Hoàn thiện thể chế để kinh tế thể thao cất cánh

Yêu cầu đặt ra trong năm 2026 và giai đoạn phát triển sắp tới là tổ chức, quản lý và đầu tư cho thể thao theo hướng dài hạn, chuyên nghiệp và hiệu quả hơn. Cùng với hạ tầng được xây dựng, ngày càng hoàn thiện hơn, kinh tế thể thao đang hòa nhịp cùng công nghiệp văn hóa, du lịch, mở ra những hướng phát triển, đòi hỏi một hành lang pháp lý đồng bộ, minh bạch để thu hút và phát huy nguồn lực xã hội.

Trong bối cảnh ấy, việc sửa đổi, bổ sung các luật chuyên ngành và xác định kinh tế thể thao như một động lực tăng trưởng mới có ý nghĩa quan trọng. Trao đổi với phóng viên Báo Nhân Dân, Bộ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Văn Hùng đã chia sẻ tầm nhìn, định hướng và những giải pháp trọng tâm nhằm đưa kinh tế thể thao Việt Nam phát triển bài bản, bền vững, tiệm cận các chuẩn mực khu vực và quốc tế.

Phóng viên: Thưa Bộ trưởng, trong chiến lược phát triển của ngành văn hóa, thể thao và du lịch, Bộ có tầm nhìn và định hướng như thế nào để đưa nền kinh tế thể thao trở thành một ngành kinh tế đóng góp đáng kể vào GDP quốc gia trong thời gian tới?

Bộ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Văn Hùng: Kinh tế thể thao được coi là một ngành kinh tế mới, có tốc độ tăng trưởng cao hơn so với các ngành kinh tế truyền thống. Xét trên quy mô toàn cầu thì kinh tế thể thao được xếp hạng là ngành kinh tế lớn thứ 9, với giá trị ước tính khoảng 2.650 tỷ USD.

Ở nước ta, tuy chưa có thống kê đầy đủ quy mô thị trường các hoạt động kinh tế thể thao, song có thể thấy rằng rất nhiều loại hình kinh doanh, dịch vụ thể thao đã có phát triển nở rộ trong thời gian qua. Số lượng các cơ sở hoạt động dịch vụ tập luyện thể thao tư nhân gia tăng mạnh, đặc biệt là trong các môn pickleball, bơi lội, bóng đá mini, cầu lông, quần vợt, billiard & snooker... Nhiều giải thi đấu thể thao quy mô lớn được tổ chức bằng hình thức xã hội hóa, thu hút rất đông người tham gia, như các giải chạy marathon quốc tế, chạy địa hình, 3 môn phối hợp, golf, đua xe đạp, bóng chuyền quốc tế, bóng rổ, võ thuật tổng hợp...

Không chỉ mang lại nguồn thu trực tiếp cho ngân sách mà việc tổ chức các sự kiện này còn có ý nghĩa lan tỏa, thúc đẩy sự tăng trưởng của nhiều ngành, lĩnh vực khác, như du lịch, giao thông cũng như góp phần quảng bá, phát triển kinh tế địa phương.

Trong lĩnh vực sản xuất, xuất khẩu hàng hóa thì Việt Nam hiện cũng đang được coi là một trong những công xưởng lớn nhất của thế giới về trang phục, giày thể thao. Các tập đoàn hàng đầu như Nike, Adidas đều có tới từ 40-50% sản lượng hàng hóa được sản xuất tại Việt Nam. Chúng ta cũng có thuận lợi là nằm trong khu vực châu Á-Thái Bình Dương, một khu vực đông dân, dân số trẻ và năng động, được đánh giá là nơi đang có sự tăng trưởng nóng về kinh tế thể thao.

Như vậy, nếu chúng ta không sớm nhận thức được vai trò, tầm quan trọng của kinh tế thể thao thì sẽ bỏ lỡ cơ hội bứt phá và không khai thác được tiềm năng to lớn của lĩnh vực này. Vì vậy, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã và sẽ tăng cường tham mưu cho Chính phủ hoàn thiện chính sách, xây dựng hành lang pháp lý để vừa quản lý hiệu quả, vừa thúc đẩy phát triển mạnh mẽ các hoạt động kinh tế thể thao.

Trong Chiến lược phát triển thể dục, thể thao Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn 2045, chúng tôi đã đặt mục tiêu giai đoạn 2025-2030 sẽ tăng mạnh số lượng, quy mô cơ sở sản xuất, kinh doanh thể thao, đa dạng hóa loại hình dịch vụ; hướng tới năm 2045 hình thành thị trường thể thao hiện đại, có sức cạnh tranh khu vực và quốc tế, đóng góp tích cực vào tăng trưởng GDP, tạo việc làm và khẳng định vị thế Việt Nam trên bản đồ thể thao thế giới.

Phóng viên: Để thực hiện hóa tiềm năng kinh tế từ các sự kiện thể thao lớn và du lịch thể thao, Bộ có những giải pháp cụ thể nào nhằm thu hút đầu tư, khuyến khích sự tham gia của khu vực tư nhân, đồng thời nâng cao hiệu quả khai thác cơ sở vật chất và nguồn nhân lực thể thao hiện có, thưa Bộ trưởng?

Bộ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Văn Hùng: Nghị quyết số 68-NQ/TW (2025) về phát triển kinh tế tư nhân đã khẳng định rõ vai trò xung kích của doanh nghiệp trong đầu tư cơ sở vật chất, tổ chức sự kiện, phát triển dịch vụ và sản phẩm thể thao, từng bước hình thành ngành kinh tế thể thao mũi nhọn.

Trên thực tế thì ngoại trừ một số loại hình có suất đầu tư cao như xây dựng sân vận động hay các nhà thi đấu, các công trình thể thao mang tầm vóc, quy mô lớn, phần lớn các hoạt động thể thao đều có thể thu hút đầu tư tư nhân. Nếu chúng ta có môi trường pháp lý và cơ chế, chính sách phù hợp để khơi dậy, thúc đẩy tiềm năng từ khu vực tư nhân thì đây sẽ là một lực lượng chủ đạo để sớm đưa kinh tế thể thao trở thành một ngành kinh tế mũi nhọn.

Trong thời gian qua, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã tập trung cho các giải pháp nhằm khuyến khích doanh nghiệp tư nhân tham gia tổ chức các giải thi đấu thể thao, sự kiện thể thao quy mô lớn, thậm chí cả các sự kiện thể thao mang tính quốc tế. Kết quả của việc thực hiện chủ trương này là càng có thể tự huy động kinh phí để tổ chức các giải thi đấu cấp quốc gia, giải quốc tế trong nước mà không cần đến hỗ trợ từ ngân sách nhà nước. Bộ cũng đã chỉ đạo đẩy mạnh việc xây dựng, ban hành các định mức kinh tế kỹ thuật trong lĩnh vực thể dục thể thao nhằm tạo điều kiện cho tư nhân tham gia đấu giá, thực hiện cơ chế đặt hàng của nhà nước trong cung ứng các dịch vụ thể thao. Đây là bước đi cần thiết nhằm tiến tới tạo sự cạnh tranh bình đẳng giữa khu vực công và khu vực tư trong cung ứng dịch vụ về thể thao.

Trong lĩnh vực đầu tư xây dựng và quản lý công trình thể thao, Bộ cũng đã chỉ đạo đẩy mạnh liên doanh, liên kết, tạo điều kiện cho tư nhân khai thác quỹ đất, công trình thể thao công lập trong khuôn khổ quy định của pháp luật hiện hành. Đồng thời đề xuất sửa đổi các quy định về hợp tác công-tư, đề xuất cấp có thẩm quyền cho phép thực hiện cơ chế PPP (Nhà nước và khu vực tư nhân cùng tham gia đầu tư, xây dựng, quản lý và khai thác các dự án hạ tầng, dịch vụ công) trong lĩnh vực thể dục thể thao để mở đường cho việc thu hút đầu tư xây dựng những công trình thể thao có quy mô lớn.

Trong thời gian tới, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch sẽ tập trung cho công tác rà soát, kiến nghị sửa đổi Luật Thể dục, thể thao và một số văn bản quy phạm pháp luật liên quan, trong đó có các nội dung sửa đổi quan trọng liên quan tới quy định về kinh doanh thể dục thể thao và thể thao chuyên nghiệp.

Phóng viên: Trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng và cách mạng công nghiệp 4.0, Bộ trưởng đánh giá vai trò của công nghệ và sự hợp tác quốc tế trong việc phát triển kinh tế thể thao như thế nào?

Bộ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Văn Hùng: Trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng và sự phát triển mạnh mẽ của cách mạng công nghiệp lần thứ tư, công nghệ và hợp tác quốc tế đóng vai trò then chốt, vừa là đòn bẩy, vừa là yếu tố đột phá trong phát triển kinh tế thể thao tại Việt Nam. Điều này cũng được thể hiện trong chủ trương của Đảng, Nhà nước, nhấn mạnh việc tận dụng thành tựu khoa học công nghệ, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, mở rộng hợp tác quốc tế để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, đặc biệt trong những lĩnh vực mới và giàu tiềm năng như kinh tế thể thao.

Công nghệ ngày nay không chỉ là một loại phương tiện hay công cụ hỗ trợ mà đã trở thành yếu tố cấu thành cốt lõi trong hầu hết các hoạt động thể thao. Từ quần áo, thiết bị tập luyện thể thao tới dinh dưỡng, thuốc bổ trợ, phương pháp tập luyện hay hoạt động quản lý, huấn luyện đều kết tinh hàm lượng công nghệ rất cao.

Bên cạnh đó, sự phát triển không ngừng của khoa học công nghệ đã tạo ra nhiều sản phẩm, loại hình thể thao mới lạ, hấp dẫn đối với giới trẻ, như thể thao điện tử (E-sports). Công nghệ còn giúp kết nối giữa huấn luyện viên, người tập luyện, nhà tài trợ, tổ chức sự kiện trên cùng một hệ sinh thái, qua đó hình thành thị trường thể thao hiện đại, minh bạch và hiệu quả.

Đặc biệt, thể thao gắn kết chặt chẽ với công nghệ truyền thông và công nghệ số trong truyền hình trực tiếp, bán bản quyền giải đấu, tổ chức sự kiện thể thao.

Về yếu tố hợp tác quốc tế thì hiển nhiên rằng trong bối cảnh toàn cầu hóa như hiện nay, vai trò của hợp tác quốc tế là vô cùng quan trọng, nhất là đối với thể dục thể thao vốn được coi là một trong những lĩnh vực đi đầu trong tiến trình hội nhập quốc tế. Việc mở rộng hợp tác quốc tế sẽ góp phần thúc đẩy kinh tế thể thao phát triển, đặc biệt là trong đăng cai tổ chức các đại hội thể thao, sự kiện thể thao quốc tế trong nước hay thu hút đầu tư nước ngoài. Trong giai đoạn vừa qua, chúng ta cũng đã tranh thủ thành công việc gia nhập các hiệp định thương mại để mở rộng thị trường xuất khẩu các sản phẩm quần áo, giày dép, trang thiết bị thể thao.

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tin tưởng rằng, với việc nâng cao nhận thức và quyết tâm đổi mới, sáng tạo trong công tác quản lý đối với lĩnh vực thể dục thể thao, kinh tế thể thao ở nước ta trong giai đoạn tới sẽ có sự bùng nổ mạnh mẽ, vừa góp phần tạo ra công ăn việc làm, vừa đóng góp cho tăng trưởng kinh tế đất nước.

Phóng viên: Thưa Bộ trưởng, những vấn đề trọng tâm nào đang đặt ra đối với việc phát triển kinh tế thể thao của Việt Nam hiện nay?

Bộ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Văn Hùng: Phát triển kinh tế thể thao là một quá trình vừa mở ra cơ hội lớn, vừa đặt ra những yêu cầu chiến lược đòi hỏi tầm nhìn dài hạn và sự chuẩn bị bài bản. Ở cấp độ vĩ mô, tôi cho rằng có một số vấn đề then chốt mà chúng ta cần nhận diện rõ để định hướng chính sách và hành động:

Thứ nhất, định vị vai trò của kinh tế thể thao trong tổng thể chiến lược phát triển quốc gia. Chúng ta cần làm rõ kinh tế thể thao không những là một phân ngành dịch vụ, mà là một cấu phần của nền kinh tế sáng tạo, gắn với du lịch, thương mại, văn hóa và ngoại giao. Khi chưa định vị rõ ràng, sẽ khó thu hút sự quan tâm tương xứng từ các nhà hoạch định chính sách, giới đầu tư và toàn xã hội.

Thứ hai, xây dựng thị trường thể thao hiện đại, hội nhập nhưng vẫn mang bản sắc Việt Nam. Việc hội nhập sâu với thị trường thể thao quốc tế là tất yếu, song song phải bảo đảm giá trị văn hóa, tinh thần thể thao và hình ảnh quốc gia không bị hòa tan. Thị trường cần vận hành theo chuẩn mực quốc tế nhưng phản ánh được đặc điểm, nhu cầu và sức sáng tạo của người Việt, để mỗi sự kiện hay sản phẩm thể thao đều trở thành một “đại sứ văn hóa” của đất nước.

Thứ ba, tạo lập hệ thống kinh tế thể thao cân bằng và bền vững. Phát triển kinh tế thể thao không thể chỉ dựa vào các môn đang “ăn khách” mà phải tạo sự cân đối giữa thể thao thành tích cao, thể thao giải trí, thể thao học đường, thể thao cộng đồng và thể thao cho mọi lứa tuổi. Nếu thị trường chỉ tập trung vào một vài môn mũi nhọn, chúng ta sẽ bỏ lỡ tiềm năng kinh tế-xã hội to lớn từ hàng chục môn khác và từ phong trào quần chúng.

Thứ tư, kết nối đồng bộ giữa quy hoạch hạ tầng, nguồn nhân lực và sản phẩm dịch vụ. Ở tầm chiến lược, hạ tầng không chỉ là sân vận động hay nhà thi đấu, mà còn là các trung tâm thương mại dịch vụ thể thao, tổ hợp đào tạo và trải nghiệm du lịch, mạng lưới dịch vụ y học khoa học thể thao. Nguồn nhân lực cũng cần được quy hoạch và đào tạo đồng bộ với định hướng phát triển sản phẩm, dịch vụ, để tạo ra chuỗi giá trị khép kín, từ sản xuất-tổ chức-phân phối-tiêu thụ.

Thứ năm, bảo đảm sự hài hòa giữa mục tiêu kinh tế và mục tiêu xã hội. Kinh tế thể thao phải mang lại lợi ích kinh tế rõ rệt nhưng đồng thời đóng góp vào nâng cao sức khỏe nhân dân, củng cố khối đại đoàn kết, quảng bá hình ảnh đất nước và thúc đẩy lối sống lành mạnh. Nếu chỉ chạy theo lợi nhuận trước mắt, chúng ta có nguy cơ đánh mất giá trị cốt lõi của thể thao và bỏ qua lợi ích lâu dài của xã hội.

Thứ sáu, xây dựng năng lực quản trị quốc gia về kinh tế thể thao. Khi quy mô thị trường mở rộng, đòi hỏi năng lực quản lý vĩ mô phải đủ mạnh để điều tiết, định hướng, bảo đảm minh bạch và công bằng, đồng thời kịp thời ứng phó với các biến động, khủng hoảng hay xu hướng mới của thế giới. Năng lực này không chỉ nằm ở Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch mà còn ở sự phối hợp của nhiều bộ, ngành và chính quyền địa phương.

Như vậy, có thể khẳng định, phát triển kinh tế thể thao là hành trình chuyển đổi từ “ngành bổ trợ” sang “động lực tăng trưởng”, từ “các sự kiện riêng lẻ” sang “một hệ thống liên kết”. Nếu chúng ta nhận diện đầy đủ các vấn đề chiến lược này và giải quyết đồng bộ, kinh tế thể thao Việt Nam hoàn toàn có thể vươn lên thành một trong những ngành kinh tế sáng tạo chủ lực, đóng góp thiết thực cho mục tiêu phát triển nhanh, bền vững và khẳng định vị thế đất nước trên bản đồ thể thao kinh tế thế giới.

Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn Bộ trưởng!