Lan tỏa văn hóa đọc từ những thư viện cộng đồng

Tại phường Đông Ngạc, thư viện thuộc Trung tâm Văn hóa - Thông tin và Thể thao phường phát triển theo hướng kết hợp giữa sách in và tài liệu số. Ngoài nhiệm vụ quản lý, bảo quản tài nguyên thông tin, giới thiệu sách và tổ chức hoạt động khuyến đọc, thư viện còn đặt mục tiêu ứng dụng công nghệ thông tin, thúc đẩy chuyển đổi số, kết nối và luân chuyển tài nguyên thông tin với các cơ sở giáo dục, tổ dân phố.

Để thu hút bạn đọc, phường tổ chức ngày hội đọc sách, tọa đàm, giao lưu, kể chuyện theo sách; từng bước phát triển tài liệu điện tử, ứng dụng mã QR và trang bị thiết bị hỗ trợ tra cứu. Việc phối hợp giữa nhà trường, gia đình và các đoàn thể được đặt ra nhằm đưa hoạt động đọc sách đến gần hơn với nhiều nhóm dân cư.

Ở xã Dân Hòa, thư viện được hình thành bằng cách tận dụng cơ sở vật chất sẵn có và huy động sự chung tay của nhiều tổ chức, cá nhân. Thư viện cộng đồng đặt tại tầng 3 của Hội trường Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã, có sách, truyện thiếu nhi, báo và tài liệu học tập; mở cửa miễn phí ba ngày mỗi tuần, phục vụ người dân, trong đó chủ yếu là các em học sinh trong dịp hè.

Theo ông Đinh Hữu Bình, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Dân Hòa, thư viện ra đời là thành quả của sự quyết tâm, tâm huyết và trách nhiệm cùng sự chung tay từ nhiều tổ chức, cá nhân với mong muốn mang đến cho người dân một không gian tiếp cận tri thức, học tập và nghiên cứu.

Thư viện Hạnh phúc ở xã Liên Minh thành lập tháng 7/2022 với 11 thành viên ban đầu, đến nay thư viện có hơn 10.000 đầu sách, phục vụ hơn 2.500 bạn đọc, thu hút khoảng 80 thành viên và tình nguyện viên, trong đó 51 người thường xuyên tham gia hoạt động. Thư viện ghi nhận hơn 12.000 lượt mượn, trả sách.

Điểm đáng chú ý là thư viện không chỉ chờ bạn đọc tìm đến, còn chủ động đưa sách vào trường học. Trong Tháng Sách và Văn hóa đọc Việt Nam năm 2026, thư viện triển khai hoạt động tại 7 trường học, tổ chức 8 tiết ngoại khóa và 26 tiết “Giờ đọc Hạnh phúc”.

Học sinh được lựa chọn sách theo sở thích, cùng đọc, chia sẻ cảm nhận về nhân vật, câu chuyện và những bài học. Nhờ vậy, việc đọc không còn bó hẹp trong không gian thư viện mà đã trở thành hoạt động có thể tiếp nối ở trường học và gia đình.

Theo Tiến sĩ Vũ Dương Thúy Ngà, nguyên Vụ trưởng Vụ Thư viện, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, thư viện cộng đồng không chỉ là nơi đọc sách, mà còn là không gian sinh hoạt chung, nơi từ trẻ nhỏ đến người cao tuổi có thể học tập suốt đời. Để phát huy vai trò đó, cần có sự phối hợp giữa chính quyền địa phương, nhà trường và các tổ chức xã hội. Thư viện cộng đồng có thể trở thành cầu nối giữa thư viện công cộng và thư viện trường học, đưa sách đến gần học sinh, đồng thời tạo điều kiện để các em trải nghiệm đọc sách tại thư viện.

Bà cũng cho rằng, bên cạnh nguồn lực đầu tư của chính quyền, cần phát huy sự đóng góp của tình nguyện viên, nhà trường và các nhà hảo tâm. Sự hỗ trợ không dừng ở kinh phí, cơ sở vật chất, mà còn có thể là nguồn tư liệu để số hóa. Các thư viện cần từng bước phát triển website, dịch vụ trên môi trường mạng, kết hợp hài hòa giữa hoạt động truyền thống và hiện đại để người dân tiếp cận tri thức thuận lợi hơn.

Từ những mô hình nêu trên có thể thấy, mở một thư viện chưa phải là đích đến. Điều quan trọng hơn là duy trì được hoạt động, xây dựng nguồn sách phù hợp, tạo sự gắn bó của bạn đọc và huy động được các lực lượng cùng tham gia.

Khi sách được đưa đến trường học, được chia sẻ trong cộng đồng và gắn với nhu cầu học tập của từng nhóm dân cư, thư viện sẽ thật sự trở thành điểm hẹn tri thức, góp phần nuôi dưỡng thói quen đọc và tinh thần học tập suốt đời.