Vượt lên những thách thức do xung đột và thiên tai, nhiều nước châu Phi ghi nhận nỗ lực vươn lên “thoát nghèo” những năm qua. Tuy nhiên, IMF cảnh báo triển vọng tích cực này vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro, như tác động của biến đổi khí hậu, bất ổn chính trị và gánh nặng nợ công không ngừng đè nặng lên các quốc gia châu Phi.
Cố vấn của Bộ Tài chính Ghana, chuyên gia kinh tế Theophilus Acheampong nhận định, năm 2026 sẽ là thời điểm quan trọng để các nền kinh tế châu Phi đẩy mạnh đa dạng hóa, trong đó các ngành năng lượng, khai khoáng, nông nghiệp và dịch vụ số được đánh giá là động lực tăng trưởng quan trọng. Nam Sudan và Guinea được dự báo tăng trưởng cao nhất châu Phi với mức hai con số, chủ yếu nhờ các ngành dầu mỏ và khai khoáng. Tại khu vực Đông Phi, nỗ lực cải cách kinh tế, theo đánh giá của IMF, sẽ tiếp tục phát huy hiệu quả khi Uganda, Rwanda và Ethiopia ghi nhận mức tăng trưởng bình quân 7%.
Về nợ công, các nước Lục địa đen dự kiến phải chi khoảng 95 tỷ USD để trả nợ trong năm 2026, trong đó riêng Kenya dành tới 20% tổng chi ngân sách cho nghĩa vụ trả nợ. Trước chi phí vay vốn tăng cao, nhiều quốc gia châu Phi kỳ vọng lãi suất toàn cầu hạ nhiệt, qua đó giúp họ đỡ đau đầu với áp lực tài chính.
Tuy nhiên, các chuyên gia nhấn mạnh thiếu điện vẫn là căn bệnh trầm kha, là điểm nghẽn lớn cản trở công cuộc công nghiệp hóa tại Trung Phi. Dù đã có thêm các dự án đầu tư, nhiều quốc gia châu Phi vẫn nằm trong nhóm có tỷ lệ tiếp cận điện thấp nhất thế giới, khiến hoạt động sản xuất và kinh doanh gặp nhiều khó khăn.
Năm 2025 đánh dấu một giai đoạn đáng nhớ của ngành y tế châu Phi, ghi nhận những thành tựu mang tính đột phá trong việc đẩy lùi các căn bệnh nhiệt đới và dịch bệnh hiểm nghèo.
Theo Báo cáo của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), Lục địa đen đã đạt những tiến bộ chưa từng có trong chiến dịch xóa sổ bệnh mù lòa, bệnh ngủ và bệnh mù do giun chỉ sông. Số ca tử vong do bệnh lao tại châu Phi đã giảm 45% trong thập kỷ qua. Đối với bệnh sốt rét, việc 7 quốc gia châu Phi, gồm: Burundi, Uganda, Ethiopia, Guinea, Guinea-Bissau, Mali và Togo, triển khai thành công vắc-xin vào chương trình tiêm chủng mở rộng đã góp phần quan trọng giúp ngăn chặn hàng trăm triệu ca nhiễm, qua đó bảo vệ mạng sống cho hàng triệu người.
Tuy nhiên, lĩnh vực y tế châu Phi vẫn đối mặt nhiều khó khăn và thách thức khi tình trạng cắt giảm viện trợ quốc tế ngày càng tăng. Các nhà tài trợ “siết chặt hầu bao” khiến viện trợ ODA cho châu Phi giảm tới 70% trong giai đoạn 2021-2025, gây gián đoạn dịch vụ tiêm chủng, phòng, chống HIV/AIDS và giám sát dịch bệnh.
WHO cảnh báo sự đứt gãy viện trợ có thể dẫn đến hệ lụy tàn khốc không ai tưởng tượng nổi với từ 4-10 triệu ca nhiễm HIV mới và 3 triệu ca tử vong vào năm 2030. Tuy nhiên, một số quốc gia như Nigeria và Uganda đã chủ động tăng ngân sách để duy trì lộ trình điều trị cho bệnh nhân HIV/AIDS. Rwanda và Malawi đã đạt “Mục tiêu Abuja” dành ít nhất 15% ngân sách cho y tế.
Giới chuyên gia nhận định, mục tiêu hướng tới một “châu Phi khỏe mạnh” vào năm 2030 chỉ có thể thành hiện thực nếu Lục địa đen hành động mạnh mẽ, bền vững và tập trung nâng cao khả năng tự chủ y tế của từng quốc gia hơn nữa.
