Thêm nguồn lực giúp người dân yên tâm gắn bó với rừng

Khẳng định ý thức giữ rừng, bảo vệ rừng của bà con các dân tộc thiểu số trên địa bàn 4 xã trong khu vực Mường Nhé (tỉnh Điện Biên), gồm: Sín Thầu, Mường Nhé, Mường Toong, Nậm Kè được nâng lên rõ rệt, ông Nguyễn Đình Cương, Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm khu vực Mường Nhé còn dẫn chứng: Riêng năm 2025 tại 4 xã có thêm 1.000 ha rừng đủ điều kiện chi trả dịch vụ môi trường rừng.

Điển hình cho cộng đồng tiêu biểu làm tốt công tác bảo vệ rừng, hưởng lợi dịch vụ môi trường rừng ở Mường Nhé có bà con dân tộc Hà Nhì ở bản Sen Thượng đã chung sức giữ cho các khu rừng của bản thêm xanh. Chỉ tay về cánh rừng xanh tốt, ông Chang Chuỳ Cà, Trưởng bản Sen Thượng nói rằng: Hơn chục năm trước tại khu rừng này chủ yếu là cây nhỏ, cây gỗ tạp lại thường xuyên nằm trong diện nguy cơ bị phá vì một bộ phận người di cư ồ ạt vào địa bàn. Để bảo vệ khu rừng, trước mỗi mùa gieo hạt làm nương bà con dân tộc Hà Nhì bản Sen Thượng phải phân công từng gia đình luân phiên đi trực, bảo vệ. Đến năm 2017 khu rừng ấy bắt đầu khép tán, đủ điều kiện hưởng dịch vụ môi trường rừng với diện tích được chi trả hơn 2.000ha. Từ khi được hưởng tiền dịch vụ môi trường rừng, bà con Hà Nhì ở bản Sen Thượng thêm hiểu lợi ích từ rừng; thêm yêu và gắn bó với các cánh rừng đã được giao bảo vệ, quản lý. Hiện toàn bản Sen Thượng có hơn 4.000ha đủ điều kiện hưởng tiền dịch vụ môi trường rừng; riêng năm 2024 bản được chi trả gần 5 tỷ đồng tiền dịch vụ môi trường rừng; chia đều cho 162 gia đình trong bản thì mỗi gia đình cũng được hơn 30 triệu đồng. Đó là một nguồn tiền khá lớn với bà con dân tộc Hà Nhì ở miền núi cao biên giới và chính là động lực để bà con ngày thêm gắn bó với rừng.

Cũng trong địa bàn xã Sín Thầu có bản Tả Ló San dù chỉ có 27 gia đình mà nhận quản lý, bảo vệ hơn 2.900ha rừng, trong đó 2.517ha đủ điều kiện chi trả dịch vụ môi trường rừng đã đem về cho bản nguồn tiền lên đến 3,1 tỷ đồng. Chia trung bình, mỗi gia đình được hơn 120 triệu đồng và đó là khoản tiền rất có giá trị, giúp người dân bản Tả Ló San không phải lo cái ăn mặc mà chuyên tâm bảo vệ rừng. Trò chuyện với chúng tôi, Trưởng bản Tả Ló San - Pờ Xuân Mười, cho biết: Ở trong bản, dù là người già hay trẻ nhỏ thì ai ai cũng tâm niệm rừng là tài sản chung; giữ rừng là giữ cuộc sống của bản, của từng gia đình. Do vậy, người ngoài bản khó mà vào được rừng của Tả Ló San bởi "tai" "mắt" của dân bản bảo vệ rừng nghiêm nghặt lắm.

Là đơn vị sự nghiệp được giao quản lý, bảo vệ rừng trong khu bảo tồn thiên nhiên Mường Nhé với tổng số gần 47 nghìn ha, năm 2025 Ban Quản lý Khu dự trữ thiên nhiên Mường Nhé (tỉnh Điện Biên) có 19.602ha, được chi trả dịch vụ môi trường. Để quản lý, bảo vệ diện tích rừng được giao hiệu quả, Ban Quản lý Khu dự trữ thiên nhiên Mường Nhé đã khoán bảo vệ cho 28 cộng đồng dân cư vùng đệm và một số lực lượng trên địa bàn các xã vùng đệm cùng bảo vệ.

Ông Diệp Văn Chính, Giám đốc Ban Quản lý Khu dự trữ thiên nhiên Mường Nhé cho biết: Các đơn vị, tổ chức và cộng đồng nhận khoán có trách nhiệm quản lý, bảo vệ diện tích rừng được giao; thực hiện đúng cam kết trong hợp đồng; phối hợp chặt chẽ với Ban trong công tác tuần tra, kiểm tra, kịp thời phát hiện, ngăn chặn các hành vi vi phạm pháp luật về lâm nghiệp và vi phạm liên quan khác xảy ra trong lâm phần Khu dự trữ thiên nhiên Mường Nhé. Trong 9 tháng đầu năm 2025, Ban Quản lý Khu dự trữ thiên nhiên Mường Nhé đã tiến hành chi trả tiền công bảo vệ rừng theo đơn giá dịch vụ môi trường rừng của năm 2024 cho các hộ, nhóm nhận khoán qua 2 đợt với tổng số tiền 26,26 tỷ đồng. "Có chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng nên công tác quản lý, bảo vệ rừng của Ban được thuận lợi hơn; bà con các dân tộc trong khu vực có thêm nguồn lực đi rừng, bảo vệ rừng và yên tâm gắn bó với rừng" - ông Diệp Văn Chính cho biết thêm như thế!

Trao đổi thêm về hiệu quả công tác bảo vệ rừng, niềm tin người dân ở khu vực Mường Nhé vào chính sách dịch vụ môi trường rừng, ông Nguyễn Đình Cương, cung cấp số liệu: Tổng diện tích tự nhiên của 4 xã, gồm: Sín Thầu, Mường Nhé, Mường Toong, Nậm Kè là 146.132,93ha; trong đó diện tích có rừng đủ điều kiện chi trả dịch vụ môi trường rừng năm 2024 là 81.913,13ha (tỷ lệ che phủ rừng đạt 56,05%).

Cùng với sự chỉ đạo quyết liệt của cấp ủy, chính quyền và lực lượng chức năng về công tác bảo vệ, phát triển rừng thì yếu tố quyết định hiệu quả bảo vệ rừng là sự vào cuộc chủ động của bà con nhân dân các dân tộc trên địa bàn. Do đó, năm 2025 rừng tại 4 xã không bị phá, không bị cháy; cây rừng phát triển tốt với dự ước tại 4 xã có thêm 1.000ha rừng được bổ sung vào diện tích đủ điều kiện hưởng dịch vụ môi trường rừng. Tỷ lệ che phủ rừng trên địa bàn 4 xã cũng theo đó dự kiến đạt 56,75%. Trong đó, xã Sín Thầu ước tăng 297,47ha so với năm 2024, tỷ lệ che phủ rừng dự kiến đạt 71,18%; xã Mường Nhé ước diện tích có rừng tăng 288,46ha so với năm 2024, tỷ lệ che phủ rừng dự kiến đạt 52,78%; xã Mường Toong dự kiến tăng 216,48ha so với năm 2024, tỷ lệ che phủ rừng dự kiến đạt 42,86%; xã Nậm Kè dự kiến tăng 208,70ha so với năm 2024, tỷ lệ che phủ rừng dự kiến đạt 46,47%.

Như vậy, với việc có thêm 1.000ha rừng đủ điều kiện hưởng dịch vụ môi trường rừng thì đó chính là nguồn động lực tiếp thêm niềm vui để mỗi người dân trên địa bàn các xã biên giới ở Mường Nhé thêm nỗ lực bảo vệ rừng. Điều đó cũng chính là yếu tố mấu chốt lý giải cho câu hỏi "Nhờ đâu rừng Mường Nhé mỗi ngày lại thêm xanh, thêm đẹp giàu?" mà nhiều người muốn tìm hiểu, nhất lại là rừng ở địa bàn đã từng có thời gian dài bị phá trên bước đường của hàng nghìn người ồ ạt di cư…

Trao đổi về chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng, bà Mai Hương, Giám đốc Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh Điện Biên, cho biết: Hiện quả rõ nét nhất là chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng tác động nhận thức của người dân làm cho người dân thay đổi hành động. Nếu trước đây là tư tưởng khai thác thì nay người dân đã biết bảo vệ, giữ gìn và trồng thêm cây gây rừng. Người dân đã xem rừng là một phần quan trọng trong cuộc sống, là nguồn sinh kế lâu dài và bền vững, chứ không chỉ đơn thuần là nơi để khai thác nữa.