Trong nhiều tháng qua, cụm từ "đánh bom liều chết" xuất hiện trên các phương tiện truyền thông Áp-gani-xtan và thế giới gần như hằng ngày, thuật lại các vụ tiến công do Ta-li-ban thực hiện trên khắp Áp-ga-ni-xtan. Đáng quan ngại, "đánh bom liều chết tại thủ đô Ca-bun" cũng xuất hiện với tần suất dày đặc. Chỉ trong hơn hai tuần qua, Ta-li-ban liên tiếp mở các cuộc tiến công quân sự nhằm vào hàng loạt mục tiêu nước ngoài, trong đó có văn phòng Cơ quan phát triển cứu trợ quốc tế (IRD), Đại sứ quán Anh, căn cứ quân sự Bây-sân từng do Mỹ và Anh quản lý..., nghiêm trọng nhất là vụ tiến công làm ba công dân Nam Phi và một người Áp-ga-ni-xtan chết hôm 29-11 vừa qua. Tâm lý bất an đang bao trùm thủ đô Ca-bun, nơi được canh phòng cẩn mật nhất ở quốc gia Nam Á nhiều bất ổn này.
Nhiều người thậm chí cho rằng, Thủ đô đang ở bên bờ một cuộc chiến, nhất là trong bối cảnh Ta-li-ban gần đây lên tiếng đe dọa sẽ biến Ca-bun thành "thung lũng chết". Một số cơ quan viện trợ cũng như doanh nghiệp quốc tế đã sơ tán nhân viên khỏi Ca-bun đề phòng bị Ta-li-ban sát hại. Thống kê sơ bộ cho thấy, Ta-li-ban đã thực hiện 80 vụ tiến công ở Ca-bun từ tháng 1 đến giữa tháng 11 vừa qua, tăng gấp hơn hai lần so cùng kỳ năm ngoái và là con số cao nhất kể từ năm 2009 đến nay.
Nhiều phân tích cho rằng, Ta-li-ban gia tăng các vụ tiến công bạo lực tại Ca-bun cũng như nhiều khu vực khác ở Áp-ga-nixtan chủ yếu do hai lý do sau. Thứ nhất, chúng muốn bày tỏ sự bất bình đối với tân Tổng thống Áp-ga-ni-xtan A.Ga-ni, một nhà kỹ trị được đào tạo ở phương Tây có quan điểm thân Mỹ cũng như các đồng minh của Mỹ. Chỉ một ngày sau khi tuyên bố nhậm chức cuối tháng 9 vừa qua, tân Tổng thống Ga-ni đã chấp thuận việc ký Hiệp ước an ninh song phương (BSA) với Mỹ, một văn bản mà người tiền nhiệm H.Ca-dai của ông đã từ chối ký dù chịu rất nhiều sức ép từ Oa-sinh-tơn và từ chính một bộ phận người Áp-ga-ni-xtan. Tiếp đó, Tổng thống Ga-ni cũng cho phép ký Thỏa thuận về quy chế các lực lượng (SOFA) với Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO). Theo hai thỏa thuận trên, Mỹ và NATO sẽ tiếp tục triển khai khoảng 12.500 binh sĩ tại Áp-ga-ni-xtan sau ngày 31-12 năm nay, nhằm thực hiện nhiệm vụ huấn luyện quân đội và cảnh sát nước sở tại. Thứ hai, Ta-li-ban thể hiện sự phản đối mạnh mẽ việc Tổng thống Mỹ B.Ô-ba-ma "nuốt lời" khi cho phép quân đội Mỹ sử dụng máy bay tiêm kích, máy bay ném bom và máy bay không người lái hỗ trợ binh sĩ Áp-ga-ni-xtan thực thi nhiệm vụ chiến đấu thêm một năm (2015). Trước đó, người đứng đầu Nhà trắng nhiều lần cam kết rằng, Mỹ sẽ triệt thoái toàn bộ quân chiến đấu khỏi Áp-ga-ni-xtan vào cuối năm nay.
Theo giới phân tích, ngoài hai nguyên nhân chính nói trên, việc Ta-li-ban gây thêm các vụ bạo lực đẫm máu là nhằm khuếch trương thanh thế. Với việc mở các cuộc tiến công hàng loạt, Ta-li-ban muốn chứng tỏ rằng chúng có khả năng "hành động" tại bất cứ nơi nào ở Áp-ga-ni-xtan. Trong suốt cả năm qua, Ta-li-ban đã thực hiện "phép thử" đối với các lực lượng Áp-ga-ni-xtan khi liên tục gia tăng các vụ đánh bom đẫm máu trên cả nước. Mặc dù các tay súng nổi dậy này chưa thể mở rộng việc kiểm soát các vùng đất rộng lớn như nhóm thánh chiến Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng đang lộng hành ở I-rắc và Xy-ri, nhưng hành động bạo lực của chúng cũng làm cho các lực lượng Áp-ga-ni-xtan mất ăn mất ngủ, đồng thời bị tổn thất lớn về người. Các vụ bạo lực này còn cho thấy, Ta-li-ban vẫn là một thách thức lớn và khó hóa giải, chứ không phải đã bị suy yếu và bị dồn đến chân tường như một số người "tưởng tượng". Ngoài ra, chúng còn muốn làm "bẽ mặt" nhiều quan chức Oa-sinh-tơn từng "khoe" rằng, Mỹ sẽ rút quân "êm" khỏi chiến trường Áp-ga-nixtan. Thêm nữa, Ta-li-ban còn muốn có thêm lợi thế để "mặc cả" trên bàn đàm phán với Chính phủ Áp-ga-ni-xtan trong tiến trình thương lượng và hòa giải tới đây.
Mổ xẻ nguyên nhân Mỹ và phương Tây "mất" nhiều hơn "được" trong cuộc chiến 13 năm ròng rã tại Áp-ga-ni-xtan, Bộ trưởng Ngoại giao Đức V.Xtai-mai-ơ thừa nhận, Béc-lin cũng như các nước phương Tây đã phạm những sai lầm nghiêm trọng trong việc can dự quân sự tại Áp-ga-ni-xtan kể từ năm 2001 và không đạt được nhiều mục tiêu đã đề ra. Sai lầm lớn nhất là đã quá "ảo tưởng" về những kỳ vọng "trong mơ", khi không những muốn dập tắt mối đe dọa an ninh bắt nguồn từ Áp-ga-ni-xtan, mà còn muốn đưa quốc gia Nam Á này "chuyển biến" với tốc độ nhanh chóng "phù hợp" quan điểm của phương Tây, đồng thời đã đánh giá thấp vai trò của phong trào Ta-li-ban như một nhân tố chính trị. Các vụ đánh bom do Ta-li-ban tiến hành một cách trắng trợn và gần như hằng ngày tại Áp-ga-ni-xtan trong thời gian qua chứng minh rằng "cái gai Ta-li-ban" không những chưa được "nhổ sạch", trái lại còn "mọc" thêm tua tủa, gây nhức buốt.
Với binh sĩ Mỹ và các đồng minh của Lầu năm góc tham gia Lực lượng hỗ trợ an ninh quốc tế do NATO chỉ huy (ISAF), ngày 31-12 tới sẽ đánh dấu việc họ chấm dứt 13 năm cuộc chiến hao người tốn của tại Áp-ga-ni-xtan. Song, với người dân Áp-ga-ni-xtan, cuộc chiến đối phó Ta-li-ban vẫn chưa biết bao giờ chấm dứt.
