Phần lớn nhựa đường hiện nay phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu từ khu vực Trung Đông, khiến thị trường dễ bị tác động bởi biến động từ nguồn cung.
Hiện tại, nhu cầu vật liệu cho các dự án đường cao tốc, vành đai, nút giao, sân bay, cảng biển tại khu vực phía nam tăng rất mạnh khiến nhiều doanh nghiệp thi công càng rơi vào thế bị động. Một số nhà thầu cho biết, giá nhựa đường đã tăng rất cao so với thời điểm lập dự toán, gây áp lực lớn lên chi phí thi công, nhất là với các gói thầu kéo dài nhiều năm.
Vừa đổ mẻ bê-tông nhựa đường cuối cùng nhập từ Trung Đông thảm nhựa nền đường, ông Thành Trung, đại diện nhà thầu Trường Sơn (trong liên danh năm nhà thầu) thi công gói thầu Xây lắp 6 thuộc dự án vành đai 3 (khu vực Củ Chi) lo lắng: “Bê-tông nhựa về công trường đến đâu, máy lu làm đến đó để kịp tiến độ thông xe kỹ thuật trong tháng 9 tới. Khối lượng nhựa đường nhà thầu nhập từ Trung Đông về công trình từ tháng 2 đến nay đã sử dụng hết, nếu có phát sinh, chúng tôi cũng không biết sẽ tìm nguồn nào thay thế vì giá tăng liên tục nhưng vẫn không có chỗ mà mua”.
Một khi xung đột ở khu vực Trung Đông chưa dừng thì lo ngại của các nhà thầu về nguồn nhựa đường thi công các công trình đường vành đai, cao tốc và hầu hết các công trình xây dựng vẫn còn canh cánh. Đáng lo hơn, việc thiếu hụt vật liệu còn liên quan đến cát san lấp, đá xây dựng và đất đắp nền. Đây cũng là những vật liệu cơ bản để thi công công trình, nhưng nhiều năm qua trong khu vực thường xuyên rơi vào cảnh khan hiếm.
Tại gói thầu Xây lắp 7 thuộc dự án vành đai 3 (đoạn qua khu vực Hóc Môn), nhà thầu cũng đang rất lo về vật liệu nhựa đường và nguồn cát thi công. Không chỉ đối mặt với áp lực tiến độ, các doanh nghiệp tại gói thầu này còn chịu tổn thất tài chính lớn khi giá vật liệu xây dựng tăng mạnh, vượt xa dự toán ban đầu. Theo đại diện nhà thầu Phương Thành, giá nhiều loại vật tư như cát, đá, bê-tông nhựa hiện tăng gần gấp đôi so với giá trúng thầu.
Đơn cử, giá cát nền đường trong hợp đồng khoảng 320.000 đồng/m³, nhưng thực tế hiện đã lên hơn 500.000 đồng/m³ nếu tính đầy đủ hệ số rời và chi phí vận chuyển. Tương tự, đá cấp phối cũng tăng lên gần 400.000 đồng/m³ sau vận chuyển. Giá nhựa đường nhập khẩu cũng tăng hơn 40%. Điều này khiến nhà thầu phải gánh khoản chênh lệch khoảng 1,5-2 lần tùy loại vật liệu, đối diện nguy cơ thua lỗ lớn nếu không được hỗ trợ bù giá.
Tương tự, tình trạng khan hiếm vật liệu cũng xảy ra ở các công trình hạ tầng và giao thông khác tại Thành phố Hồ Chí Minh như công trình mở rộng và nâng cấp Quốc lộ 50, kết nối Thành phố Hồ Chí Minh với Long An, công trình cải tạo tuyến kênh dài nhất thành phố Tham Lương-Bến Cát-Rạch Nước Lên đi qua nhiều địa phương, ảnh hưởng đến tiến độ thi công nên cả hai công trình đều dời ngày hoàn thành khai thác nhiều lần.
Qua trao đổi, nhiều nhà thầu cho hay, để duy trì công trường trong bối cảnh giá vật liệu biến động mạnh, nhiều doanh nghiệp buộc phải xoay vòng vốn từ các dự án khác để bù đắp chi phí và giữ tiến độ thi công. Một số doanh nghiệp vẫn đang nỗ lực gồng gánh qua giai đoạn khó khăn này, vừa bảo đảm tiến độ thi công, vừa giữ uy tín nhà thầu. Song để gỡ vướng kịp thời, các nhà thầu kiến nghị thành phố sớm có cơ chế điều chỉnh giá phù hợp thị trường để giảm áp lực tài chính và bảo đảm dòng vốn thi công.
Căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông khiến giá nhiên liệu tăng mạnh, kéo theo chi phí khai thác vật liệu đá, vận chuyển và nhân công tăng cao. Bên cạnh đó, tình trạng khan hiếm nguồn nhựa đường nhập khẩu cũng ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ thi công. Do đó, hiện tại đơn vị đang phối hợp các mỏ vật liệu để điều tiết nguồn cung, đặc biệt là đá xây dựng, nhằm đáp ứng nhu cầu thực tế của dự án vành đai 3, nhất là bảo đảm hoàn tất đồng bộ toàn tuyến vào cuối năm 2026.
Ông Lê Ngọc Hùng, Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông Thành phố Hồ Chí Minh, chủ đầu tư dự án vành đai 3 cho biết: Căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông khiến giá nhiên liệu tăng mạnh, kéo theo chi phí khai thác vật liệu đá, vận chuyển và nhân công tăng cao. Bên cạnh đó, tình trạng khan hiếm nguồn nhựa đường nhập khẩu cũng ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ thi công. Do đó, hiện tại đơn vị đang phối hợp các mỏ vật liệu để điều tiết nguồn cung, đặc biệt là đá xây dựng, nhằm đáp ứng nhu cầu thực tế của dự án vành đai 3, nhất là bảo đảm hoàn tất đồng bộ toàn tuyến vào cuối năm 2026.
Ban Quản lý dự án tính toán, nhu cầu đá xây dựng cho dự án vành đai 3 đoạn qua Thành phố Hồ Chí Minh từ nay đến hết năm 2026 khoảng 1,5 triệu m3, trong đó có 1,2 triệu m3 cấp phối đá dăm. Hiện các nhà thầu đang huy động từ các mỏ đá, chủ yếu tập trung trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh và thành phố Đồng Nai.
Tuy nhiên do các mỏ tại Đồng Nai hiện đang ưu tiên cung cấp cho nhiều dự án trọng điểm của Đồng Nai và khu vực nên khối lượng dành cho dự án vành đai 3 vẫn còn hạn chế. Do đó, Ban Quản lý dự án kiến nghị các mỏ trên địa bàn tăng công suất khai thác và ưu tiên cung cấp cho dự án vành đai 3, đặc biệt là mỏ Thường Tân III (tăng công suất từ 400.000-500.000m3).
Chỉ đạo mới đây về tiến độ giải ngân vốn đầu tư công, Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Văn Được yêu cầu Sở Xây dựng thành phố theo dõi sát diễn biến thị trường, định kỳ cập nhật và công bố giá vật liệu xây dựng hằng tháng, bảo đảm sát với thực tế để kịp thời hỗ trợ chủ đầu tư, nhà thầu xử lý các phát sinh do biến động giá, tránh tình trạng thi công cầm chừng hoặc kéo dài tiến độ.
Thành phố Hồ Chí Minh đang bước vào giai đoạn tăng tốc đầu tư hạ tầng quy mô lớn nhằm tạo động lực phát triển kinh tế-xã hội và liên kết vùng. Vì vậy, bảo đảm nguồn cung vật liệu xây dựng cần được xem là nhiệm vụ chiến lược, không chỉ của doanh nghiệp mà của cả hệ thống quản lý bởi muốn hạ tầng tăng tốc, nguồn vật liệu phải đi trước một bước để chủ động về tiến độ và ưu tiên cao nhất là chất lượng công trình.
