Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) với điểm nhấn là định hướng xây dựng các khu đô thị đa mục tiêu được kỳ vọng sẽ sớm tháo gỡ những điểm nghẽn nói trên, mở ra cơ hội tái thiết đô thị và phát triển nhà ở.
Từ nhiều năm nay, thành phố Hà Nội đã quan tâm đến cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ, nhưng kết quả rất hạn chế khi số lượng chung cư cũ xuống cấp được cải tạo, xây dựng lại chỉ đạt hơn 1% tổng số chung cư cần thực hiện. Mới đây, chương trình phát triển nhà ở của thành phố tiếp tục đặt mục tiêu (đến năm 2035) cải tạo, xây dựng lại những chung cư cũ nát, nhưng với quy định hiện hành còn nhiều bất cập so với thực tiễn, nếu không có các cơ chế đột phá, Hà Nội sẽ rất khó có thể đạt được mục tiêu này.
Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) quy định, việc đầu tư xây dựng, cải tạo, chỉnh trang, tái thiết đô thị và phát triển nhà ở trên địa bàn thành phố phải bảo đảm các nguyên tắc sau: Xây dựng các khu đô thị, đô thị thông minh, đô thị đa chức năng, đa mục tiêu, khu nhà ở xã hội theo hướng hiện đại, thuận tiện, đồng bộ với việc xây dựng hạ tầng kỹ thuật đô thị và hạ tầng xã hội; phù hợp quy hoạch, quy chế quản lý kiến trúc, thiết kế đô thị; bảo đảm quy chuẩn, tiêu chuẩn về xây dựng, phòng cháy, chữa cháy; bảo đảm hài hòa lợi ích người dân, Nhà nước, doanh nghiệp; ưu tiên tái định cư tại chỗ; nâng cao tiện ích đô thị, cải thiện môi trường sống, sinh kế cho dân cư ở khu vực cải tạo, chỉnh trang.
Thành phố Hà Nội xác định phát triển các khu đô thị đa mục tiêu theo hướng đa dạng các loại hình nhà ở như nhà tái định cư, nhà ở công vụ, nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê và nhà ở thương mại; bảo đảm hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội và đô thị thông minh đồng bộ; kết nối giao thông thuận lợi trong và ngoài khu đô thị. Đặc biệt, các khu đô thị đa mục tiêu còn tạo việc làm, sinh kế ổn định, nâng cao chất lượng đời sống và giảm giá thành, tăng khả năng tiếp cận nhà ở của người dân.
Các dự án được triển khai với định hướng xuyên suốt là ứng dụng mạnh mẽ khoa học, công nghệ hiện đại trong quy hoạch, thiết kế, thi công, quản lý và vận hành; phát triển mô hình đô thị thông minh; ưu tiên sử dụng vật liệu mới, thân thiện môi trường; bảo đảm chất lượng, an toàn, tiết kiệm năng lượng và thích ứng với biến đổi khí hậu. Các khu đô thị đa mục tiêu không chỉ là nơi ở mà còn là không gian tạo việc làm; thông qua phát triển các khu dịch vụ, thương mại, sản xuất, kinh doanh, đào tạo nghề giúp người dân, nhất là các hộ tái định cư ổn định cuộc sống và nâng cao thu nhập.
Kiến trúc sư, Tiến sĩ Phan Đăng Sơn, Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam nhận định, Luật Thủ đô (sửa đổi) sẽ là “chìa khóa vàng” giúp Hà Nội tháo gỡ các áp lực tích tụ nhiều năm về hạ tầng, môi trường và giao thông. Đáng chú ý, theo dự thảo luật, dự kiến cho phép mở ra mô hình đô thị đa tầng, đa cực thông qua việc bổ sung mô hình đơn vị hành chính, kinh tế đặc biệt.
Theo đại diện Sở Quy hoạch-Kiến trúc Hà Nội, Luật Thủ đô (sửa đổi) với việc “cởi trói” về quy hoạch, nhất là quy định về tầng cao công trình và dân số tại khu vực nội đô lịch sử sẽ tạo ra sự thay đổi tích cực trong cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ. Những cơ chế đặc thù này sẽ thay đổi bài toán kinh tế, thu hút các doanh nghiệp tham gia. Cùng với đó, phân cấp phê duyệt quy hoạch chi tiết cho các xã, phường và thực hiện song song với công tác lập quy hoạch phân khu, điều chỉnh quy hoạch phân khu sẽ rút ngắn thời gian thực hiện các thủ tục hành chính cho công tác lập quy hoạch, tạo tiền đề thực hiện các dự án đầu tư cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ gắn với tái thiết đô thị, nâng cao chất lượng cuộc sống người dân.
