Mùa vàng trên vùng đất mặn

Bước chân người mở đường

Không có đất canh tác trong tay, cũng chẳng sở hữu bằng cấp nông nghiệp, Đại tá Hoàng Phương Thảo (cán bộ công an được biệt phái sang giữ chức Chánh Thanh tra tỉnh Cà Mau) và kỹ sư xây dựng Tạ Văn Lâm từng nhận không ít ánh mắt nghi ngại khi bước chân vào đồng ruộng. Khi lên ý tưởng làm lúa hữu cơ, lúa tách đường để xuất khẩu, có người đã thẳng thừng cho rằng các ông chưa cấy lúa ngày nào mà đã mộng mơ đưa gạo ra thế giới. Thế nhưng, câu hỏi nhức nhối đặt ra: Vì sao làm lúa cả đời vẫn nghèo, hạt gạo quê hương tại sao cứ mãi trôi nổi ở những phân khúc thấp… đã thôi thúc những con người “tay ngang” này dấn thân.

Từ những trăn trở đó, Đại tá Thảo miệt mài nghiên cứu để rồi chế tạo thành công hợp chất hữu cơ dạng tinh thể lỏng bón cho lúa, cùng công nghệ tách glucose trong gạo. Còn kỹ sư Lâm chọn cách trực tiếp “ăn ngủ” cùng nông dân trên từng thửa ruộng. Bước ngoặt đến khi ông Hà Thanh Điền (Công ty Misun Group), mang theo nguồn lực đầu tư và khát khao kết nối tiêu thụ qua những chuyến thiện nguyện năm 2019, khai sinh thương hiệu gạo Ông Điền ngay trên đồng đất lúa-tôm Cà Mau.

Đến năm 2020, hơn 100ha lúa ST24, ST25 áp dụng công nghệ tách đường đã phủ xanh đồng đất tại phường Láng Tròn, thuộc tỉnh Cà Mau ngày nay. Thành quả đến vào những ngày cuối năm 2025 và đầu năm 2026, khi chuyến hàng đầu tiên với 212 tấn gạo Ông Điền được xuất sang Hoa Kỳ, cùng 28 tấn xuất sang Nhật Bản.

Nhớ lại thuở ban sơ đầy gian nan, kỹ sư Lâm bồi hồi kể về những đêm người nông dân lén sạ thêm giống, nơm nớp lo sợ khi rút nước ruộng, hay xót xa cắt lúa trước giai đoạn làm đòng. Thậm chí, người dân lo mất ăn mất ngủ khi thấy khói bốc trắng xóa do phun dịch trừ cỏ.

Anh kể: “Để thuyết phục, tôi đã trực tiếp uống dịch trích ngay tại ruộng để chứng minh hợp chất chiết xuất từ cây cỏ là hoàn toàn an toàn cho người và cây trồng. Niềm tin thật sự đơm hoa khi lúa cho năng suất đạt 700-1.000 kg/công”.

Định vị “hạt ngọc” lúa-tôm, bước chuyển chiến lược của nông nghiệp Cà Mau

27/04/2026 14:12

Cùng với cây lúa, mô hình lúa-tôm mang lại nguồn thu lợi kép cùng cá kèo, tôm càng, giúp nông dân Láng Tròn thu lời từ 80-150 triệu đồng/ha/năm. Những hộ từng phản ứng kịch liệt nhất sau đó cũng tự nguyện tham gia, đưa diện tích nhân rộng lên 238ha.

Đại tá Thảo chia sẻ: “Việc hạt gạo Cà Mau xuất khẩu được vào những thị trường khó tính chính là kết tinh của sự kiên trì và niềm tin mãnh liệt vào giá trị bền lâu”.

Đưa hương quê ra biển lớn

Tuy có điểm sáng rực rỡ đáng ghi nhận nhưng bức tranh chung của ngành hàng lúa gạo Cà Mau vẫn đối mặt muôn vàn thách thức. Nằm cuối nguồn sông Cửu Long, đồng đất Cà Mau thường xuyên chịu cảnh hạn hán, thiếu nước ngọt trong mùa khô. Biến đổi khí hậu và sụt lún đất càng làm độ mặn xâm nhập sâu vào nội đồng. Lời giải duy nhất để tồn tại và bứt phá chính là sự liên kết và chuyển đổi tư duy.

Ông Trịnh Văn Cường, Giám đốc Hợp tác xã Vĩnh Cường, đơn vị đang triển khai Đề án 1 triệu héc-ta lúa chất lượng cao tại Cà Mau cho biết: “Hợp tác xã triển khai khoảng 13.000ha tại Cà Mau, An Giang và Tây Ninh, đầu tư trọn gói từ 5-12 triệu đồng/ha và hỗ trợ kỹ thuật để sản phẩm đạt tiêu chuẩn xuất khẩu sang châu Âu”. Tương tự, 278 thành viên Hợp tác xã Nông nghiệp Thủy sản và Dịch vụ Ba Đình (xã Vĩnh Lộc, tỉnh Cà Mau) cũng đã chuyên canh giống ST24, ST25, BL9 theo hướng hữu cơ.

Giám đốc Nông Văn Thạch chia sẻ: “Nhờ doanh nghiệp bao tiêu, mỗi vụ lúa mang lại nguồn thu 45-50 triệu đồng/ha. Giống BL9 của chúng tôi vừa qua cũng được công nhận là gạo ngon nhất vùng Đồng bằng sông Cửu Long”.

Sự hình thành các vùng nguyên liệu quy mô lớn đang giúp nhà nông Cà Mau từng bước thoát khỏi lối làm ăn manh mún. Tính đến cuối năm 2025, tỉnh đã có 27 công ty liên kết với 50 hợp tác xã, tổ hợp tác, bao phủ diện tích hơn 53.350ha, sản lượng tiêu thụ khoảng 320.142 tấn, bằng 16,7% số sản lượng toàn tỉnh.

Kỹ sư Nguyễn Trần Thức, Chi cục trưởng Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Cà Mau cho biết: “Tham gia chuỗi liên kết, giá trị lúa gạo tăng từ 200 đến 1.000 đồng/kg so với canh tác thông thường”.

Để nâng cao sức cạnh tranh, Cà Mau đang lấy các mô hình sinh thái làm điểm tựa. Trong 180.000ha canh tác lúa hiện nay của tỉnh đã có 94.000ha theo mô hình lúa-tôm, tiềm năng mở rộng thêm 25.000ha. Đây cũng là mô hình canh tác đang phát huy hiệu quả trên cánh đồng của gần 200 hộ nông dân thuộc Hợp tác xã nông sản sạch chất lượng cao phường Láng Tròn.

Ông Nguyễn Hồng Khánh, xã viên hợp tác xã Láng Tròn phấn khởi cho biết: “Cuối năm 2025, giữa lúc giá lúa nhiều nơi rớt mạnh, gia đình tôi vẫn bán được 11.000 đồng/kg. Nhờ doanh nghiệp bao tiêu, gia đình cầm chắc lợi nhuận hơn 300 triệu đồng”.

Trực tiếp lội ruộng thực tế, đồng chí Hồ Trung Việt, Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy Cà Mau nhận xét: “Sự vắng bóng sâu rầy trên ruộng hữu cơ Láng Tròn là một sự khác biệt rõ rệt so với cánh đồng lạm dụng hóa chất. Nông dân ở đây còn áp dụng thành công các quy trình tiến bộ giúp nhiều diện tích đạt chuẩn Viet GAP, Global GAP và các tiêu chuẩn quốc tế khắt khe như USDA, EU, JAS”.

Trong tầm nhìn đến năm 2030, Cà Mau đặt mục tiêu 70% sản lượng lúa phục vụ tiêu thụ ngoài tỉnh và xuất khẩu; diện tích lúa chất lượng cao, phát thải thấp kỳ vọng đạt 55.000ha.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Cà Mau Lê Văn Sử cho biết, chính quyền và ngành chức năng tỉnh đang tích cực hỗ trợ nông dân đẩy mạnh ứng dụng khoa học-công nghệ vào từng khâu canh tác, và tăng cường liên kết chuỗi. “Khi khoa học, công nghệ làm bệ phóng và chuỗi cung ứng được liên kết chặt chẽ, lúa gạo sinh thái Cà Mau mới thật sự nâng cao giá trị, tự tin mang “hương vị phù sa” chinh phục thị trường thế giới”, ông Lê Văn Sử chia sẻ định hướng.

Bằng sức mạnh công nghệ và tư duy liên kết, “cuộc cách mạng sinh thái” trên đồng đất mặn mòi đang mở ra chương mới, đưa hạt gạo Cà Mau vượt qua rào cản tự nhiên để tự tin vươn tới những chân trời lớn hơn, xa hơn.