Ngày Giỗ Tổ 10-3 âm lịch hằng năm đã trở thành ngày Quốc lễ và là ngày nghỉ của người lao động Việt Nam. Hiện nay, ở các địa phương trong cả nước có khoảng 1.400 di tích thờ Vua Hùng và các nhân vật liên quan đến thời đại Hùng Vương. Vào dịp Giỗ Tổ, tại các cơ sở thờ tự này, chính quyền và nhân dân các địa phương thường thành kính làm lễ Giỗ Tổ Hùng Vương, tỏ lòng biết ơn sâu sắc Tổ tiên và các bậc tiền nhân đã có công dựng nước và giữ nước, giáo dục đạo lý "uống nước nhớ nguồn". Vừa qua, để thống nhất cách thức tưởng niệm, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã ban hành văn bản hướng dẫn nghi thức tưởng niệm các Vua Hùng.
Theo bản hướng dẫn, nghi thức Giỗ Tổ Hùng Vương sẽ được tiến hành ngày 10-3 âm lịch hằng năm. Lễ Giỗ Tổ tổ chức trọng thể, an toàn, tiết kiệm, nghi thức long trọng, trang nghiêm và linh thiêng hướng về cội nguồn. Lễ Giỗ Tổ Hùng Vương vào năm chẵn sẽ do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức, vào các năm lẻ do UBND tỉnh Phú Thọ tổ chức. Tại những tỉnh, thành phố có đền thờ Vua Hùng có nguyện vọng tổ chức Giỗ Tổ tại địa phương (lễ giỗ vọng) phải theo nội dung và nghi thức chung, trong đó quy định lễ phẩm bao gồm 18 chiếc bánh chưng bọc lá dong tươi, lạt giang nhuộm hồng, 18 chiếc bánh dày có dán chữ phúc mầu đỏ và hương hoa, nước, trầu cau, rượu và ngũ quả. Trang phục hành lễ dựa trên cơ sở lễ phục đã được Bộ Văn hóa - Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) duyệt thống nhất sử dụng năm 2004. Chủ lễ mặc áo mầu hồng tía để phân biệt các đại biểu khác mặc trang phục lễ. Người phục vụ tại nơi làm lễ dâng hương mặc áo the, khăn xếp có đeo phù hiệu ban tổ chức. Các đại biểu dự lễ là nữ mặc áo dài truyền thống, đại biểu nam (không trong thành phần mặc trang phục lễ) thì mặc com-lê mầu sẫm. Các đại biểu là lực lượng vũ trang mặc trang phục đại lễ. Ðại biểu là người dân tộc thiểu số mặc trang phục truyền thống của dân tộc mình. Nhạc lễ sử dụng đĩa nhạc Giỗ Tổ Hùng Vương của Bộ Văn hóa - Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) đã duyệt thống nhất sử dụng.
Về thời gian, cách thức tiến hành, địa điểm tiến hành và nghi lễ dâng hương cũng được hướng dẫn tại văn bản này. Thứ tự thành phần có: tiêu binh rước Quốc kỳ, cờ hội, rước vòng hoa mang dòng chữ "Ðời đời nhớ ơn các Vua Hùng đã có công dựng nước"; hai tiêu binh bồng súng đi sau vòng hoa; tám thiếu nữ mặc trang phục áo dài truyền thống mang hương, hoa; sau đó là đội nhạc lễ, rước lễ vật, chủ lễ, đại biểu lãnh đạo, các ban, ngành và đồng bào dự lễ. Nghi lễ dâng hương bắt đầu đúng giờ ấn định tổ chức ngày lễ 10-3 âm lịch, đội nhạc lễ, đoàn rước rồng dẫn đầu, tiếp theo đến kiệu văn, kiệu bát cống mang án thư và lễ phẩm đi trước. Chủ lễ dẫn đầu đoàn dâng hương đi đến trước hương án dâng bánh chưng, bánh dày, hương, hoa. Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch phát hiệu lệnh cử hành nhạc lễ, sau đó đọc lời tuyên bố lý do, giới thiệu đại biểu dự lễ; mời chủ lễ dâng hương, hoa, lễ vật. Trong thời gian làm thủ tục lễ, có tấu nhạc lễ làm nền. Khi chủ lễ làm xong các nghi thức, mời chủ lễ tiếp tục đọc diễn văn tưởng nhớ công ơn các Vua Hùng. Sau đó, lần lượt các đại biểu lên dâng hương tưởng niệm.
CÁC hoạt động văn hóa trong lễ hội lành mạnh, phong phú, hấp dẫn, quy tụ được những sinh hoạt văn hóa dân gian truyền thống đặc sắc của các vùng, miền, kết hợp được những nội dung truyền thống với hiện đại, đáp ứng yêu cầu giáo dục và thẩm mỹ của thời đại. Ban tổ chức lễ hội phải kiên quyết loại bỏ việc bán hàng rong trong khu di tích và nơi tổ chức lễ Giỗ Tổ; không để lợi dụng lễ hội để kinh doanh không lành mạnh và các hoạt động mê tín, dị đoan. Văn bản hướng dẫn nghi thức tưởng niệm các Vua Hùng trong ngày Giỗ Tổ Hùng Vương được ban hành và thống nhất thực hiện trên cả nước bắt đầu từ năm 2009.
PV
