ND - Ngày 30-12, tại Hà Nội, Bộ Công thương tổ chức lễ công bố ký kết Hiệp định Ðối tác kinh tế Việt Nam - Nhật Bản (VJEPA) được Bộ trưởng Công thương Việt Nam Vũ Huy Hoàng và Bộ trưởng Ngoại giao Nhật Bản H.Nakasone thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ hai nước ký tại Tokyo (Nhật Bản) ngày 25-12. Nhân dịp này, Bộ trưởng Công Thương Vũ Huy Hoàng đã trả lời phỏng vấn Báo Nhân Dân. Sau đây là nội dung cuộc phỏng vấn.
PV: Ðề nghị Bộ trưởng cho biết nội dung cơ bản của Hiệp định đối tác kinh tế Việt Nam - Nhật Bản mới ký kết ngày 25-12 vừa qua?
Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng: Các văn kiện của Hiệp định đối tác kinh tế Việt Nam - Nhật Bản (VJEPA) được ký kết vừa qua bao gồm Hiệp định Ðối tác kinh tế Việt Nam - Nhật Bản (Hiệp định chính); Hiệp định thực thi (bao gồm các quy định về cơ chế triển khai các cam kết thuộc Hiệp định chính) và Tuyên bố chung về việc ký kết Hiệp định VJEPA nhằm giới thiệu các nội dung cam kết cơ bản, đồng thời nhấn mạnh ý nghĩa của Hiệp định trong quan hệ hợp tác nhiều mặt giữa Việt Nam và Nhật Bản. Ðáng lưu ý, lần đầu, Chính phủ Nhật Bản khẳng định sẽ hợp tác chặt chẽ với ta để sớm công nhận Việt Nam là nước có nền kinh tế thị trường đầy đủ.
Hiệp định VJEPA được xây dựng dựa trên các chuẩn mực của Tổ chức Thương mại thế giới (WTO), thể hiện sự cân bằng về lợi ích và phù hợp với trình độ và năng lực thực hiện của mỗi bên. Trong thời gian mười năm, Việt Nam và Nhật Bản sẽ cơ bản hoàn tất lộ trình giảm thuế để xây dựng một khu vực thương mại tự do song phương hoàn chỉnh. Theo đó, 94,53% kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam và 87,66% kim ngạch xuất khẩu của Nhật Bản sẽ được miễn thuế nhập khẩu (theo số liệu năm 2006).
Các mặt hàng thủy sản, nông sản, dệt may, sắt thép, hóa chất, linh kiện điện tử sẽ có mức cam kết tự do hóa mạnh mẽ nhất. Cam kết về đầu tư và thương mại dịch vụ trong khuôn khổ Hiệp định bảo hộ, xúc tiến và tự do hóa đầu tư (BIT) và WTO sẽ là cấu thành không tách rời của Hiệp định.
Về vấn đề tiếp nhận lao động, Nhật Bản cam kết dành cho Việt Nam một khoản vay ODA lãi suất thấp để mỗi năm đào tạo khoảng từ 200 đến 300 y tá Việt Nam tại Nhật Bản. Sau khi tốt nghiệp, các y tá sẽ được làm việc lâu dài tại Nhật Bản. Phía Nhật Bản cam kết hỗ trợ xây dựng Hệ thống kiểm định tay nghề và Hệ thống cấp chứng chỉ cho y tá và hộ lý Việt Nam. Trong vòng một năm kể từ khi ký kết VJEPA, hai bên sẽ nối lại việc đàm phán về di chuyển lao động nhằm tiếp tục cải thiện điều kiện tiếp cận thị trường cho y tá, hộ lý và các ngành nghề khác của Việt Nam.
Hiệp định cũng quy định một số chương trình hợp tác song phương quan trọng như xây dựng Trung tâm vệ sinh, an toàn thực phẩm; hài hòa tiêu chuẩn kỹ thuật; cải thiện môi trường kinh doanh; hợp tác về nâng cao năng lực trong các lĩnh vực du lịch, quản lý doanh nghiệp (DN) vừa và nhỏ, giao thông vận tải, sở hữu trí tuệ...
Ðặc biệt, Bộ trưởng Công thương Việt Nam và Bộ trưởng Kinh tế, Công nghiệp và Thương mại Nhật Bản (METI) đã ký kết Biên bản ghi nhớ về việc Nhật Bản hỗ trợ Việt Nam phát triển ngành công nghiệp phụ trợ. Ðây là thỏa thuận hợp tác dài hạn nhằm giúp Việt Nam định hướng quy hoạch phát triển các ngành công nghiệp phụ trợ, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, khuyến khích các DN sản xuất linh kiện của Nhật Bản đầu tư tại Việt Nam, đồng thời mở rộng cơ hội liên kết, hợp tác giữa các DN Việt Nam và DN Nhật Bản trong lĩnh vực này.
Việt Nam và Nhật Bản đều thể hiện quyết tâm sớm hoàn tất các thủ tục phê chuẩn trong nước để Hiệp định VJEPA có hiệu lực ngay nửa đầu năm 2009, kịp thời đem lại lợi ích tối đa cho DN và người dân hai nước.
PV: Xin Bộ trưởng đánh giá triển vọng hợp tác kinh tế Việt Nam - Nhật Bản sau khi Hiệp định được ký kết và có hiệu lực?
Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng: Với cơ cấu kinh tế mang tính bổ sung mạnh mẽ, Hiệp định VJEPA tạo cơ hội để DN, người tiêu dùng hai nước tiếp cận các nguồn vốn, công nghệ, nguyên, nhiên liệu và hàng hóa một cách hiệu quả nhất. Cùng với các thỏa thuận trước đó giữa Nhật Bản với ASEAN, Hiệp định VJEPA sẽ hoàn tất chuỗi cung ứng giá trị của các DN Nhật Bản và ASEAN trong khu vực. Do vậy, về ngắn hạn, Hiệp định không gây ra những xáo trộn tiêu cực trong khi về dài hạn sẽ tác động đến sự chuyển dịch tích cực về cơ cấu kinh tế của hai nước trong mối tương quan với các nền kinh tế khu vực và thế giới.
Ðây chính là nền tảng kinh tế thiết thực, bảo đảm sự thành công của Hiệp định VJEPA trong việc thực thi những mục tiêu mà Chính phủ hai nước đã đề ra.
PV: Bộ trưởng có khuyến cáo gì cho các DN Việt Nam sau khi Hiệp định được ký kết và có hiệu lực?
Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng: Ðể khai thác tốt thị trường Nhật Bản, yếu tố cốt lõi là DN cần nâng cao năng lực cạnh tranh và chất lượng sản phẩm của mình. Trên cơ sở năng lực cạnh tranh và chất lượng sản phẩm tốt, các DN cần nghiên cứu kỹ nội dung của Hiệp định. Bản thân lời văn trong Hiệp định không nhiều nhưng có rất nhiều phụ lục, bảng biểu đi theo, nhất là mã số thuế, mã số hàng hóa. Vì vậy, DN cần nghiên cứu rất kỹ.
Ngoài ra, các DN cũng phải tìm hiểu, nắm chắc các quy định của Nhật Bản liên quan đến xuất nhập khẩu, đặc biệt về vấn đề tiêu chuẩn chất lượng và kỹ thuật để hàng xuất khẩu của ta sang Nhật Bản không bị trả lại.
Một điểm nữa mà DN cũng phải lưu ý là cần xúc tiến mạnh mẽ hơn việc chủ động nghiên cứu, nắm bắt những cơ hội từ thị trường Nhật Bản để đến lúc Hiệp định được ký kết, thực thi, DN đã chuẩn bị kỹ và nắm ngay được những cơ hội kinh doanh.
Bộ Công thương sẽ phối hợp với các bộ, ngành để đưa ra chương trình phổ biến rộng rãi hiệp định, tổ chức hội thảo, tọa đàm cho các tổ chức, DN, cá nhân có liên quan hiểu rõ hơn nội dung của hiệp định.
PV: Xin trân trọng cảm ơn Bộ trưởng!
