Một số quy định mới về đưa lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài

Khắc phục những vướng mắc, bất cập của công tác đưa lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng

Thực hiện chủ trương của Đảng về công tác đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài và đổi mới công tác xây dựng, thi hành pháp luật, nhất là Chỉ thị số 20-CT/TW ngày 12/12/2022 của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài trong tình hình mới; Kết luận của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Thông báo số 123-TB/VPTW ngày 16/7/2026 về chất lượng nguồn lao động Việt Nam, giải pháp tạo việc làm bền vững và Chương trình lập pháp năm 2026 của Quốc hội, Bộ Nội vụ đã tổng kết việc thi hành Luật số 69/2020/QH14, xây dựng dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng (sau đây gọi tắt là Luật).

Ngày 24/8/2026, Quốc hội đã thông qua Luật với 476/477 đại biểu Quốc hội tham gia biểu quyết tán thành (chiếm tỷ lệ 99,8% số đại biểu có mặt). Luật có hiệu lực thi hành từ ngày 1/3/2027. Ngày 10/9/2026, Văn phòng Chủ tịch nước họp báo công bố Lệnh cùng với 14 luật khác vừa được Quốc hội khóa XVI thông qua tại Kỳ họp không thường lệ thứ nhất.

Quá trình xây dựng Luật đã tuân thủ chặt chẽ, đầy đủ trình tự, thủ tục theo quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, bám sát chủ trương của Đảng, chỉ đạo của Quốc hội, Chính phủ và xuất phát từ yêu cầu của thực tiễn.

Luật đã thể chế hóa định hướng chuyển tư duy từ “quản lý hoạt động” sang “kiến tạo phát triển”, từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”, đẩy mạnh phân quyền, chuyển đổi số và bảo vệ tốt hơn người lao động.

Về mục tiêu, Luật được xây dựng nhằm khắc phục những vướng mắc, bất cập trong thực tiễn thi hành Luật số 69/2020/QH14, tập trung vào 3 nhóm vấn đề: (i) cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư, kinh doanh và thúc đẩy chuyển đổi số; (ii) xử lý các vấn đề cấp thiết phát sinh từ thực tiễn, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số; (iii) đẩy mạnh phân quyền cho chính quyền địa phương, phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Giảm 34% chi phí tuân thủ đối với người dân, doanh nghiệp

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, gồm 3 điều, với các nội dung mới cơ bản dưới đây.

Một là, xác lập chính sách ưu tiên phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao thông qua hoàn thiện “vòng tuần hoàn lao động”.

Luật ưu tiên đưa người lao động đã qua đào tạo, có trình độ chuyên môn kỹ thuật đi làm việc ở nước ngoài nhằm nâng cao thu nhập, tiếp thu công nghệ sản xuất, quản trị hiện đại, rèn luyện kỹ năng, ngoại ngữ và tác phong công nghiệp; đồng thời có cơ chế tăng cường kết nối việc làm cho người lao động về nước với thị trường lao động trong nước phù hợp với kỹ năng, kinh nghiệm đã tích lũy được trong thời gian làm việc ở nước ngoài.

Hai là, minh bạch hóa các khoản thu từ người lao động.

Luật giao Bộ trưởng Nội vụ quy định cụ thể các khoản doanh nghiệp dịch vụ được thu từ người lao động và mẫu hợp đồng đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài; tiền dịch vụ và các khoản thu khác (nếu có) phải được thể hiện rõ trong hợp đồng ký kết giữa doanh nghiệp và người lao động; phí đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng nghề, ngoại ngữ trong giai đoạn chuẩn bị nguồn phải được ghi trong văn bản ký kết với người lao động và chỉ được thu sau khi người lao động đã được bên nước ngoài tuyển chọn; mọi hành vi thu tiền không đúng quy định đều bị nghiêm cấm.

Ba là, chuyển cơ chế quản lý từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”, từ “đăng ký” sang “thông báo”; cắt giảm mạnh thủ tục hành chính. Luật bãi bỏ thủ tục chấp thuận chuẩn bị nguồn lao động, tạo điều kiện để doanh nghiệp được chủ động chuẩn bị nguồn theo nhu cầu thị trường; chuyển cơ chế đăng ký sang cơ chế “thông báo” đối với doanh nghiệp trúng thầu, nhận thầu và tổ chức, cá nhân đầu tư ra nước ngoài. Luật không làm phát sinh thủ tục hành chính mới; bãi bỏ 3 thủ tục, cắt giảm, đơn giản hóa 6 thủ tục, giảm 34% chi phí tuân thủ đối với người dân, doanh nghiệp.

Bốn là, đẩy mạnh phân quyền. Luật số 22/2026/QH16 đã phân quyền có chọn lọc một số nhiệm vụ được triển khai hiệu quả theo Nghị định số 128/2025/NĐ-CP: giao Ủy ban nhân dân cấp tỉnh tiếp nhận thông báo, báo cáo của doanh nghiệp trúng thầu, nhận thầu và tổ chức, cá nhân đầu tư ra nước ngoài; đăng ký hợp đồng nhận lao động thực tập và hợp đồng lao động trực tiếp giao kết. Ủy ban nhân dân cấp xã tiếp nhận thông báo, công khai, theo dõi hoạt động chuẩn bị nguồn lao động trên địa bàn và xử lý vi phạm theo thẩm quyền, khắc phục “điểm nghẽn” ở khâu tuyển chọn tại cơ sở.

Năm là, lấy chuyển đổi số, dữ liệu làm trụ cột quản lý, giám sát. Luật hoàn thiện khái niệm cơ sở dữ liệu về người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng; giao Bộ Nội vụ xây dựng, vận hành, kết nối, chia sẻ cơ sở dữ liệu; quy định doanh nghiệp có trách nhiệm cập nhật trên cơ sở dữ liệu và công khai thông tin về nhân sự, tuyển chọn, điều kiện làm việc, quyền lợi của người lao động và hoạt động chuẩn bị nguồn để người lao động tra cứu, lựa chọn và tạo cơ sở để cơ quan quản lý hậu kiểm.

Sáu là, siết chặt kỷ cương thị trường, hoàn thiện cơ sở pháp lý xử lý vi phạm. Luật bổ sung khái niệm “trực tiếp tuyển chọn”, “cho người khác sử dụng Giấy phép”; mở rộng các hành vi bị nghiêm cấm như cung cấp thông tin sai sự thật, quảng cáo, tư vấn gian dối, thu tiền không đúng quy định, tổ chức tuyển chọn, chuẩn bị nguồn đối với công việc, khu vực bị cấm; quy định hạn chế 5 năm đối với doanh nghiệp và người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp đã bị thu hồi Giấy phép do vi phạm nghiêm trọng; bổ sung quy định về việc phối hợp giữa Bộ Nội vụ và Bộ Công an trong phòng ngừa, phát hiện, xử lý vi phạm, bao gồm cả giai đoạn trước khi xuất cảnh và trong thời gian làm việc ở nước ngoài.

Lao động Việt Nam đã đi làm việc tại 57 quốc gia/vùng lãnh thổ

Theo Cục Quản lý lao động ngoài nước (Bộ Nội vụ), công tác đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài là một trong những chủ trương lớn, nhất quán của Đảng và Nhà nước ta. Hoạt động này không chỉ đóng góp quan trọng cho phát triển kinh tế-xã hội, giải quyết việc làm cho hàng trăm nghìn lao động mỗi năm, mà còn là cơ hội quý báu để người lao động Việt Nam học hỏi kinh nghiệm, nâng cao kỹ năng, cải thiện thu nhập và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Tính đến hết năm 2025, lực lượng lao động Việt Nam đã đi làm việc tại 57 quốc gia/vùng lãnh thổ, với gần 900.000 lao động đang làm việc tại nhiều quốc gia, vùng lãnh thổ. Nhiều thị trường thu nhập cao thu hút nhiều lao động nước ta như: Nhật Bản (khoảng 470.000 lao động), Hàn Quốc (khoảng 100.000 lao động), Đài Loan (Trung Quốc) (gần 300.000 lao động) và một số quốc gia châu Âu, khu vực Trung Đông.

Hiện nay, doanh nghiệp và người lao động tham gia vào hoạt động đưa lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng sẽ áp dụng mức đóng góp vào Quỹ Hỗ trợ việc làm ngoài nước (Bộ Nội vụ) theo Quyết định số 34/2025/QĐ-TTg ngày 15/9/2025.

Quỹ này nhằm hỗ trợ phát triển, ổn định và mở rộng thị trường; phòng ngừa, giảm thiểu và khắc phục rủi ro đối với người lao động và doanh nghiệp; bảo hộ quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động.

Mức đóng góp của doanh nghiệp hoạt động dịch vụ đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng vào Quỹ là 150.000 đồng/người lao động hợp đồng. Còn mức đóng góp của người lao động đi làm việc ở nước ngoài vào Quỹ là 100.000 đồng/người/hợp đồng.

Các mức đóng góp nêu trên vẫn giữ nguyên so với quy định trước đó tại Quyết định số 40/2021/QĐ-TTg ban hành ngày 31/12/2021 trước đây.