Bảo tàng Quang Trung khánh thành năm 1979, tại làng Kiên Mỹ, ấp Kiên Thành, phủ Quy Nhơn (nay thuộc tỉnh Gia Lai). Sau nhiều lần trùng tu, diện tích bảo tàng được mở rộng gần 18ha, gồm: Di tích Đền thờ Tây Sơn Tam Kiệt, Tượng đài Hoàng đế Quang Trung, nhà biểu diễn nhạc võ Tây Sơn, nhà Rông văn hóa các dân tộc Tây Nguyên và nhiều hiện vật có từ thời ba anh em nhà Tây Sơn sinh ra và lớn lên như Giếng nước, cây Me cổ thụ niên đại trên 200 năm.
Trung bình mỗi năm, Bảo tàng Quang Trung đón tiếp hơn 150 nghìn lượt du khách trong nước và quốc tế đến tham quan, nghiên cứu và học tập.
Đến bảo tàng, sau khi viếng Tây Sơn Tam Kiệt, tham quan Nhà trưng bày, du khách có thể thưởng thức chương trình biểu diễn nhạc võ cổ truyền Tây Sơn-Bình Định. Đây là nét văn hóa đặc sắc, được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể thời Tây Sơn. Mở đầu là màn biểu diễn trống trận Tây Sơn, tiếng trống được sử dụng trước và trong mỗi trận chiến, mang âm hưởng hùng tráng, khơi dậy khí phách hào hùng, lòng yêu nước...
Trung bình mỗi năm, Bảo tàng Quang Trung đón tiếp hơn 150 nghìn lượt du khách trong nước và quốc tế đến tham quan, nghiên cứu và học tập.
Bộ trống gồm 12 chiếc, tượng trưng thập nhị can chi với tiết tấu chia làm ba hồi: Xuất quân, xung trận hãm thành và khúc khải hoàn mừng chiến thắng. Đi cùng với nền nhạc trống là phần biểu diễn võ thuật cổ truyền Tây Sơn-Bình Định gồm 18 loại binh khí và diễn tấu cồng chiêng Tây Nguyên (nơi ba anh em nhà Tây Sơn dựng cờ khởi nghĩa), thể hiện nét văn hóa các đồng bào dân tộc Tây Nguyên như Bana, Chăm H’roi, Jarai, Ê Đê…
Nhẹ nhàng gỡ chiếc micro khỏi ve áo sau khi đưa du khách tham quan một vòng bảo tàng, thuyết minh viên Lê Thị Hơn cười rạng rỡ: “16 năm làm việc tại đây, tôi thật hạnh phúc khi được góp phần làm cầu nối giữa lịch sử và hiện tại. Bản thân tôi và các anh chị em ở bảo tàng đều mong muốn câu chuyện về những người anh hùng áo vải Tây Sơn sẽ giúp các thế hệ mai sau càng tự hào về một giai đoạn lịch sử hào hùng, về ý chí quật cường, tinh thần thượng võ, yêu nước của cha ông”…
Theo Phó Giám đốc Bảo tàng Nguyễn Anh Dũng, gắn với di sản văn hóa thời Tây Sơn, ngoài Bảo tàng Quang Trung còn có 15 di tích (trong đó có 1 di tích quốc gia đặc biệt, 9 di tích cấp quốc gia và 5 di tích cấp tỉnh). Hiện bảo tàng bảo quản hơn 11 nghìn tư liệu, hiện vật liên quan đến phong trào Tây Sơn.
Em Vũ Anh Cường, học sinh lớp 11A1, Trường trung học phổ thông Trần Phú (tỉnh Nghệ An) cho biết: “Lần đầu tiên em được đến thăm bảo tàng, được nghe và tận mắt thấy những vật dụng từ thời Tây Sơn giúp em hình dung rõ hơn về lịch sử thời đại này. Ngoài ra, những bộ phim tư liệu 3D tái hiện các trận đánh lớn (Rạch Gầm-Xoài Mút, Ngọc Hồi-Đống Đa) của Hoàng đế Quang Trung được xây dựng chân thật, mang đến cho người xem cảm giác như được sống trong thời đại đó”.
Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Gia Lai Nguyễn Thị Kim Chung cho biết: “Bên cạnh các hình thức quảng bá, giới thiệu, tuyên truyền truyền thống, Bảo tàng Quang Trung chủ động cung cấp, chia sẻ thông tin trên trang thông tin điện tử của địa phương; cập nhật thông tin tư liệu, hiện vật bảo tàng, di tích qua hệ thống phần mềm của Cục Di sản văn hóa, của Sở Văn hóa tỉnh; xây dựng kho cơ sở dữ liệu số; ứng dụng công nghệ số trong các hoạt động quản lý, bảo tồn, quảng bá; tạo mã định danh hệ thống tư liệu, hiện vật bảo tàng và di tích làm cơ sở ứng dụng công nghệ quét mã QR; từng bước ứng dụng công nghệ 3D, công nghệ thực tế ảo.
Bên cạnh đó, chủ động nâng cao chất lượng đội ngũ hướng dẫn viên, hoạt động dịch vụ… nhằm đưa bảo tàng và một số di tích trên địa bàn trở thành điểm đến thu hút đông đảo du khách”.
Lấy cảm hứng từ chiến công của triều đại Tây Sơn trong những trận đánh chống quân xâm lược, thống nhất đất nước mà hình mẫu trung tâm là Hoàng đế Quang Trung, thiên tài quân sự bách chiến bách thắng, những thước phim cũng làm nổi bật võ công cái thế của Tây Sơn thất hổ tướng, sự anh thư trung liệt của Tây Sơn ngũ phụng thư đến văn tài của một vị La Sơn phu tử khiến cả Thanh triều run rẩy bàn chuyện cắt đất cầu hòa…
Bảo tàng Quang Trung đã tổ chức xây dựng nhiều bộ phim, clip bằng hình ảnh 3D tái hiện chân thực, sống động những trận đánh, những hiện vật thời Tây Sơn.
Bảo tàng Quang Trung đã tổ chức xây dựng nhiều bộ phim, clip bằng hình ảnh 3D tái hiện chân thực, sống động những trận đánh, những hiện vật thời Tây Sơn. Khi các em học sinh ngồi trong phòng chiếu đắm mình trong tiếng trống trận, tiếng hô xung phong, tiếng súng thần công vang rền, tiếng voi rống và binh khí va chạm có lẽ thấy dễ tiếp thu gấp nhiều lần so với những bài học sử khô khan từ trang sách.
Không chỉ làm phim công nghệ 3D, Bảo tàng Quang Trung đã từng bước ứng dụng kỹ thuật 3D và công nghệ thực tế ảo (VR) và thực tế ảo tăng cường (VR-AR) trong công tác nghiên cứu, phục chế hiện vật, thiết kế trưng bày và hoạt động trùng tu, tôn tạo di tích; tiến tới xây dựng hệ thống bảo tàng số, di tích số trên không gian mạng, nhằm quảng bá rộng rãi tới đông đảo công chúng, góp phần phát huy giá trị di sản văn hóa thời Tây Sơn trong thời đại công nghệ số hiện nay.
