Họ đoàn kết, dám nghĩ, dám làm, tìm cách vượt lên khó khăn để chiến thắng đói nghèo, gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa của dân tộc.
Văn Lãng là nơi quần tụ của nhiều dân tộc anh em cùng sinh sống: Tày, Nùng, Hoa, Kinh..., trong đó, đông nhất là đồng bào hai dân tộc Tày, Nùng. Ngay từ buổi đầu khai canh, lập nghiệp, người dân đã tạo dựng bản, làng trên những sườn núi cao hoặc thung lũng, triền sông, suối.
Văn Lãng có gần 40 km đường biên giới với nước bạn Trung Quốc và có 20 xã, thị trấn; tổng diện tích rộng 58.487 ha. Trong đó, đồi núi chiếm hai phần ba diện tích tự nhiên, phần lớn đất đai là đồi núi thấp, xen kẽ trong đó là một số vùng núi đá vôi tập trung ở phía bắc Na Sầm. Trước đây, Văn Lãng chỉ có một trường tiểu học bán cấp, cơ sở vật chất nghèo nàn, học phí cao, chỉ con, em những gia đình giàu có mới có khả năng theo học. Hầu hết số dân ở Văn Lãng mù chữ, lạc hậu.
Chiều tà, bên sườn núi Khau Tinh, nhà thơ Mã Thế Vinh, dân tộc Nùng say sưa kể: Văn Lãng là một vùng văn hóa đặc sắc, đa dạng về các di tích, cổ vật, di vật quý giá hàng nghìn năm tuổi. Nơi đây có di tích đền chùa cổ ở Na Cườm, trên đỉnh núi Diễn Trận. Trời phú cho mảnh đất này có núi đá vôi Tà Lài và Khau Tinh (Khau Slin) tạo vẻ đẹp kỳ thú, sinh động, hấp dẫn du khách tham quan. Ðứng trên các ngọn núi này, Văn Lãng đẹp như một bức tranh. Các ngọn núi bao quanh như để che chắn bảo vệ con người, đuổi thú dữ và bão tố... Văn Lãng còn chứa đựng nhiều sự tích huyền bí...
Hằng năm, vào dịp xuân về, người dân náo nức tổ chức lễ hội "lồng tồng" cầu cho mưa thuận gió hòa. Ngày hội là dịp đồng bào các dân tộc quây tụ bày tỏ tình thân ái, ôn lại truyền thống, học hỏi và sẻ chia kinh nghiệm sản xuất. Những câu chuyện truyền thuyết, những câu ca dao, những làn điệu dân ca sly, những điệu múa lượn cổ ca ngợi cuộc sống, cùng cách giao duyên độc đáo chân thành và khiêm nhường của những chàng trai, cô gái người dân tộc Tày, Nùng... được truyền từ đời này qua đời khác, đã khẳng định cốt cách văn hóa dân tộc rõ nét và bền vững từ bao đời.
Bí thư Huyện ủy Hoàng Văn Páo cho biết: Nền tảng tinh thần của văn hóa dân tộc chính là chỗ dựa hội tụ tâm, trí, lực của người dân để đẩy mạnh phát triển kinh tế - xã hội và từng bước nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho đồng bào các dân tộc.
Thực tế cho thấy, thông qua nhiều hoạt động văn hóa ở cơ sở mà các cấp ủy đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và nhân dân gắn bó chặt chẽ hơn. Quy ước bản, làng văn hóa nhận được sự hưởng ứng của cán bộ, đảng viên và đông đảo nhân dân.
Tạo được sự đồng thuận trong nhân dân về các chương trình kinh tế - xã hội góp phần làm cho đời sống của đồng bào các dân tộc ngày càng được cải thiện. Cả huyện, nay chỉ còn vài chục hộ nghèo theo tiêu chí mới, số hộ giàu tăng nhanh, 70% số hộ có xe máy, 80% số hộ nhà được ngói hóa và có phương tiện nghe nhìn. An ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội ở Văn Lãng ổn định.
Nhiều năm qua, hầu như không xảy ra mâu thuẫn lớn trong nội bộ nhân dân, nhiều tệ nạn xã hội dần bị đẩy lùi. Mọi vấn đề quan trọng có liên quan đời sống nhân dân trong làng, bản đều được đưa ra bàn bạc công khai, dân chủ với tinh thần: "Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, giám sát", nhất là trong việc xây dựng cơ sở hạ tầng của làng, bản... Gặp chúng tôi, Già làng Bế Hùng ở Nà Cườm hồ hởi nói: "Nhờ thực hiện tốt cơ sở là Quy ước bản, làng văn hóa, cho nên người ốm được đến trạm y tế khám và chữa bệnh, trẻ em đến tuổi được đi học, tệ nạn như: trộm cắp trâu, bò, vịt, gà, mời thầy mo về cúng cho người ốm nay không còn, bà con mừng lắm".
Cuộc vận động toàn dân xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư, nhất là Quy ước làng, bản văn hóa với nhiều nội dung phù hợp truyền thống văn hóa của địa phương được thấm sâu vào cộng đồng từng ngày qua sự tiếp nhận thông tin từ hệ thống truyền thanh tới từng thôn, bản. Quy định về việc xử lý nghiêm những trường hợp sinh con thứ ba hoặc vi phạm Quy ước về tiết kiệm trong việc cưới, việc tang được thực hiện nghiêm. Khi từng nhà có việc các đoàn thể địa phương đều đến giúp đỡ, lo toan chu tất, nhiều hủ tục được xóa bỏ. Các làng, bản khích lệ nhân dân đóng góp ngày công cùng các nhà hảo tâm góp tiền xây dựng nhà bưu điện - văn hóa, trường tiểu học. Ðội văn nghệ nghiệp dư ở nhiều làng thường xuyên đến các bản biểu diễn phục vụ đồng bào...
Xã Thành Hòa, có 60% số gia đình thực hiện Quy ước văn hóa mới, bước đầu gặp rất nhiều khó khăn, bởi hủ tục tồn tại tự bao đời nay và không ít người trong xã phản đối gay gắt. Song, với phương châm "mưa dầm, thấm lâu", chi bộ Ðảng cùng Hội Cựu chiến binh, Hội Phụ nữ, các già làng, trưởng bản... kiên trì vận động tuyên truyền để mọi người dần hiểu và tự nguyện thực hiện. Ðến nay, mọi người trong xã đều nhận thấy lợi ích thiết thực của việc thực hiện nếp sống văn hóa mới và đã nghiêm túc chấp hành...
Văn Lãng là huyện thực hiện tốt cuộc vận động xây dựng bản, làng văn hóa, 100% số thôn, bản đăng ký Quy ước về nếp sống văn hóa mới. Ðến nay có 5.550 gia đình và 60 làng, bản được công nhận gia đình, làng văn hóa.
Chúng tôi đi bộ trên con đường dọc trung tâm thị trấn huyện lỵ, thấp thoáng hai bên đường là hai hàng cây xanh hàng chục năm tuổi xen lẫn những ngôi nhà cao tầng còn thơm mùi vôi mới nằm giữa bốn bề núi đá. Kế đó là thư viện huyện và các nhà bưu điện - văn hóa xã với nhiều loại đầu sách, báo phục vụ bạn đọc các lứa tuổi. Khu chợ huyện đủ loại hàng hóa, nhộn nhịp người mua, người bán. Ở Văn Lãng cứ 60 người dân thì có một máy điện thoại, hầu hết các xã đều nhận được báo và tạp chí trong ngày. Hệ thống đường giao thông khá thuận tiện, tạo điều kiện cho người dân giao lưu giữa các địa phương trong huyện và nhiều nơi trong và ngoài tỉnh. Ngoài quốc lộ 4A đi qua thị trấn Ðồng Ðăng, thị trấn Na Sầm, các tỉnh Tây Bắc và một số xã trong huyện còn các tuyến đường dân sinh chính từ huyện lỵ Na Sầm tới xã Hoàng Văn Thụ - Hội Hoan - Bắc La - Thanh Long dài gần 100 km. Giữa các xã, thôn, bản nay cũng được kết nối bằng một mạng lưới đường mòn tới tận những nơi xa xôi hẻo lánh. Men theo những con đường này là quần thể dân cư ngày càng đông đúc.
Văn Lãng, vùng danh lam sơn thủy hữu tình của Lạng Sơn còn được du khách biết đến bởi những câu chuyện cổ tích mang tính huyền thoại gắn liền với di tích lịch sử văn hóa nổi tiếng như: nhà sàn lưu niệm đồng chí Hoàng Văn Thụ, chiến thắng đường 4 ghi dấu tích hy sinh xương máu của người dân nơi đây... Ngày nay lớp thanh niên các dân tộc phát huy truyền thống cha ông để xây dựng Văn Lãng ngày một giàu đẹp.
