến về chất, có tổ chức hơn. Sự kiện thành lập Chi bộ Ðảng đầu tiên của ngành cao-su tại đồn điền cao-su Phú Riềng (Bình Phước) vào ngày 28-10-1929 được xem là mốc lịch sử quan trọng trong hoạt động đấu tranh cách mạng của công nhân cao-su (sau này được chọn là ngày truyền thống của ngành cao-su). Lúc đầu, Chi bộ đồn điền Phú Riềng chưa tới mười đảng viên, đã lãnh đạo các cuộc đấu tranh từ nhỏ đến lớn ở khu vực này trong những năm 28-30 của thế kỷ trước. Sự ra đời của nghiệp đoàn "đỏ" Phú Riềng đánh dấu một bước tiến và sự trưởng thành quan trọng của phong trào công nhân Việt Nam nói chung, phong trào công nhân cao-su nói riêng.

Từ năm 1929 đến năm 1945, đã có hơn 400 cuộc đấu tranh của công nhân cao-su ở các đồn điền. Gây tiếng vang nhất là cuộc bãi công của công nhân đồn điền Dầu Tiếng (Bình Dương) và cuộc nổi dậy của 5.000 công nhân cao-su Phú Riềng (tỉnh Bình Phước) diễn ra vào năm 1930; cuộc đình công của 2.000 công nhân đồn điền Dầu Tiếng chống đánh đập công nhân và đòi tăng lương năm 1933; công nhân đồn điền cao-su ở Ðồng Nai đồng loạt bãi công đòi tăng lương năm 1939.

Trong hai cuộc kháng chiến giải phóng dân tộc, khắp các đồn điền cao-su miền Ðông Nam Bộ vừa là tiền tuyến chống quân xâm lược, vừa là hậu phương cung cấp nhân lực, vật lực cho kháng chiến góp phần cùng cả nước đi đến thắng lợi cuối cùng, thống nhất đất nước.

Sau năm 1975, ngành cao-su tiếp quản các đồn điền cao-su diện tích chỉ có 47 nghìn ha già cỗi và bị bom đạn tàn phá nặng nề, nhà máy chế biến cao-su hư hỏng, cũ kỹ, lạc hậu. Thực hiện kế hoạch năm năm đầu tiên của nước Việt Nam thống nhất, ngành cao-su trồng mới hơn 14 nghìn ha cây cao-su; kế hoạch 5 năm lần thứ hai (1981 - 1985), diện tích trồng mới tăng lên 73.610 ha; 5 năm tiếp theo (1986 - 1990), cả nước phát triển thêm hơn 23 nghìn ha. Từ đây, cây cao-su đã đứng chân và phát triển mạnh trên địa bàn miền Ðông Nam Bộ và Tây Nguyên. Chỉ trong vòng 10 năm, ngành cao-su đã nâng tổng diện tích cao-su lên 182 nghìn ha, bằng với các chủ tư bản Pháp thực hiện trong 60 năm ở Việt Nam.

Năm 1995, Chính phủ quyết định thành lập Tổng Công ty Cao-su Việt Nam (Công ty 91) theo mô hình Tổng Công ty Nhà nước, quyền chủ động trong sản xuất - kinh doanh được mở rộng. Ðồng thời thực hiện tập trung, tích tụ nguồn vốn cho đầu tư phát triển mở rộng sản xuất. Ðây là tiền đề và là điều kiện để Tổng Công ty tập trung nguồn lực tăng tốc phát triển. Lịch sử vẻ vang của đội ngũ công nhân cao-su đã được thế hệ kế tiếp giữ gìn và tiếp tục lớn mạnh, tạo nên những điển hình và nhân tố mới trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ đất nước.

Phong trào thi đua lao động giỏi là phong trào được tổ chức sâu rộng nhất trong toàn ngành cao-su. Năm 2003, tỷ lệ công nhân lao động tiên tiến là 55%, chiến sĩ thi đua các cấp đạt 5,25% trong tổng số 82.727 lao động. Ðến năm 2008, với tổng số 93.400 lao động, tỷ lệ công nhân đạt danh hiệu lao động giỏi là 75%, chiến sĩ thi đua đạt hơn 10%. Năm 2004, lãnh đạo ngành cao-su thành lập "Câu lạc bộ hai tấn" với phương châm thi đua "năng suất, chất lượng, hiệu quả". Khi mới thành lập, câu lạc bộ chỉ có 11 nông trường đạt năng suất 2 tấn mủ/ha. Ðến năm 2008, đã có 10 công ty đạt năng suất bình quân 2 tấn mủ/ha ở miền Ðông Nam Bộ và 1,8 tấn/ha ở duyên hải miền trung, Tây Nguyên với 52 nông trường đạt hơn hai tấn. Trong đó, có 11 nông trường duy trì năng suất 2 tấn/ha trong năm năm liền. Hiện nay, dẫn đầu về năng suất toàn ngành là Nông trường Minh Tân: 2,8 tấn/ha, Nông trường Minh Thạnh: 2,56 tấn/ha (Công ty Cao-su Dầu Tiếng), Nông trường Gò Dầu (Công ty CP Cao-su Tây Ninh): 2,5 tấn/ha, Nông trường 7 (Công ty Cao-su Phú Riềng), Nông trường Tân Lập (Công ty Cao-su Ðồng Phú): 2,4 tấn/ha. Trong những điển hình tập thể của phong trào thi đua yêu nước nổi bật lên những cá nhân dám nghĩ, dám làm, năng động, sáng tạo, góp sức cùng ngành công nghiệp cao-su khẳng định vị thế của mình. Một trong những người từng anh dũng trong đấu tranh giành thống nhất đất nước, hòa bình lập lại tiếp tục hăng say lao động, cống hiến hết mình cho sự nghiệp xây dựng đất nước là Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới Lê Văn Khoa. Năm 1963, cậu bé Lê Văn Khoa, gọi thân mật như người Nam Bộ là Năm Khoa - lúc đó mới 14 tuổi đã tham gia làm giao liên cho bộ đội địa phương huyện Dầu Tiếng. Từ năm 1965 đến năm 1969, anh đã tham gia chiến đấu gần 100 trận, diệt hàng trăm tên địch, bắn rơi hai máy bay lên thẳng của Mỹ. Trong những năm trực tiếp chiến đấu trên quê hương Dầu Tiếng, đã ba lần anh bị thương, trong người hiện nay còn sáu mảnh đạn, được xếp hạng thương binh bậc 3/4. Gia đình có năm anh em đều tham gia kháng chiến, bốn người đã hy sinh cũng ngay trên mảnh đất quê hương, chỉ còn lại anh là người con duy nhất. Năm 1972,  anh được cử ra miền bắc học tập. Sau ngày miền nam giải phóng anh về làm giáo viên tại Trường sĩ quan Lục quân II. Ðến đầu năm 1981 với quân hàm Ðại úy, anh chuyển ngành về Công ty Cao-su Dầu Tiếng làm Phó Chủ tịch Công đoàn rồi Chủ tịch Công đoàn công ty. Từ năm 1984 đến 1997, anh làm Phó Giám đốc công ty, tiếp tục học thêm trường quản lý kinh tế trung ương. Từ năm 1997 đến nay anh là Bí thư Ðảng ủy kiêm Giám đốc Công ty Cao-su Dầu Tiếng...

Công ty Cao-su Dầu Tiếng dưới sự lãnh đạo của anh Năm Khoa đã kiên trì, bền bỉ xây dựng hệ thống chất lượng, giữ chữ tín trong kinh doanh và thương hiệu: "Cao-su Dầu Tiếng". Trong những thời điểm khó khăn nhất của toàn ngành do giá cao-su lên xuống thất thường, Công ty Cao-su Dầu Tiếng vẫn giữ chữ tín với bạn hàng truyền thống dù giá có thời điểm thấp hơn thị trường tới hai triệu đồng/tấn. Vì lẽ đó, khi giá mủ cao-su xuống thấp, thậm chí chỉ còn 500 USD/tấn mà vẫn khó bán thì sản phẩm của Công ty Cao-su Dầu Tiếng vẫn có thị trường ổn định và giá bán vẫn cao hơn nơi khác. Có những loại cao-su do chính anh Năm Khoa chỉ đạo sản xuất như cao-su tiền lưu hóa GP, cũng làm từ mủ tạp như cao-su SVR 20 nhưng khi bán giá cao hơn 40 USD/tấn, khách đặt hàng mua nhiều, cung không đủ cầu. Công ty cao-su Dầu Tiếng là đơn vị đầu tiên trong ngành cao-su sản xuất nhiều chủng loại cao-su chất lượng cao  như cao-su SVR CV10, CV20, CV40, CV50, CV60...

 Vườn cây cao-su Dầu Tiếng nhiều năm liền dẫn đầu toàn ngành về năng suất do quản lý chặt chẽ từ kỹ thuật trồng, chăm sóc đến quy trình khai thác cao-su. Ðặc biệt, chăm sóc, bón phân đúng chu kỳ, liều lượng, kết hợp phân vô cơ và hữu cơ làm đất xốp, sinh trưởng nhanh, giảm chi phí chăm sóc, rút ngắn thời kỳ kiến thiết cơ bản từ một đến hai năm. Năng suất vườn cây của các năm 2006, 2007 và cả năm 2008 so với năm 1995 tăng cao hơn gấp hai lần (2 tấn/ha). Công ty Cao-su Dầu Tiếng hiện có gần 30 nghìn ha cao-su với tổng số cán bộ, công nhân viên hơn 12 nghìn người, cơ sở hạ tầng được xây dựng đồng bộ từ nhà máy, trường học, bệnh viện, nhà trẻ, nhà văn hóa đến các công trình điện, nước, đường giao thông đi lại. Trong chín tháng đầu năm 2009 mặc dù giá cao-su giảm do khủng hoảng tài chính thế giới nhưng công ty đã tạo lợi nhuận hơn 350 tỷ đồng, thu nhập về lương công nhân bình quân đạt hơn 5,3 triệu đồng/người/tháng.

Công ty Cao-su Dầu Tiếng là đơn vị công ty giàu thành tích nhất trong ngành cao-su: Ðược Nhà nước tuyên dương đơn vị Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân và danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới. Cá nhân anh Năm Khoa được tặng Huân chương Kháng chiến chống Mỹ, cứu nước hạng ba, Huân chương Chiến công hạng ba, Huân chương Lao động hạng nhì, ba, ngoài ra còn nhiều huân, huy chương, danh hiệu cao quý khác. Năm 2006, Chủ tịch nước phong tặng anh Lê Văn Khoa danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới do đạt thành tích đặc biệt xuất sắc trong lao động sáng tạo (1997 - 2005).

Trong quá trình đi thực tế viết về phong trào thi đua lao động giỏi, một trong những người mà khi chưa gặp chúng tôi đã nghe tiếng khen từ đồng chí, đồng nghiệp. Ðó là anh Hồ Văn Ngừng, sinh năm 1954, hiện là Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Cao-su Việt-Lào. Tham gia cách mạng từ năm 17 tuổi, đến năm 1977, anh chuyển ngành về công tác tại Công ty Cao-su Dầu Tiếng. Ở mỗi cương vị được giao anh Chín Ngừng đều thể hiện sự say mê, tìm tòi, đưa ra nhiều sáng kiến cải tiến kỹ thuật đem lại hiệu quả kinh tế cao. Từ năm 1984 - 1991, anh được bổ nhiệm làm Giám đốc Công ty Cao-su Chư Sê. Ở cương vị mới, anh đã lãnh đạo công ty xây dựng thành công dự án trồng cao-su kiểu mẫu với diện tích sáu nghìn ha đạt được chất lượng tốt nhất khu vực Tây Nguyên. Ðời sống đồng bào tại địa phương được nâng cao kể cả vật chất và tinh thần. Ðây là công ty mạnh về kinh tế, vững về an ninh, quốc phòng, có nhiều đóng góp trong công tác xã hội và địa phương và là đơn vị đầu tiên tại khu vực Tây Nguyên được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới. Năm 1991, trở về quê hương Sông Bé nhận nhiệm vụ  làm Phó Giám đốc Kỹ thuật Công ty Cao-su Phước Hòa, anh đã nỗ lực tìm các biện pháp cải tạo đất, bón phân cho vườn cây cao-su. Ðưa hàng chục nghìn ha cao-su Phước Hòa từ yếu kém nhất ngành lên vườn cây đạt vào loại khá và tốt nhất, cho năng suất cao. 5 năm liền (2003 - 2008) được kết nạp câu lạc bộ 2 tấn/ha của Tập đoàn cao-su và Công ty Cao-su Phước Hòa được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động.

Khi Tập đoàn Công nghiệp Cao-su Việt Nam mở rộng đầu tư phát triển cây cao-su tại Lào theo chương trình hợp tác của hai nước, đang giữ cương vị là Phó trưởng ban Kỹ thuật của Tập đoàn, anh Chín Ngừng được cấp trên tin cậy giao nhiệm vụ là Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Cao-su Việt - Lào. Ðây là một dự án lớn nhất của ngành  nông nghiệp Việt Nam đầu tư ra nước ngoài với số vốn hàng nghìn tỷ đồng với mục tiêu khai hoang, trồng mới 10 nghìn ha cao-su trong vòng 5 năm (2005 - 2010). Chỉ trong vòng ba năm, từ 2005 đến 2007, chỉ tiêu đó đã hoàn thành. Cây cao-su trên vùng đất mới phát triển đồng đều, tỷ lệ cây sống đạt 98% trở lên, rút ngắn thời kỳ kiến thiết cơ bản, đưa vào khai thác sớm trước hai năm, giảm chi phí đầu tư cho nhà nước hàng chục tỷ đồng. Chất lượng vườn cây của Công ty cổ phần Cao-su Việt - Lào được đánh giá vào loại tốt nhất khu vực Ðông - Nam Á nhưng suất đầu tư một ha khai hoang trồng mới chỉ tốn khoảng 40 triệu đồng và dự kiến 1.500 ha đưa vào khai thác vào năm 2010. Chỉ tính riêng về suất đầu tư, với dự án trồng 10 nghìn ha cao-su ở Lào, các biện pháp kỹ thuật do anh Chín Ngừng thực hiện đã tiết kiệm cho nhà nước 350 tỷ đồng. Nhiều vị lãnh đạo cao cấp của Lào, như Tổng Bí thư kiêm Chủ tịch nước, Thủ tướng Chính phủ, các bộ trưởng,... cũng như lãnh đạo nhà nước ta đã đến thăm, động viên Công ty Cổ phần Cao-su Việt - Lào. Nhờ trồng được cao-su, cuộc sống của người dân các bộ tộc Lào giờ đây đã khá lên rõ rệt. Hiện nay, công ty của anh Chín Ngừng sử dụng 1.500 lao động của Lào, mức lương  đạt từ 2,5 triệu đến ba triệu đồng/người/tháng. Ðến thăm công ty, Ðồng chí Chum-ma-ly Xay-nha-xỏn, Tổng Bí thư kiêm Chủ tịch nước CHDCND Lào đánh giá  "Ðảng, Nhà nước và nhân dân Lào đánh giá cao dự án trồng cao-su của Công ty cổ phần Cao-su Việt - Lào. Dự án đã góp phần quan trọng thay đổi bộ mặt kinh tế -  xã hội tại tỉnh Chăm Pa Sắc. Tại đây có một nền công nghiệp - nông nghiệp phát triển, giúp người dân Lào tại địa phương thay đổi cuộc sống thuần nông, có việc làm và tay nghề nâng cao, có thu nhập ổn định. Nhà nước Lào ghi nhận sự đóng góp của đơn vị đối với tiến trình hợp tác hữu nghị, toàn diện của hai nước, hai dân tộc Lào - Việt anh em,...".

Anh Hồ Văn Ngừng đã được tặng thưởng nhiều huân, huy chương  như Huân chương Kháng chiến chống Mỹ, cứu nước hạng nhất; Huân chương Ðộc lập hạng nhì, ba; Huân chương Lao động hạng ba của Nhà nước Lào,... Gần đây nhất, Tập đoàn công nghiệp cao-su Việt Nam đã hiệp y với tỉnh Chăm Pa Sắc, Tổng lãnh sự quán Việt Nam tại Lào đề nghị Chủ tịch nước phong tặng anh Hồ Văn Ngừng danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới.

Phong trào thi đua sản xuất giỏi toàn ngành cao-su ngày càng đi vào chiều sâu. Nếu năm 2003, có hơn 54% lao động vượt kế hoạch thì năm 2008, tỷ lệ công nhân vượt kế hoạch là hơn 65%. Nổi bật nhất là công nhân khai thác ở các công ty: Cao-su Dầu Tiếng, Phước Hòa, Bình Long, Ðồng Phú, Tây Ninh, Tân Biên, Lộc Ninh... bình quân năng suất lao động một công nhân khai thác tiêu biểu đạt từ 11,5 đến 13 tấn/năm. Bên cạnh đó, phong trào sáng kiến tiết kiệm, ứng dụng khoa học kỹ thuật công nghệ trong nhà máy, vườn cây được duy trì thường xuyên. Năm 2003, toàn ngành có 42 sáng kiến làm lợi bảy tỷ đồng. Năm 2008, toàn ngành có gần 100 sáng kiến, làm lợi hơn 55 tỷ đồng.

Thông qua phong trào thi đua, tập thể cán bộ, công nhân, viên chức và lao động trong toàn ngành đã góp phần hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ chính trị hằng năm của tập đoàn. Tỷ suất lợi nhuận/vốn năm sau luôn cao hơn năm trước, đời sống thu nhập tiền lương và các chính sách xã hội được đáp ứng đầy đủ, kịp thời. Cụ thể, năm 2008, năng suất khai thác mủ toàn ngành đạt 316.341 tấn, doanh thu: 12.929 tỷ, lợi nhuận: 3.914 tỷ, năng suất vườn cây bình quân 1,8 tấn/ha, thu nhập bình quân người lao động đạt hơn 5 triệu đồng/người/tháng. Ðặc biệt, năm 2008, kim ngạch xuất khẩu của ngành cao-su đạt 1,3 tỷ USD.

QUANG BÌNH, THANH LA, NAM TƯ và NGUYÊN TUẤN